Targal Hukuk ana sayfa

İdare Hukuku

İdarenin işlem ve eylemleri ile bunlara karşı başvuru ve yargı yolları.

ALAN HAKKINDA

İdare hukuku, kamu idarelerinin kuruluşunu, görevlerini ve kamu gücü kullanılarak tesis edilen işlem ve eylemleri düzenler. İdari işlemlerin yetki, şekil, sebep, konu ve amaç unsurları bakımından hukuka uygunluğu idari yargı denetimine tabidir.

Başvuru yolu ve süre, idari işlemin türüne göre değişir. Kişi veya kuruluş bu nedenle bildirimin tarihini ve işlemin içeriğini başlangıçta belirlemelidir. İdari yargı mercii, işlemin hukuka uygunluğunu; tam yargı davalarında ise işlem veya eylem ile zarar arasındaki bağı inceler.

SÜREÇ VE SÜRELER

Dava açma süresi

İdari işlemlere karşı dava açma süresi, özel kanunlarda ayrı bir süre gösterilmemişse Danıştayda ve idare mahkemelerinde altmış, vergi mahkemelerinde otuz gündür; süre, işlemin yazılı bildirimini izleyen günden başlar (İYUK m. 7).

İdareye başvuru

İlgililer dava açmadan önce işlemin kaldırılmasını, geri alınmasını veya değiştirilmesini üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapan makamdan isteyebilir. Bu başvuru işleyen dava açma süresini durdurur; süresi içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır (İYUK m. 11).

Yürütmenin durdurulması

İdari işlemin uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız zararların doğması ve işlemin açıkça hukuka aykırı olması koşullarıyla yürütmenin durdurulmasına karar verilebilir (İYUK m. 27). Yürütmenin durdurulması isteği hakkında verilen kararlara karşı bir defaya mahsus itiraz edilebilir.

Tam yargı davaları

İdari işlem veya eylemden zarar görenler tam yargı davası açabilir. Eylemden doğan zararlarda önce ilgili idareye başvurulması gerekir; bu başvuru, eylemin öğrenilmesinden itibaren bir yıl ve her hâlde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde yapılmalıdır (İYUK m. 13).

SIK SORULAN SORULAR

İdare başvuruya cevap vermezse ne olur?

İdareye yapılan başvuruya otuz gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır. İlgili, otuz günün bittiği tarihten itibaren dava açma süresi içinde idare veya vergi mahkemesinde dava açabilir. İdarenin verdiği cevap kesin değilse kesin cevap beklenebilir; ancak bekleme süresi başvurudan itibaren dört ayı geçemez (İYUK m. 10).

Memura verilen disiplin cezasına nasıl itiraz edilir?

Uyarma, kınama ve aylıktan kesme cezalarına karşı disiplin kuruluna, kademe ilerlemesinin durdurulması cezasına karşı yüksek disiplin kuruluna, kararın tebliğinden itibaren yedi gün içinde itiraz edilir (657 sayılı Kanun m. 135). Disiplin kararları yargı denetimi dışında bırakılamaz (Anayasa m. 129/3).

Mahkemenin iptal kararından sonra idare ne yapar?

İdare, iptal veya yürütmenin durdurulması kararının gereğini gecikmeksizin yerine getirir; bu süre kararın idareye tebliğinden itibaren otuz günü geçemez. Karar uygulanmazsa ilgili idare aleyhine maddi ve manevi tazminat davası açılabilir (İYUK m. 28).

Trafik cezası gibi idari para cezalarına nasıl itiraz edilir?

İdari para cezasına karşı kararın tebliğ veya tefhim tarihinden itibaren en geç on beş gün içinde sulh ceza hâkimliğine başvurulur. Bu sürede başvurulmazsa karar kesinleşir; mücbir sebep hâlinde sebebin ortadan kalkmasından itibaren yedi gün içinde başvurulabilir (Kabahatler Kanunu m. 27).

İptal davası ile tazminat davası birlikte açılabilir mi?

Evet. Hakkı ihlal edilen kişi doğrudan tam yargı davası açabileceği gibi iptal ve tam yargı davalarını birlikte de açabilir. Önce iptal davası açılırsa, kararın tebliğinden veya işlemin icrasından itibaren dava süresi içinde tam yargı davası açılabilir (İYUK m. 12).

İdare mahkemesi kararına karşı istinaf süresi ne kadardır?

İdare ve vergi mahkemelerinin kararlarına karşı, kararın tebliğinden itibaren otuz gün içinde bölge idare mahkemesine istinaf yoluna başvurulur. Konusu kanundaki parasal sınırı geçmeyen bazı uyuşmazlıklarda karar kesindir (İYUK m. 45).

BELGELER

Bu alandaki bir dosyanın incelenmesinde çoğunlukla şu belgeler kullanılır:

  • İdari işlemin ve tebliğ tarihinin belgesi
  • İdareye yapılan başvuru ve verilen cevap
  • Personel dosyası, soruşturma raporu ve savunma
  • İşlemin dayandığı yönetmelik ve genelgeler
  • Zararı gösteren fatura, rapor ve kayıtlar
  • Varsa önceki yargı kararları
KAPSAM

Başlıca çalışma başlıkları

  1. 01

    İdari işlemlerin iptali ve yürütmenin durdurulması istemleri

  2. 02

    İdari eylem ve işlemlerden doğan tam yargı davaları

  3. 03

    Kamu görevlilerinin atama, nakil, özlük ve disiplin uyuşmazlıkları

  4. 04

    İmar planları, yapı ruhsatı ve belediye işlemlerine ilişkin davalar

  5. 05

    İdari para cezaları ve düzenleyici-denetleyici kurum kararlarına karşı idari ve yargısal başvuru yolları

  6. 06

    Kamulaştırma ve kamu hizmetinden kaynaklanan uyuşmazlıklar

  7. 07

    Kamu ihale işlemleri ve sözleşme öncesi idari başvurular

  8. 08

    İdari başvuru yolları, süreler ve görevli yargı yerinin belirlenmesi