Köprü veya otoyoldan HGS ya da OGS ile ücret ödemeden geçen araç sahibi, geçişten sonraki 15 gün içinde yalnız geçiş ücretini öderse ceza ödemez. 16. ile 45. gün arasında geçiş ücreti ve bir katı ceza ödenir; 45 günden sonra ceza geçiş ücretinin dört katına çıkar. Karayolları Genel Müdürlüğü yollarında bu ceza idari para cezasıdır ve ödenmeden araç muayeneye giremez, satılamaz; özel şirketlerin işlettiği köprü ve otoyollarda ise ceza genel hükümlere göre tahsil edilir ve sulh ceza hâkimliğine itiraz edilemez.

İnternette bu konuda iki farklı kural dolaşır: "15 günden sonra dört kat" ve "45 güne kadar bir kat". İkincisi 1 Temmuz 2022'de 7417 sayılı Kanunla eklenen kademedir ve bugün geçerli olan da budur. Bu yazı kuralı, iki tür yol arasındaki farkı ve itiraz yollarını Yargıtay kararlarıyla anlatır.

15 gün, 45 gün, dört kat

6001 sayılı Karayolları Genel Müdürlüğünün Hizmetleri Hakkında Kanun'un 30. maddesi ödemesiz geçişte üç kademe öngörür:

Ödeme zamanıÖdenecek tutarÖrnek: 100 TL'lik geçiş
Geçişten sonraki 15 gün içindeYalnız geçiş ücreti; ceza yok (m. 30/7)100 TL
16. ile 45. gün arasındaGeçiş ücreti + bir kat ceza (m. 30/1, 30/5)200 TL
45. günden sonraGeçiş ücreti + dört kat ceza (m. 30/1, 30/5)500 TL

Ceza, aracın ücret ödemeden giriş-çıkış yaptığı mesafenin ücretine göre hesaplanır; güzergâhın en uzun mesafesi esas alınmaz. Sürelerin başlangıcı ödemesiz geçiş tarihidir; cezanın tebliğ edilip edilmediği 45 günlük kademeyi etkilemez.

KGM yolu mu, şirket yolu mu?

Kanun iki tür yol için ayrı kurallar koyar. Hangi yoldan geçildiği, ödeme bildiriminin Karayolları Genel Müdürlüğünden mi, işletici şirketten mi geldiğinden anlaşılır.

  • Karayolları Genel Müdürlüğünün işlettiği yollar. Ceza Genel Müdürlükçe verilen idari para cezasıdır (m. 30/1). 45 gün içinde geçiş ücreti ve bir kat ceza ödenirse ceza bir kat verilmiş sayılır ve ayrıca tebligat yapılmaz; bu durumda Kabahatler Kanunu'ndaki peşin ödeme indirimi uygulanmaz. Dört katlık ceza tebliğ edilir ve tebliğden itibaren bir ay içinde ödenir (m. 30/3).
  • İşletme hakkı şirkete verilen köprü ve otoyollar. 4046, 3465 ve 3996 sayılı Kanunlar çerçevesinde işletme hakkı verilen veya devredilen yollarda işletici şirket geçiş ücretini ve cezayı genel hükümlere göre tahsil eder (m. 30/5). 45. günden sonra dört katlık ceza istenmeden önce, yabancı plakalı araçlar dışında araç sahibine en az 15 gün önceden kısa mesaj, e-posta, ihbarname veya e-Devlet bildirimi gibi yollardan en az biriyle bilgi verilir.
  • Yabancı plakalı araçlar. Ceza ve ücret tebligat aranmaksızın sürücü bilgilendirilerek tahsil edilir; tahsilat yapılmadan araç ülkeden çıkamaz (m. 30/8).

Muayene, satış ve takip

  • Muayene ve devir engeli. Karayolları Genel Müdürlüğü yollarındaki idari para cezası ve geçiş ücreti ödenmeden aracın fenni muayenesi, satışı ve devri yapılmaz (m. 30/4).
  • Vergi dairesi takibi. Tebliğden itibaren bir ay içinde ödenmeyen geçiş ücreti ve ceza, ilgili vergi dairesince Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanuna göre takip edilir (m. 30/3).
  • Şirket yollarında icra. İşletici şirket ödenmeyen ücret ve cezayı icra takibiyle ister. Takibe itiraz edilirse şirket tüketici mahkemesinde itirazın iptali davası açar; 2021'deki bir geçişe ilişkin davada Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, 15 günde ödenmeyen geçiş için ücret ve dört kat cezanın istenebileceğini belirtti (E.2022/7984, K.2023/1968). Bu karar 2022 değişikliğinden önceki kurala dayanır; bugün 45 gün içinde ödemede ceza bir kattır.

İtiraz ve dava

  1. KGM yolu: sulh ceza hâkimliği. Karayolları Genel Müdürlüğünün verdiği idari para cezasına karşı tebliğden itibaren 15 gün içinde sulh ceza hâkimliğine başvurulur (Kabahatler Kanunu m. 27). Başvuru usulü trafik cezasına itiraz yazısındakine benzer.
  2. Şirket yolu: sulh ceza değil. Yargıtay 7. Ceza Dairesi, işletici şirketin istediği cezanın Kabahatler Kanunu kapsamında itiraz edilebilir bir karar olmadığını; bu cezaya karşı yapılan başvuruyu kabul eden sulh ceza hâkimliği kararının görev yönünden ret yerine esasa girdiği için kanun yararına bozulması gerektiğini belirtti (E.2023/18144, K.2026/3903, 06.04.2026; E.2023/15680, K.2026/4357, 13.04.2026). Şirket yolundaki cezaya karşı savunma, şirketin icra takibine itiraz ve tüketici mahkemesindeki dava üzerinden yapılır.
  3. Arabuluculuk masrafı. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, şirketin açtığı davada arabuluculuk ilk toplantısına katılmayan tüketici aleyhine yargılama gideri ve arabuluculuk ücretine hükmedilemeyeceğini Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunun 73/A maddesine dayanarak belirtti (E.2022/7984, K.2023/1968).

Her iki yolda da savunmanın ana delilleri geçiş tarihi, ödeme dekontu, HGS veya OGS hesap dökümü, geçiş anındaki bakiye ve 45. günden sonraki bildirimin yapılıp yapılmadığıdır. Araç başkasına satılmışsa satış tarihi ile geçiş tarihi karşılaştırılır; Kanun cezayı ücret ödemeden geçen aracın sahibine yükler.

Sık sorulan sorular

HGS ihlalli geçiş cezası 2026'da ne kadar?

Ceza, ödenmeyen geçiş ücretine göre hesaplanır. Geçişten sonraki 15 gün içinde yalnız geçiş ücreti ödenirse ceza yoktur. 16. ile 45. gün arasında geçiş ücretiyle birlikte ücretin bir katı ceza ödenir. 45 günden sonra ceza geçiş ücretinin dört katıdır; geçiş ücreti ayrıca ödenir (6001 sayılı Kanun m. 30). Örneğin 100 TL'lik geçişte 15 gün içinde 100 TL, 45 gün içinde 200 TL, sonrasında 500 TL ödenir.

HGS geçiş ihlali 15 gün gecikirse ne olur?

15 günlük süre geçince ceza doğar, ancak 45. güne kadar ceza yalnız geçiş ücretinin bir katıdır. Karayolları Genel Müdürlüğü yollarında geçiş ücreti ve bir kat ceza 45 gün içinde ödendiğinde ceza bir kat verilmiş sayılır ve ayrıca tebligat yapılmaz. 45. günden sonra ceza dört kata çıkar.

HGS yokken köprü veya otoyoldan geçersem ne olur?

Geçiş ihlalli geçiş olarak kaydedilir. Araç sahibi geçişten sonraki 15 gün içinde geçiş ücretini öderse ceza ödemez (6001 sayılı Kanun m. 30/7). HGS etiketi veya OGS cihazı olmaması bu süreyi değiştirmez.

Ödenmeyen HGS cezası araç muayenesine ve satışa engel olur mu?

Karayolları Genel Müdürlüğünün işlettiği yollarda evet. Bu yollardaki idari para cezası ve geçiş ücreti ödenmeden araç fenni muayeneye giremez, satışı ve devri yapılamaz (6001 sayılı Kanun m. 30/4). Ceza tebliğden itibaren bir ay içinde ödenmezse vergi dairesince 6183 sayılı Kanuna göre takip edilir.

Özel şirketin işlettiği köprü ve otoyol cezasına nasıl itiraz edilir?

Yap-işlet-devret gibi modellerle şirketlere işletme hakkı verilen yollarda ceza idari para cezası değildir; işletici şirket ücret ve cezayı genel hükümlere göre tahsil eder. Yargıtay 7. Ceza Dairesi bu cezaya karşı sulh ceza hâkimliğine yapılan başvurunun görev yönünden reddedilmesi gerektiğini belirtti (E.2023/18144, K.2026/3903). Şirketin icra takibine itiraz edilir; uyuşmazlık tüketici mahkemesinde görülür.

HGS hesabımda para vardı, yine de ihlalli geçiş yazıldı. Ne yapmalıyım?

Önce geçişi 15 gün içinde ödeyerek cezayı önlemek en güvenli yoldur. Uyuşmazlık mahkemeye taşınırsa hesap dökümü ve geçiş anındaki bakiye delildir. Bir davada tüketici mahkemesi, hesaptaki kısmi bakiye çekilmediği için cezayı yalnız eksik kalan tutar üzerinden hesapladı; Adalet Bakanlığının bu karara karşı kanun yararına temyiz istemi reddedildi (Yargıtay 4. HD, E.2021/26604, K.2023/702).

Karayolları Genel Müdürlüğü yolundaki HGS cezasına nereye itiraz edilir?

Bu yollarda dört katlık ceza Karayolları Genel Müdürlüğünce verilen idari para cezasıdır. İdari para cezasına karşı tebliğden itibaren 15 gün içinde sulh ceza hâkimliğine başvurulur (Kabahatler Kanunu m. 27). 45 gün içinde bir kat olarak ödenen cezada Kabahatler Kanunu'ndaki peşin ödeme indirimi uygulanmaz (6001 sayılı Kanun m. 30/1).

Muhammet Zeyd Targal
Yazar

Muhammet Zeyd Targal

Balıkesir Üniversitesi Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Bölümü mezunudur ve aynı üniversitenin Hukuk Fakültesinde öğrenimini sürdürmektedir. Targal Avukatlık Bürosunun hukukî yayın çalışmalarında yer almaktadır.

Başlıca hukukî kaynaklar

  1. 6001 sayılı Karayolları Genel Müdürlüğünün Hizmetleri Hakkında Kanun m. 30 (7144 ve 7417 sayılı Kanunlarla değişik)
  2. 5326 sayılı Kabahatler Kanunu m. 17, 27
  3. Yargıtay 7. Ceza Dairesi, E.2023/18144, K.2026/3903, 06.04.2026; E.2023/15680, K.2026/4357, 13.04.2026
  4. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, E.2022/7984, K.2023/1968, 20.06.2023; 4. Hukuk Dairesi, E.2021/26604, K.2023/702, 19.01.2023