Gözaltı Süresi Ne Kadar? Kaç Saat, Kaç Gün, Uzatma ve Gözaltı Bitince Ne Olur?

Yakalama anı süre hesabını başlatır

Yakalama, kişinin özgürlüğünün fiilen sınırlandığı işlemdir. Gözaltı ise Cumhuriyet savcısının, soruşturmanın tamamlanması amacıyla yakalanan kişinin tutulmasına karar vermesidir. Savcı gözaltı için tedbirin soruşturma yönünden zorunlu olduğunu ve kişinin suçu işlediği şüphesini gösteren somut delilleri birlikte inceler.

Süre, savcının karar saati veya kişinin karakola giriş saati yerine yakalama tutanağındaki fiilî yakalama saatinden hesaplanır. Örneğin kolluk kişiyi 18.30'da yakalayıp savcı 21.00'de gözaltı kararı verdiyse ilk 24 saat 18.30'da başlar.

Anayasa Mahkemesi, Emre Soncan kararında adliyeye sevkin tek başına hâkim önüne çıkarma sayılmadığını belirtti. Yargısal denetim, hâkimin kişinin sorgusuna ve özgürlük durumunu incelemeye fiilen başlamasıyla gerçekleşir.

Kanun süreleri işlem türüne göre ayırır

Saatle belirlenen süre gece, hafta sonu ve resmî tatilde de işlemeye devam eder. Yol süresi yalnız ulaşım için gereken zamanı kapsar; karakol, nezarethane veya adliyedeki bekleme bu süreye yazılmaz.

Süre nasıl hesaplanır? Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu, terör örgütü üyeliği şüphesiyle 8 Mayıs 2020 saat 13.05'te gözaltına alınan ve sulh ceza hâkimliğindeki sorgusu 12 Mayıs 2020 saat 19.36'da tamamlanan başvurucu için azami sürenin yol süresiyle birlikte 4 gün 12 saat olduğunu, bu sürenin aşılmadığını belirtti ve ihlal bulmadı. Hesapta tutmanın sona erdiği an olarak hâkim önündeki sorgunun bittiği saat esas alındı (Rıdvan Akbaş [GK], 17.4.2025, §§ 47-50; RG 11.11.2025).

Savcı her toplu suç uzatmasını ayrı emirle kurar

Toplu suç, aralarında birlikte suç işleme iradesi bulunmasa da üç veya daha fazla kişinin işlediği suçtur. Bu nitelik uzatma ihtimalini açar; uzatmayı ise delillerin toplanmasındaki güçlük veya şüpheli sayısının çokluğu haklı kılar.

1. İlk dönemSavcının gözaltı kararıyla yakalama anından başlayan 24 saat işler.
2. Birinci uzatmaSavcı devam eden ihtiyacı gösterip en çok bir günlük yazılı emir verir.
3. İkinci ve üçüncü uzatmaSavcı her yeni gün için ihtiyacı yeniden gösterir ve ayrı emir düzenler.
4. BildirimKolluk her uzatma emrini gözaltındaki kişiye derhâl tebliğ eder.

Örneğin kişi salı günü 10.00'da yakalandıysa ilk dönem çarşamba 10.00'da biter. Üç geçerli uzatma emri toplam süreyi cumartesi 10.00'a taşıyabilir. Yol süresi kullanılacaksa kolluk gerçek ulaşım ihtiyacını ayrıca kayda bağlar.

CMK m. 91/4 dar bir kolluk yetkisi düzenler

Mülkî amirin belirlediği kolluk amiri; yalnız suçüstü hâlinde ve CMK m. 91/4'te sayılan suçlardan biri söz konusuysa 24 saate kadar gözaltı kararı verebilir. Şiddet olaylarının yaygınlaşarak kamu düzenini ciddi biçimde bozabileceği toplumsal olay sırasında toplu suç işlendiğinde bu süre 48 saate kadar çıkabilir.

Kolluk, işlemleri tamamladığında veya gözaltı nedeni sona erdiğinde Cumhuriyet savcısına hemen bilgi verir ve savcının talimatını uygular. Kişi serbest bırakılmazsa CMK m. 91'deki genel süreç devam eder; kolluk kararıyla başlayan özgürlük kısıtlaması en geç 48 saat, toplu suçta dört gün içinde hâkim önüne taşınır.

Kişi gözaltı boyunca bilgi ve avukat yardımından yararlanır

• Suçlama ve haklarKolluk yakalama nedenini, isnadı, susma hakkını ve avukat yardımını kişiye derhâl açıklar.
• Yakına bildirimSavcının emriyle yakalama, gözaltı ve her uzatma bir yakına veya kişinin belirlediği kimseye gecikmeksizin bildirilir.
• Avukat yardımıKişi ifade ve sorgu işlemlerinde müdafi yardımından yararlanır; hâkim sorgusunda müdafii hazır bulunur.
• Sağlık kaydıGörevliler gözaltının başlangıcı, uzatılması, yer değişikliği ve sona ermesindeki sağlık kontrollerini kayda geçirir.
• İşlem belgeleriYakalama tutanağı ile gözaltı ve uzatma emirleri özgürlük kısıtlamasının zaman çizelgesini gösterir.

Sulh ceza hâkimi başvuruyu 24 saat içinde sonuçlandırır

Yakalanan kişi, müdafii, kanunî temsilcisi, eşi veya birinci ya da ikinci derece kan hısımı; yakalama, gözaltı ve savcının uzatma emrine karşı sulh ceza hâkimine başvurabilir. Başvuru hemen serbest bırakılmayı amaçlar. Hâkim dosyayı evrak üzerinden inceler ve en geç 24 saat içinde karar verir.

Hâkim, işlemi yerinde görürse başvuruyu reddeder; aksi durumda kişinin soruşturma evrakıyla birlikte Cumhuriyet savcılığında derhâl hazır bulundurulmasına karar verir. Süre sonunda kişi bırakılmıyorsa sulh ceza hâkimi önüne çıkarılır ve hâkim sorguyu müdafi huzurunda yapar. Hâkim, tutuklama şartlarını bu aşamada ayrıca inceler.

Kanunî gözaltı süresi içinde hâkim önüne çıkarılmayan kişi, CMK m. 141 uyarınca maddi ve manevi zararını Devletten isteyebilir. Başvuru yolu ve belgeler için koruma tedbirleri nedeniyle tazminat rehberi kullanılabilir.

Anayasa Mahkemesi, gözaltının hukuka aykırılığı veya süresi şikâyetlerinde bireysel başvurudan önce bu tazminat davasının açılmasını arıyor; kararları gözaltı ve ev hapsi sayfasında bir arada.

Mahkemenin bu şartı hangi gerekçeyle aradığı, en sık alıntılanan paragraflarıyla yakalama ve gözaltı sayfasında.

Gözaltı bitince ne olur?

Gözaltı, süresi dolmadan üç yoldan biriyle biter. Cumhuriyet savcısı ifadeyi aldıktan sonra kişiyi serbest bırakır; adli kontrol veya tutuklama isteyerek sulh ceza hâkimine sevk eder; ya da kolluk, savcının talimatıyla kişiyi doğrudan bırakır. Savcı kişiyi bırakmazsa en geç kanunî sürenin sonunda sulh ceza hâkimi önüne çıkarır ve hâkim kişiyi sorguya çeker; bu sorguda müdafi de hazır bulunur (CMK m. 91/7). Hâkimin hangi ölçüyle karar verdiği adli kontrol ve tutuklama nedenleri yazılarımızda anlatılıyor.

Süre dolduğu için ya da sulh ceza hâkiminin kararıyla serbest bırakılan kişi, aynı fiil için yeniden yakalanamaz. Bunun tek istisnası, yeni ve yeterli delil elde edilmesi ve savcının bu yönde karar vermesidir (CMK m. 91/6). Kişi serbest bırakılırken ifade tutanağının bir örneğini isteyebilir; bu tutanak, ileride verilecek iddianame ve takipsizlik kararı karşısında yaptığı açıklamanın kanıtıdır.

Gözaltında geçen süre cezadan düşülür. Hüküm kesinleşmeden önce kişinin özgürlüğünü sınırlayan bütün süreler, gözaltı ve tutukluluk dahil, verilen hapis cezasından indirilir; adli para cezasında her gün 500 TL sayılarak indirim yapılır (TCK m. 63). Bir gece gözaltında kalıp bir ay hapis cezası alan kişinin cezasından o gün düşülür; bu indirim mahkeme ve infaz savcılığı tarafından resen yapılır.

Avukatla görüşme süreyle sınırlanmaz. Gözaltındaki kişi, vekâletname aranmaksızın avukatıyla her zaman ve konuşulanları başkalarının duyamayacağı bir ortamda görüşür (CMK m. 154/1). Tek istisna, terör suçları, devletin güvenliğine karşı suçlar ve örgütlü uyuşturucu ticareti gibi kanunda sayılan suçlardır: bu suçlarda savcının istemi üzerine hâkim, avukatla görüşmeyi 24 saat süreyle kısıtlayabilir ve bu süre içinde ifade alınamaz (CMK m. 154/2). Avukat hakkının kapsamı müdafi yardımından yararlanma hakkı yazımızda yer alıyor.

Çocuklarda süre aynıdır, güvenceler farklıdır. On iki yaşını doldurmamış çocuklar suç nedeniyle yakalanamaz; yalnız kimlik tespiti için tutulur ve hemen bırakılır. On iki ile on sekiz yaş arasındaki çocuk yakalanabilir; ama ailesine haber verilir, istemese de avukat atanır, ifadesi yalnız avukat yanındayken alınır ve soruşturmayı bizzat Cumhuriyet savcısı yürütür (Yakalama, Gözaltına Alma ve İfade Alma Yönetmeliği m. 19). Gözaltındaki çocuk kolluğun çocuk biriminde, birim yoksa yetişkinlerden ayrı tutulur (Çocuk Koruma Kanunu m. 16).