Anayasa Mahkemesine başvuru testi

Test neye dayanıyor?

Usul soruları 6216 sayılı Kanun'daki kabul edilebilirlik şartlarından ve Anayasa Mahkemesinin her haktaki ret kararlarından geliyor: başvuru süresi, kanun yollarının tüketilmesi, şikâyetin önce kanun yolunda ileri sürülmesi ve başvuru ehliyeti.

Gerekçeli karar hakkının esas soruları Genel Kurulun Sencer Başat ve diğerleri kararındaki ölçüte dayanıyor: Mahkeme, yargılamada açık ve somut biçimde ileri sürülen ve davanın sonucunu değiştirebilecek iddialara makul bir gerekçeyle cevap verir (Sencer Başat ve diğerleri [GK], B. No: 2013/7800, 18/6/2014, § 35). Şikâyet türleri, ihlal kararlarının gerekçedeki kusura göre ayrıldığı gruplardan oluşuyor.

Tutuklama soruları Anayasa Mahkemesinin inceleme sırasını izliyor: tutuklamanın kanuni dayanağı, suç işlendiğine dair kuvvetli belirti ve kaçma ya da delil karartma tehlikesi. Kuvvetli belirti, kuvvetli sayılabilecek inandırıcı delillerle desteklenmeli (Aydın Yavuz ve diğerleri [GK], B. No: 2016/22169, 20/6/2017, § 249). Usul soruları, tutukluluğun hangi aşamada olduğuna göre başvuru zamanını ve tüketilecek yolu belirliyor; dava kesinleştiyse önce CMK m. 141 tazminat davası açılması gerekiyor (Kadir Ortak, B. No: 2024/7896, 12/3/2026, § 17).

Makul süre soruları önce yolu belirliyor: 12 Mart 2024'ten beri bu şikâyet için önce Tazminat Komisyonuna başvuruluyor; dava sürerken her zaman, kesinleştiyse kesin kararın öğrenilmesinden itibaren bir ay içinde (Ahmet Kartalkuş, B. No: 2019/39635, 19/3/2024, §§ 38, 41). Komisyon ve itiraz yolundan sonra Anayasa Mahkemesi, Komisyonun sağladığı giderimin yeterli olup olmadığını inceliyor; yetersiz tazminatı ya da yargılamanın bir bölümünü hesap dışı bırakan yorumu ihlal sayıyor (Fatma Ateş ve diğerleri, B. No: 2021/8370, 17/9/2025, §§ 38-39). Süreye ilişkin sorular Mahkemenin ölçütlerine dayanıyor: davanın karmaşıklığı, kaç dereceli olduğu, tarafların ve makamların tutumu (Hasan Özcan [GK], B. No: 2014/15059, 25/5/2017, § 18).

Tanık soruları Genel Kurulun üç aşamalı testini izliyor: tanığın duruşmada hazır edilmemesinin geçerli bir nedeni var mı, sorgulanamayan tanığın beyanı mahkûmiyetin tek veya belirleyici delili mi, öyleyse savunmanın zorluğunu telafi eden yeterli güvenceler sağlandı mı (Selçuk Arslan [GK], B. No: 2020/19752, 6/2/2025, § 82). Geçerli nedenin yokluğu tek başına ihlal sonucunu doğurmuyor; Mahkeme beyanın hükümdeki ağırlığına bakıyor (R.T. [GK], B. No: 2021/47924, 29/5/2025, § 26).

Gözaltı ve tazminat soruları da önce yolu belirliyor: gözaltı şikâyetleri için asıl dava sürse bile önce CMK m. 141 tazminat davası açılıyor (Hikmet Kopar ve diğerleri [GK], B. No: 2014/14061, 8/4/2015, §§ 71-72). Beraat ya da kovuşturmaya yer olmadığı kararından sonra açılan dava da yeterli; Anayasa Mahkemesi bu davada hükmedilen tazminatın yeterli olup olmadığına bakıyor (Gülseren Çıtak [GK], B. No: 2020/1554, 27/4/2023, §§ 37-38) ve karşılaştırmayı tazminat kararının verildiği tarihte kendi verdiği ya da verebileceği tutara göre yapıyor (Oğuz Bülent Erol ve diğerleri [GK], B. No: 2022/35870, 31/7/2025, § 12).

İfade özgürlüğü soruları mahkemenin dengeyi kurup kurmadığına bakıyor: sözün bağlamı, kamusal tartışmaya katkısı ve arka planı tartışılmadan verilen hakaret mahkûmiyeti ihlal sayılıyor (Necati Coşkun [GK], B. No: 2022/62422, 15/5/2025, § 31). Propaganda mahkûmiyetinde açıklamanın örgütün şiddet yöntemlerini meşru gösterdiği, övdüğü ya da teşvik ettiği gösterilmeli (Zübeyde Füsun Üstel ve diğerleri [GK], B. No: 2018/17635, 26/7/2019, § 117). Hakarete uğrayan taraf için önce tazminat davası aranıyor (Mert Tirçek [GK], B. No: 2022/49332, 9/1/2025, §§ 28-29).

Mülkiyet soruları beş durumu ayırıyor. Kamulaştırmasız el atma kural olarak ihlal (Şevket Karataş [GK], B. No: 2015/12554, 25/10/2018, §§ 58-60); bedelin enflasyon karşısında erimesi, imar planında kamuya ayrılıp yıllarca kamulaştırılmayan taşınmaz (Hüseyin Ünal, B. No: 2017/24715, 20/9/2018, §§ 61-62), yıllarca süren tedbir ve HAGB kararıyla birlikte infaz edilen müsadere (Süleyman Başmeydan [GK], B. No: 2015/6164, 20/6/2019, §§ 62-64) de ihlal sayılıyor. Usul tarafında başvurudan sonra alınan ödemenin bildirilmesi (Abdurrahman Beycur ve diğerleri [GK], B. No: 2023/76490, 31/7/2025, §§ 53-55) ve sona eren elkoyma için önce CMK m. 141 davası aranıyor.

Ceza davasında delil ve savunma soruları Anayasa Mahkemesinin dört aşamalı incelemesini izliyor: delil hukuka aykırı mı, hükme esas alınmış mı, tek ya da belirleyici mi, öyleyse yargılamanın bütününü hakkaniyete aykırı hâle getirmiş mi (Ferhat Gültek, B. No: 2020/34051, 18/11/2025, § 70). Sanığın kendisinin elde edemeyeceği delillerde savunmaya makul imkânlar tanınmalı (Esra Saraç Arslan [GK], B. No: 2019/10514, 28/12/2022, § 41); bizzat hazır bulunmak isteyen sanık için SEGBİS'in zorunluluğu somut olarak gösterilmeli (Şehrivan Çoban [GK], B. No: 2017/22672, 6/2/2020, §§ 91-93).

Yaşam hakkı ve kötü muamele soruları muamelenin kendisini ve soruşturmanın etkililiğini ayrı ayrı soruyor. Kolluğun gereksiz ya da orantısız gücü ilke olarak ihlal; gözaltında ortaya çıkan yaralanmayı açıklama yükü devlette (Abdulkadir Eken [GK], B. No: 2021/22264, 29/5/2025, §§ 29, 31). Ölüme yol açan kolluk eylemine verilen ceza caydırıcı olmalı (Narin Kurt [GK], B. No: 2018/2540, 1/12/2022, § 109); tıbbi ihmalde önce tazminat davası aranıyor (Nafia Sevin Ergün Sefada ve Diğerleri [GK], B. No: 2014/14844, 1/12/2016, §§ 75-77); cezaevinde kişi başı 3 m²'nin altı güçlü bir ihlal karinesi (Levent Cantekin [GK], B. No: 2019/34408, 9/10/2024, §§ 33-34).

Hukuk ve idare davası soruları, Anayasa Mahkemesinin bir üst derece mahkemesi gibi davranmadığı noktadan başlıyor: delillerin değerlendirilmesine ve kanunun yorumuna yönelik itirazlar kanun yolu şikâyeti sayılıyor. İhlal; öngörülemez süre yorumu (Yasin Şimşek [GK], B. No: 2017/37390, 29/9/2021, §§ 72, 74), tarifeye aykırı aleyhe vekâlet ücreti (Ahmet Baş [GK], B. No: 2019/42746, 17/5/2023, § 59) ve giderilmeyen içtihat farklılığı (Hakan Altıncan [GK], B. No: 2016/13021, 17/5/2018, §§ 54-56) gibi durumlarda bulunuyor.

Cezaevi soruları kısıtlamanın gerekçesine bakıyor: görüşlerin dinlenmesi gibi tedbirler kişiye özgü, süreli ve düzenli gözden geçirilen bir gerekçe gerektiriyor (Erkam Bedir Türkmenoğlu ve diğerleri [GK], B. No: 2021/54500, 23/10/2025, § 53); satın alınan süreli yayınların teslim edilmemesi ise yapısal bir sorun olarak tespit edildi (Recep Bekik ve Diğerleri [GK], B. No: 2016/12936, 27/3/2019, §§ 59-61).

KHK ile ihraç soruları Genel Kurulun 2025'te koyduğu ölçütü izliyor: iltisak ve irtibat ciddi, önemli ve somut objektif olgularla desteklenmeli (Sinan Ulu [GK], B. No: 2023/57158, 25/9/2025, § 99); Bank Asya işlemlerinde talimata uygunluk somut verilerle gösterilmeli (Resul Darama (2) [GK], B. No: 2022/14226, 23/10/2025, §§ 120-122).

Özel hayat ve aile soruları önce yolu ayırıyor: ceza soruşturmasında yapılan aramanın hukukiliği için önce CMK m. 141 tazminat davası aranıyor (Salih Sönmez, B. No: 2016/25431, 28/11/2018, § 76); ceza davası sürerken dinlemenin hukukiliği Anayasa Mahkemesine götürülemiyor (Alaattin Hoşer [GK], B. No: 2013/4188, 17/12/2015, §§ 45-47). Esas soruları Mahkemenin ölçütlerini izliyor: özel hayata ilişkin bilgilerle meslekten çıkarmada bu bilgilerin mesleki hayata etkisi ikna edici gerekçeyle açıklanmalı (E.G. [GK], B. No: 2014/12428, 13/10/2016, § 67); Lahey Sözleşmesi kapsamındaki iade davaları acil işlerden (Tugçe Seher Sulaksu, B. No: 2022/31535, 30/4/2024, § 26).

Cezanın infazı soruları, mahsup ve fazladan tutulma şikâyetlerini hükümden sonraki tutmadan ayırıyor. Anayasa Mahkemesi, sürelerin hukuka aykırı biçimde mahsup edilmeyip cezanın olması gerekenden fazla infaz edilip edilmediğine bakıyor (Mahsun Yılmaz [GK], B. No: 2021/46347, 29/5/2025, § 44); hükümle birlikte tutukluluğun devamında ise denetimi, tutulmanın mahkemece verilmiş bir cezaya dayanıp dayanmadığıyla sınırlı (Ç.Ö. [GK], B. No: 2014/5927, 19/7/2018, §§ 35, 38). Cezaevi disiplin cezalarında infaz hâkimliğinin açık talebe rağmen sözlü savunma almaması da ihlal sayılıyor (Talet Şanlı [GK], B. No: 2017/20526, 17/1/2023, §§ 68-70). Yurt dışı çıkış yasağında kaldırma talebinin reddine itiraz edilmeden başvuru yapılamıyor (Neşe Gençer Gurbanov, B. No: 2022/44541, 17/2/2026, §§ 12-13).

Vergi, sosyal güvenlik ve para alacakları soruları mülkiyet hakkının üç güvencesini ayırıyor. Verginin esaslı unsurları kanunla belirli ve öngörülebilir biçimde düzenlenmeli (İskenderun Demir ve Çelik A.Ş. [GK], B. No: 2015/941, 25/10/2018, § 83); idarenin hatalı işlemlerinden doğan yükün bütünüyle kişiye bırakılması ölçüsüz sayılıyor (Ümmü Çakır, B. No: 2015/18918, 28/11/2018, § 59); icra veznesindeki paranın nemalandırılmaması gibi devletin kontrolündeki değer kaybı da ihlal (Fatma Yıldırım, B. No: 2014/6577, 16/2/2017, §§ 61-62).

Din, eğitim, örgütlenme, seçim ve diğer haklar sorularında ayrımcılık şikâyeti ayrı bir uyarı taşıyor: Mahkeme karşılaştırılabilir durumu, nesnel ve haklı sebebi ve orantılılığı sırayla inceliyor (Fikret Aslan [GK], B. No: 2019/41241, 25/2/2025, § 75). Başörtülü avukatın duruşmaya alınmaması kanunilik şartını sağlamadı (Tuğba Arslan [GK], B. No: 2014/256, 25/6/2014, § 99); milletvekili seçilen tutuklunun tahliye talebinin somut olgu gösterilmeden reddi seçilme hakkını ihlal etti (Mustafa Ali Balbay, B. No: 2012/1272, 4/12/2013, § 134).

Etkili başvuru soruları başvurulan yolun işleyip işlemediğine bakıyor. Bu hak tek başına değil, asıl hakla birlikte işliyor; tek başına ileri sürülen şikâyetlerin hiçbirinde ihlal bulunmadı ve Mahkeme şikâyetin özünü asıl hak kapsamında inceliyor (Ahmet Şenol ve diğerleri, B. No: 2014/16947, 22/2/2018, § 138). Sınır dışı kararına karşı açılan davanın işlemi durdurmaması (Y.T. [GK], B. No: 2016/22418, 30/5/2019, §§ 60-62) ve dava yolunu kategorik olarak kapatan kanun hükmü (Sabri Uhrağ [GK], B. No: 2017/34596, 29/12/2020, §§ 68-70) ihlal sayıldı.

Testin dayandığı kararlar ve ölçütler gerekçeli karar hakkı, tutuklamaya karşı bireysel başvuru, ceza davasında makul süre, hukuk ve idare davalarında makul süre, tanık sorgulama hakkı, gözaltı ve ev hapsi, haksız gözaltı ve tutuklama tazminatı, hakaret, propaganda ve disiplin cezaları, şeref ve itibarın korunması, kamulaştırma ve el atma, imar planı ve mülkiyet, uzun süren ihtiyati tedbir ve haciz, müsadere ve elkoyma, hukuka aykırı delil, ceza davasında silahların eşitliği, müdafi ve savunma hakkı, duruşmada hazır bulunma, kolluk şiddeti, yaşam hakkı, tıbbi ihmal, cezaevinde kötü muamele, mahkemeye erişim, bariz takdir hatası ve içtihat farklılığı, kamudan alacak, cezaevinde haklar, KHK ile ihraç ve OHAL tedbirleri, kişisel verilerin korunması, konut dokunulmazlığı ve arama, iletişimin dinlenmesi, velayet, kişisel ilişki ve çocuk iadesi, yurt dışı çıkış yasağı ve pasaport, cezadan mahsup ve infaz, mahkûmiyete bağlı tutma, hasta ve engelli mahpuslar, infaz hâkimliğinde duruşma, vergi ve kamu alacağı, sosyal güvenlik, kamu görevlisi maaş ve aidat alacakları, kamu kurumlarıyla sözleşme, ruhsat, izin ve tahsis, özel hukuk uyuşmazlıklarında mülkiyet, din ve vicdan özgürlüğü, eğitim hakkı, örgütlenme özgürlüğü, seçme ve seçilme hakkı, ayrımcılık yasağı, maddi ve manevi bütünlük, kötü muamele ve etkili başvuru, mülkiyet ve etkili başvuru, özel hayat ve etkili başvuru ve etkili başvuru hakkı sayfalarında ayrıntısıyla anlatılıyor.

Sonucu nasıl okumalısınız?

Rapor bir olasılık hesabı değildir; şikâyetinizin hangi kararlara benzediğini gösterir. Sayılar yalnızca yayımlanan kararlara ait ve konuya göre çok değişiyor: kamulaştırmada değer kaybı şikâyetlerinin dörtte üçünden fazlasında ihlal bulunurken bağımsız ve tarafsız mahkeme şikâyetlerinin 421'inden yalnızca 5'inde ihlal var. Seçtiğiniz konunun sayıları raporun "Bu haktaki genel tablo" bölümünde. Makul süredeki ihlallerin neredeyse tamamı, 12 Mart 2024'te kalıcı Tazminat Komisyonu yolu açılmadan önceki dönemden. Anayasa Mahkemesinin 2025 sonuna kadar sonuçlandırdığı yaklaşık 623 bin başvurunun genelinde ise ihlal oranı yüzde 12,5 civarında; komisyonların verdiği ret kararlarının çok büyük kısmı yayımlanmıyor.

Test dosyanızın tamamını bilmeden çalışır. Bir iddianın davanın sonucunu değiştirip değiştiremeyeceği gibi sorular, dosya içeriğiyle birlikte değerlendirildiğinde cevap bulur. Başvuru süresinin kesin hesabı için bireysel başvuru süresi aracını, bütün kabul edilebilirlik şartları için kabul edilebilirlik yazısını kullanabilirsiniz.