Hukuk davalarında bilirkişi raporuna itiraz süresi, raporun tebliğinden itibaren iki haftadır; itirazın bu sürede hazırlanması çok zorsa aynı süre içinde istenirse bir kez ve en çok iki hafta ek süre verilebilir (HMK m. 281). İdare ve vergi mahkemelerinde de aynı kural uygulanır (İYUK m. 31). Ceza davasında kanun gün sayısı koymaz; süreyi Cumhuriyet savcısı, hâkim veya mahkeme verir (CMK m. 67/5).

Bilirkişi raporuna itiraz, rapordaki belirli teknik kusuru ve bu kusuru giderecek işlemi birlikte gösterir. İtiraz eden kişi; yanlış kabul edilen bilgiyi, incelenmeyen veriyi, açıklanmayan yöntemi veya gerekçe ile sonuç arasındaki kopukluğu rapordaki yeriyle belirtir. Ardından açıklama, ek rapor, bilirkişinin dinlenmesi ya da başka bir uzmanlık alanından yeni inceleme ister. İlk işlem; raporu, eklerini, görevlendirme kararını ve süreyi gösteren tebligat ya da duruşma tutanağını birlikte almaktır.

Bilirkişi raporuna itiraz süresi: hangi davada ne kadar?

DavaSüreNe zaman başlar?Dayanak
Hukuk davaları (asliye hukuk, iş, aile, tüketici, ticaret, sulh hukuk)İki hafta; zorunlu hâlde bir kez, en çok iki hafta ek süreRaporun tarafa tebliğiHMK m. 281/1
İdare ve vergi mahkemeleriİki hafta (HMK uygulanır)Raporun tarafa tebliğiİYUK m. 31/1, HMK m. 281
Ceza soruşturması ve ceza davasıSavcının, hâkimin veya mahkemenin verdiği süreRaporun bildirildiği tarih veya duruşmaCMK m. 67/5

Ek süre. Hukuk ve idare davasında rapora karşı talebin iki haftada hazırlanması çok zor veya imkânsızsa ya da özel veya teknik bir çalışma gerektiriyorsa, taraf yine iki haftalık süre içinde mahkemeye başvurarak ek süre ister. Ek süre, ilk sürenin bitiminden itibaren işler, bir defaya mahsustur ve iki haftayı geçemez (HMK m. 281/1).

Kısmi davada talep artırımı. 31 Temmuz 2026'dan beri kısmi davada davacı, talebini aynı davada bir defaya mahsus ve tahkikat sona erene kadar artırır; artırılan kısım için zamanaşımı dava tarihinde kesilmiş sayılır (HMK m. 109/4). Artırma hakkı tek olduğundan, rapora itiraz edip ek rapor ya da yeni bilirkişi isteyen davacı artırımı son rapordan sonra yapar. Ayrıntı: belirsiz alacak davası kaldırıldı mı.

Mahkeme süre dolmadan karar veremez. Yargıtay 14. Hukuk Dairesi, raporun davalıya 8.6.2016'da tebliğ edildiği ve itiraz süresi 22.6.2016'da dolacakken 21.6.2016'da hüküm kurulan ortaklığın giderilmesi davasında, savunma hakkının kısıtlandığı gerekçesiyle hükmü oybirliğiyle bozdu (21.4.2021, E.2018/3277, K.2021/2970).

Adli tatil. Adli tatil her yıl 20 Temmuz'da başlar, 31 Ağustos'ta biter. Hukuk davalarında adli tatile tabi işlerde, süre tatil içinde biterse tatilin bittiği günden itibaren bir hafta uzamış sayılır (HMK m. 104). Nafaka, soybağı, velayet, vesayet ve işçilerin iş sözleşmesinden açtığı davalar ise adli tatilde de görülür (HMK m. 103/1); bu davalarda süre tatilde işlemeye devam eder. İdare ve vergi mahkemeleri de 20 Temmuz-31 Ağustos arasında çalışmaya ara verir; ancak bölge idare mahkemesinin bulunduğu il dışında tek idare veya vergi mahkemesi olan yerlerde ara verilmez (İYUK m. 61/1). Ceza işlerinde adli tatile rastlayan süreler işlemez ve tatilin bittiği günden itibaren üç gün uzamış sayılır (CMK m. 331/4); Yargıtay Ceza Genel Kurulu bu kuralın tutuklu işlerde de uygulandığını kabul etti (10.6.2021, E.2019/16-292, K.2021/275; 27.12.2022, E.2021/319, K.2022/846).

Ceza davasında itiraz süresini mahkeme verir

CMK m. 67/5 bütün raporlar için tek bir gün sayısı koymaz. Cumhuriyet savcısı, hâkim veya mahkeme; yeni inceleme istenmesi ve rapora ilişkin itirazların bildirilmesi için ilgili kişiye süre verir. Tebligat, duruşma tutanağı veya UYAP kaydı bu sürenin kaynağını gösterir.

CMK m. 67/6, bilimsel mütalaa alınacağı gerekçesiyle ayrıca süre verilmesini engeller. Rapor veya ekleri bildirilmemişse kişi bu eksikliği gecikmeden dosyaya yazar ve inceleme imkânı ister.

Görevlendirme kararı raporun sınırını gösterir

Hâkim veya mahkeme görevlendirme kararında inceleme konusunu ve bilirkişinin cevaplayacağı soruları belirler. İtiraz eden kişi bu kararı; bilirkişiye gönderilen dosya, kayıt, numune ve karşılaştırma belgeleriyle birlikte okur. Böylece cevapsız soru ile bilirkişiye hiç yöneltilmemiş soru birbirinden ayrılır.

Bilirkişilik Yönetmeliği m. 55 raporda incelenen maddi unsurların, yöntemin, bilimsel veya teknik dayanakların ve gerekçeli sonucun bulunmasını ister. Örneğin “Bilirkişi telefon imajını doğrulamakta kullandığı yöntemi ve hash değerini açıklamamıştır” cümlesi, eksik teknik denetimi rapordaki yeriyle gösterir.

Teknik denetim

Teknik kusur adıyla ve dayanağıyla yazılır

İtiraz, raporun alanına göre değişir; fakat kusurun yeri çoğu dosyada dört başlıkta bulunur.

Yanlış maddi bilgi

Olay tarihi, kullanılan cihaz, ödeme miktarı veya tedavi bilgisi yanlışsa kişi doğru bilgiyi belgeyle gösterir ve yanlışın sonucu nasıl değiştirdiğini açıklar.

Eksik belge veya veri

Kamera kaydı, ham telefon verisi, mukayese imzası, hasta dosyası veya banka belgesi bilirkişiye ulaşmamış olabilir. İtiraz eden kişi eksik verinin adını, nereden getirileceğini ve hangi soruyu aydınlatacağını yazar.

Yöntem sorunu

Görüntünün yalnız ekran görüntüsü üzerinden incelenmesi, imza karşılaştırmasının elverişsiz belgelerle yapılması veya mali hesabın dayandığı kayıtların gösterilmemesi yöntemin sınanmasını engeller. İtiraz, uygulanması gereken teknik adımı veya karşılaştırma malzemesini belirtir.

Gerekçe, sonuç ve görev sınırı

Rapordaki bulgular sonuç cümlesini taşımıyorsa aradaki kopukluk gösterilir. Bilirkişi uzmanlık alanı dışındaki bir soruyu cevaplamış veya teknik olgu yerine suçun oluştuğuna ve cezanın ne olacağına karar vermişse ilgili cümle işaretlenir. Hukukî nitelendirmeyi hâkim veya mahkeme yapar.

Kusurun niteliği istenecek işlemi belirler

Eksik hesap kalemi, cevapsız soru veya belirsiz ifade için hâkim ya da mahkeme ek raporla mevcut incelemeyi tamamlatabilir. Yöntemin sözlü açıklanması yeterliyse CMK m. 68 uyarınca bilirkişiyi duruşmada dinler.

Uzmanlık alanı, temel yöntem veya tarafsızlık sorunu yeni bir bilirkişi ya da heyet gerektirebilir. Talep, ihtiyaç duyulan bilim veya meslek alanını ve yeni incelemede cevaplanacak soruları gösterir. Mahkeme ret kararı verirse CMK m. 67/5 uyarınca gerekçesini açıklar.

Bilirkişi raporuna itiraz dilekçesinde neler yer alır?

Hazır bir örneği doldurmak yerine dilekçeyi raporun kendi kusurlarına göre kurmak gerekir. Hukuk davasında dilekçe sırayla şunları gösterir:

  1. Süre: Raporun tebliğ tarihi ve iki haftalık sürenin içinde olunduğu; hazırlık zorsa aynı süre içinde, bir defaya mahsus ve en çok iki haftalık ek süre talebi (HMK m. 281/1).
  2. İtiraz edilen rapor: Raporun tarihi, bilirkişinin adı ve itiraz edilen sayfa veya paragraf.
  3. Kusurlar: Yanlış maddi bilgi, eksik belge, yöntem hatası, hesap hatası veya bilirkişinin görev sınırını aşması; her biri ayrı başlık altında ve belgesiyle.
  4. Talep: Eksiklerin bilirkişiye tamamlattırılması, belirsiz hususlarda açıklama yapılması ya da yeni bilirkişi atanması (HMK m. 281/1); gerekiyorsa bilirkişinin duruşmada sözlü açıklama yapması (m. 281/2).
  5. Uzman görüşü: Varsa kendi seçtiğiniz uzmandan alınan bilimsel mütalaa eklenir; yalnız bunun için ayrıca süre istenemez (HMK m. 293/1).

Ceza davasında süreyi savcı, hâkim veya mahkeme belirler; dilekçe aynı başlıkları izler ve yeni inceleme talebinin reddi gerekçeli karar gerektirir (CMK m. 67/5).

Mahkeme raporu diğer delillerle karşılaştırır

Bilirkişi teknik bilgiyi açıklar; hükmü mahkeme kurar. Bilirkişilik Yönetmeliği m. 56, raporun diğer delillerle birlikte serbestçe değerlendirilmesini öngörür. Mahkeme iki raporun verisini, yöntemini, uzmanlık alanını ve gerekçesini karşılaştırarak birini benimseyebilir; kararında bu tercihi açıklar.

Adli tıp raporlarında Yargıtay bu serbestliği sınırlar. Ceza Genel Kurulu, sanığın kusur yeteneği konusunda bir hastane raporu ile Adli Tıp Kurumu raporlarının açıkça çeliştiği dosyada, çelişki Kurumun üst kurulundan rapor alınarak giderilmeden kurulan hükmü eksik araştırma nedeniyle bozdu (E. 2015/607, K. 2015/300, 6.10.2015). Raporların konusu farklıysa ve biri kesin bir görüş bildirmiyorsa Kurul çelişki görmedi (E. 2015/617, K. 2015/386, 10.11.2015).

Teknik çelişki mevcut bilgilerle çözülemiyorsa itiraz eden kişi sonuçları yan yana dizmek yerine farkın kaynağını gösterir: raporların incelediği film, hasta kaydı, mukayese imzası veya hesap yöntemi aynı mıdır? Cevap, ek açıklama ile yeni inceleme arasındaki seçimi yönlendirir.

Yargıtay kararları

Yargıtay bilirkişi raporu yüzünden hangi hükümleri bozuyor?

Ceza dairelerinin bilirkişi raporu tartışılan bozma kararlarını tam metinleriyle okuduk. Bozmalar iki gerekçede toplanıyor:

  1. Raporlar arasındaki çelişki giderilmeden hüküm kurulmuş. Sanığın akıl sağlığına ilişkin bir hastane raporu ile Adli Tıp Kurumu Gözlem İhtisas Dairesi ve 4. İhtisas Kurulu raporları çeliştiğinde Yargıtay, sanığın Adli Tıp Üst Kuruluna (eski adıyla Adli Tıp Genel Kurulu) gönderilip muayene edilmesini ve oradan rapor alınmasını istiyor; çelişki giderilmeden kurulan hüküm bozuluyor (1. Ceza Dairesi, 19.11.2018, E.2018/3595, K.2018/4752; 14.10.2019, E.2019/2699, K.2019/4317; 2. Ceza Dairesi, 13.2.2020, E.2019/14093, K.2020/2608). Aynı kural yaralanmanın niteliğinde de uygulanıyor: Adli Tıp İhtisas Kurulu organ işlevinin sürekli zayıflamadığını, Adli Tıp Şube Müdürlüğü zayıfladığını bildirmişse çelişki giderilmeden ceza belirlenemez (3. Ceza Dairesi, 6.2.2019, E.2018/6153, K.2019/2181). Trafik ve iş kazalarında soruşturma raporu sanığı asli, kovuşturma raporu tali kusurlu bulmuşsa Yargıtay, teknik üniversitelerin öğretim üyelerinden oluşan üç kişilik bir heyetten yeni kusur raporu alınmasını istiyor (12. Ceza Dairesi, 17.10.2017, E.2016/2831, K.2017/7562; 15.5.2012, E.2011/19536, K.2012/12119).
  2. Uzmanlık gerektiren soru bilirkişiye sorulmadan cevaplanmış. Sanıklar telefondaki seslerin kendilerine ait olmadığını söylüyorsa mahkeme ses örnekleri alıp Adli Tıp Kurumu Fizik İhtisas Dairesine ya da uzman bir kuruma ses analizi yaptırmalı (10. Ceza Dairesi, 20.5.2014, E.2014/1427, K.2014/3946). Mahkeme görüntüdeki cismin patlayıcı olup olmadığını patlayıcı madde uzmanına sormalı (16. Ceza Dairesi, 26.4.2016, E.2015/2650, K.2016/2814). Kamera kaydındaki kişinin sanık olup olmadığı ve görüntüdeki eşyanın çalınan eşyayla aynı olup olmadığı bilirkişiyle belirlenmeden verilen beraat, katılanın temyizi üzerine bozuldu (13. Ceza Dairesi, 15.6.2016, E.2015/7054, K.2016/11112). Mahkeme, sahte olduğu ileri sürülen faturalardaki yazı ve imzaların sanığa ait olup olmadığını uzman bir kurumdan alacağı raporla belirlemeli (11. Ceza Dairesi, 17.6.2021, E.2017/3276, K.2021/5443).

Bu kararların gösterdiği yol şudur: itiraz dilekçesi iki raporun hangi noktada çeliştiğini sayfa ve cümleyle gösterir ve çelişkiyi çözecek merciyi (Adli Tıp Üst Kurulu, üniversite heyeti, ihtisas dairesi) adıyla ister; mahkeme bunu karşılamadan hüküm kurarsa eksiklik istinaf ve temyizde bu kararlara dayanılarak ileri sürülür. Görüntü kaydındaki kimlik sorunu kamera kaydı, baz istasyonu ve hat analizi HTS kayıtları yazısında ayrıca anlatılmıştır.

Süre kaçarsa

Bilirkişi raporuna süresinde itiraz edilmezse ne olur?

Hukuk davasında iki haftalık süre kesindir: kanunun gerekçesine göre süresinde itiraz etmeyen taraf, rapora itiraz etme hakkını kaybeder. Ancak bu sonuç yalnız itiraz hakkıyla sınırlıdır. Mahkeme eksik veya belirsiz gördüğü noktada bilirkişiden kendiliğinden ek rapor alabilir, onu duruşmada dinleyebilir ve gerçeğin ortaya çıkması için gerekli görürse yeni bilirkişi görevlendirebilir (HMK m. 281/2-3). Hâkim raporu diğer delillerle birlikte serbestçe değerlendirir (m. 282).

İtiraz etmemek davayı kaybettirmez. Yargıtay uzun süre, raporuna itiraz edilmeyen taraf aleyhine "usulî kazanılmış hak" doğduğunu kabul ederek fazlaya ilişkin talepleri esasına girmeden reddetti. Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu, ilk bilirkişi raporuna itiraz edilmediği için destekten yoksun kalma tazminatının fazla kısmının bu gerekçeyle reddedilmesini mahkemeye erişim hakkının ihlali saydı; kararına göre itiraz etmemenin ortadan kaldırabileceği tek hak, rapora itiraz etme hakkıdır (Ahmet Özgan ve Şule Özgan [GK], B. No: 2020/21347, 21.12.2023, § 55-56). Yargıtay 9. Hukuk Dairesi de 11.5.2026 tarihli kararında, davalının rapora süresinde itiraz etmediği gerekçesiyle davacı lehine usulî kazanılmış hak doğduğunu kabul eden bölge adliye mahkemesi kararını ortadan kaldırdı; bilirkişi raporunun takdiri delil olduğunu ve itiraz edilmemesinin hâkimi bağlamadığını belirterek ilk derece kararını oybirliğiyle bozdu (E.2026/1804, K.2026/4315).

Bu yüzden süresi geçmiş olsa bile rapordaki açık hesap hatasını veya eksik incelemeyi dilekçeyle mahkemenin bilgisine sunmak, mahkemenin kendiliğinden ek rapor ya da yeni inceleme yetkisini harekete geçirebilir. Bu dilekçe süreli itirazın yerine geçmez ve mahkemeyi bağlamaz.

İlgili kişi raporu görür ve görüşünü sunar

CMK m. 67/4 rapor örneğinin Cumhuriyet savcısına, katılana, vekiline, şüpheliye veya sanığa, müdafiine ya da kanunî temsilciye verilmesini düzenler. Bu kişiler raporu ve eklerini görerek hükümden önce etkili cevap verme imkânına sahip olmalıdır.

AYM, Murat Yasan kararında hükme esas sağlık raporunun karar öncesinde bildirilmemesini ve sonradan ileri sürülen itirazın karşılanmamasını ihlal saydı. Kemal Karanfil (4) kararında ise soruşturma raporuna kovuşturma sırasında erişim, duruşmadaki tartışma ve kanun yolu imkânını birlikte değerlendirdi. Ölçü, yargılamanın bütünü içinde raporu inceleyip cevaplayacak gerçek bir fırsattır.

Anayasa Mahkemesinin bilirkişi talebi, tebliğ edilmeyen rapor ve itirazlar konusundaki diğer kararları silahların eşitliği sayfasında bir arada.

Anayasa Mahkemesi

İtiraz cevapsız kalırsa ya da bilirkişi talebi reddedilirse

Mahkeme her itiraza ayrıntılı cevap vermek zorunda değildir; ancak sonucu değiştirebilecek bir itirazı ilgili ve yeterli gerekçeyle karşılamak zorundadır. Anayasa Mahkemesinin son kararları iki ayrı ihlali gösteriyor:

  • "İtirazlar raporu kusurlandırıcı nitelikte görülmemiştir" cümlesi yetmez. Hakem hastane raporuna bilimsel ve teknik itirazlar sunulan davada mahkeme bu kalıp cümleyle yetinmiş, itirazların hiçbirini tartışmamıştı. Anayasa Mahkemesi gerekçeli karar hakkının ihlal edildiğine ve yeniden yargılama yapılmasına karar verdi (Mustafa Arıkboğa, B. No. 2021/826, 6.5.2026, § 24).
  • Belirleyici teknik soru için bilirkişi talebinin karşılanmaması. Yasa dışı bahis gerekçesiyle idari para cezası verilen kişi, bahsin kim tarafından, hangi IP ve port üzerinden, hangi sitede oynandığının bilirkişiyle belirlenmesini istemiş; sulh ceza hâkimliği yalnız para transferine dayanarak itirazı reddetmişti. Anayasa Mahkemesi, belirleyici nitelikteki bilirkişi raporunun alınmamasını silahların eşitliği ve çelişmeli yargılama ilkelerinin ihlali saydı (Nazım Ateş, B. No. 2022/63157, 9.4.2026, §§ 15–16). Genel Kurul da ByLock tespitine itiraz eden sanığın CGNAT kayıtları üzerinde bilirkişi incelemesi talebinin yeterli değerlendirme yapılmadan reddedilmesini aynı gerekçeyle ihlal saydı; Mahkemeye göre sanığın bu kayıtların doğruluğunu kendi imkânlarıyla ispat etmesi mümkün değildi (Esra Saraç Arslan [GK], B. No. 2019/10514, 28.12.2022, §§ 57–59). Silahların eşitliğine ilişkin Anayasa Mahkemesi kararları ceza davaları için Silahların eşitliği (ceza), hukuk ve idare davaları için Hukuk ve idare davalarında silahların eşitliği sayfasında.

AİHM: heyette gerekli uzmanlık yoksa. Manisa'daki Çaldağ nikel madeninin ÇED kararına karşı açılan davada bilirkişi heyeti jeoloji, maden ve çevre mühendisliği alanlarından oluşuyordu. Davacılar su, tarım ve kimya mühendislerinin de heyete katılmasını istemiş; bilirkişiler raporda bazı soruların kendi uzmanlık alanları dışında kaldığını kendileri yazmıştı. İdare mahkemeleri bu itirazları cevapsız bıraktı; Anayasa Mahkemesi de şikâyeti yalnız özel hayat yönünden inceleyip mağdur sıfatı bulunmadığı gerekçesiyle reddetti. AİHM, madene 10-14 kilometre uzaklıkta yaşayan başvurucular yönünden gerekçe yetersizliği ve Anayasa Mahkemesinin adil yargılanma şikâyetini incelememesi nedeniyle 6. maddenin 1. fıkrasının ihlal edildiğine oybirliğiyle karar verdi; İzmir'de yaşayan başvurucuların şikâyetini ise davanın kendi haklarını doğrudan etkilediği gösterilemediği için kabul etmedi (Cangı ve Diğerleri (No. 2)/Türkiye, 8.7.2025, §§ 33, 37, 47-53).

Bu kararlardan çıkan ölçü şudur: bilirkişi talebi veya rapora itiraz, sorunun hangi teknik veriyle çözüleceğini ve sonucu nasıl değiştireceğini somut olarak gösterirse mahkemenin bunu gerekçeyle karşılaması gerekir. Mahkeme karşılamazsa sanık bu eksikliği istinaf ve temyizde, kanun yolları tükendikten sonra da 30 gün içinde yapılacak bireysel başvuruda ileri sürer.

Uzman mütalaası yöntemi teknik açıdan sınar

CMK m. 67/6 Cumhuriyet savcısına, katılana, vekiline, şüpheliye veya sanığa, müdafiine ve kanunî temsilciye kendi seçtiği uzmandan bilimsel mütalaa alma hakkı verir. Uzman; kullanılan yöntemi, ham veriyi, hata payını ve raporun vardığı sonucu teknik açıdan inceler.

Mahkeme, belirli bir yöntem hatası veya bilimsel çelişki gösteren mütalaayı sonuca etkisi ölçüsünde ele alır. AİHM'in Stoimenov/Kuzey Makedonya ve Matytsina/Rusya kararları, savunmanın suçlamanın dayandığı teknik görüşü sorgulayabilmesi ve kendi uzman incelemesini sunabilmesi üzerinde durur.

Dilekçenin işlevleri

İtiraz beş bağlantıyı kurar

Dilekçe aşağıdaki unsurları aynı teknik sorun çevresinde birleştirir:

  1. 01

    Raporun tebliğ veya öğrenme tarihi ile verilen süre belirlenir.

  2. 02

    İtiraz edilen tespit, rapordaki sayfa veya başlığıyla gösterilir.

  3. 03

    Doğru bilgi, eksik veri veya yöntem eleştirisi dayanağıyla sunulur.

  4. 04

    Teknik kusurun raporun sonucuna etkisi açıklanır.

  5. 05

    Soruna uygun işlem ve yeni incelemede cevaplanacak sorular yazılır.

Tıbbî rapor ile dijital inceleme raporu farklı teknik gerekçeler ister. Dilekçe kalıbı değil, rapordaki kusur ile talep edilen işlem arasındaki bağ başvuruyu taşır.

Görüntü incelemesiKamera kaydının güvenilirliği Delil denetimiHukuka aykırı delilin sonucu Savunma hakkıMüdafi yardımından yararlanma
Sık sorulanlar

Bilirkişi raporuna itiraz hakkında sık sorulan sorular

Ceza davasında bilirkişi raporuna itiraz süresi ne kadar?

CMK m. 67/5 tek bir gün sayısı koymaz; Cumhuriyet savcısı, hâkim veya mahkeme itiraz için süre verir. Süreyi tebligat, duruşma tutanağı ya da UYAP kaydı gösterir. Maddedeki üç gün itiraz süresi değil, yeni inceleme talebini reddeden merciin gerekçeli karar verme süresidir.

Hukuk ve idare davasında bilirkişi raporuna itiraz süresi ne kadar?

Hukuk davasında taraflar raporun kendilerine tebliğinden itibaren iki hafta içinde itiraz eder. İtirazın bu sürede hazırlanması çok zor veya imkânsızsa ya da teknik bir çalışma gerektiriyorsa, aynı süre içinde başvuran tarafa bir kez ve en çok iki haftalık ek süre verilebilir (HMK m. 281/1). İdare ve vergi mahkemelerinde de bilirkişi konusunda HMK uygulanır; süre yine tebliğden itibaren iki haftadır (İYUK m. 31/1).

Adli tatilde bilirkişi raporuna itiraz süresi işler mi?

Hukuk davalarında adli tatile tabi işlerde süre tatil içinde biterse tatilin bittiği günden itibaren bir hafta uzamış sayılır (HMK m. 104); nafaka, soybağı, velayet ve işçilerin açtığı iş davaları tatilde de görüldüğünden bu davalarda süre işler (m. 103/1). Ceza işlerinde adli tatile rastlayan süreler işlemez ve tatilin bitiminden itibaren üç gün uzar (CMK m. 331/4); Yargıtay Ceza Genel Kurulu bunu tutuklu işlerde de uyguladı (10.6.2021, E.2019/16-292, K.2021/275; 27.12.2022, E.2021/319, K.2022/846).

Bilirkişi raporuna itiraz süresi kaçırılırsa ne olur?

Hukuk davasında süresinde itiraz etmeyen taraf rapora itiraz hakkını kaybeder; ancak mahkeme kendiliğinden ek rapor alabilir veya yeni bilirkişi atayabilir (HMK m. 281/2-3) ve raporla bağlı değildir (m. 282). Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu, itiraz edilmedi diye karşı taraf lehine usulî kazanılmış hak doğduğunu kabul ederek talebi esasına girmeden reddetmeyi mahkemeye erişim hakkının ihlali saydı (Ahmet Özgan ve Şule Özgan, B. No: 2020/21347, 21.12.2023); Yargıtay 9. Hukuk Dairesi de 11.5.2026 tarihli kararında aynı sonuca vardı (E.2026/1804, K.2026/4315).

Bilirkişi raporuna itiraz edilirse ne olur?

Hâkim veya mahkeme itirazın niteliğine göre bilirkişiden ek rapor ister, bilirkişiyi duruşmada dinler (CMK m. 68) ya da yeni bir bilirkişi veya heyet görevlendirir. Yeni inceleme talebini reddederse bunu gerekçeli kararla yapar.

Çelişkili bilirkişi raporları varsa mahkeme hangisini esas alır?

Mahkeme çelişki giderilmeden birini seçemez. Yargıtay, sanığın akıl sağlığına ya da yaralanmanın niteliğine ilişkin raporlar çeliştiğinde Adli Tıp Üst Kurulundan, trafik ve iş kazalarındaki kusur raporları çeliştiğinde teknik üniversite öğretim üyelerinden oluşan bir heyetten yeni rapor alınmasını istiyor ve çelişki giderilmeden kurulan hükmü bozuyor (örneğin 1. Ceza Dairesi, 14.10.2019, E.2019/2699, K.2019/4317; 12. Ceza Dairesi, 17.10.2017, E.2016/2831, K.2017/7562).

Bilirkişi raporu mahkemeyi bağlar mı?

Hayır. Bilirkişi teknik bilgiyi açıklar, hükmü mahkeme kurar; mahkeme raporu diğer delillerle birlikte serbestçe değerlendirir. Mahkeme çelişen iki rapordan birini benimserse nedenini gerekçesinde açıklar.

Kendi seçtiğim uzmandan rapor alabilir miyim?

Evet. CMK m. 67/6 Cumhuriyet savcısına, katılana, şüpheliye veya sanığa, müdafiine ve vekile kendi seçtiği uzmandan bilimsel mütalaa alma hakkı verir. Mahkeme yöntem hatası veya bilimsel çelişki gösteren mütalaayı sonuca etkisi ölçüsünde değerlendirir.

Avukat Ertuğrul Targal
Yazar

Av. Ertuğrul Targal

Targal Avukatlık Bürosunun kurucu avukatıdır. Meslekî ve akademik çalışmalarını ceza hukuku, ceza muhakemesi ve insan hakları hukuku konularında sürdürmektedir.

Başlıca hukukî kaynaklar

  1. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu, özellikle m. 67-69 ve 214-217
  2. Bilirkişilik Yönetmeliği, özellikle m. 5, 55 ve 56
  3. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, m. 102-104 ve 281-282; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu, m. 31 ve 61
  4. AYM, Ahmet Özgan ve Şule Özgan [GK], B. No: 2020/21347, 21.12.2023
  5. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E.2026/1804, K.2026/4315, 11.5.2026; 14. Hukuk Dairesi, E.2018/3277, K.2021/2970, 21.4.2021; Ceza Genel Kurulu, E.2019/16-292, K.2021/275, 10.6.2021 ve E.2021/319, K.2022/846, 27.12.2022
  6. Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E. 2015/607, K. 2015/300, 6.10.2015
  7. Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E. 2015/617, K. 2015/386, 10.11.2015
  8. Yargıtay 1. Ceza Dairesi, E.2018/3595, K.2018/4752, 19.11.2018 ve E.2019/2699, K.2019/4317, 14.10.2019; 2. Ceza Dairesi, E.2019/14093, K.2020/2608, 13.2.2020; 3. Ceza Dairesi, E.2018/6153, K.2019/2181, 6.2.2019; 10. Ceza Dairesi, E.2014/1427, K.2014/3946, 20.5.2014; 11. Ceza Dairesi, E.2017/3276, K.2021/5443, 17.6.2021; 12. Ceza Dairesi, E.2016/2831, K.2017/7562, 17.10.2017 ve E.2011/19536, K.2012/12119, 15.5.2012; 13. Ceza Dairesi, E.2015/7054, K.2016/11112, 15.6.2016; 16. Ceza Dairesi, E.2015/2650, K.2016/2814, 26.4.2016
  9. AYM, Mustafa Arıkboğa, B. No: 2021/826, 6.5.2026
  10. AYM, Nazım Ateş, B. No: 2022/63157, 9.4.2026
  11. AYM, Esra Saraç Arslan [GK], B. No: 2019/10514, 28.12.2022
  12. AYM, Murat Yasan, B. No: 2015/6802, 8.1.2020
  13. AYM, Kemal Karanfil (4), B. No: 2021/54151, 5.6.2024
  14. AİHM, Stoimenov/Kuzey Makedonya, B. No: 17995/02, 5.4.2007
  15. AİHM, Matytsina/Rusya, B. No: 58428/10, 27.3.2014
  16. Handan Yokuş Sevük, “Ceza Muhakemesi Hukukunda Bilirkişilik”, İÜHFM, 2006
  17. Ali Kemal Yıldız, “Ceza Muhakemesi Hukukunda Bilirkişilik”, EÜHFD, C. X, S. 3-4, 2006
  18. AİHM, Cangı ve Diğerleri (No. 2)/Türkiye, B. No: 65087/19, 8.7.2025