HTS Kayıtları Delil Olur mu?

HTS kaydında hangi bilgiler bulunur?

Ceza Muhakemesi Kanunu geçmiş iletişim trafik verisinin alınmasını iletişimin tespiti adıyla düzenler. HTS ise uygulamada bu kayıt ve analizler için kullanılan kısaltmadır. İletişimin tespiti, haberleşmenin içeriğine girmeden arama, aranma, zaman, süre, kimlik ve bağlantı bilgilerini belirler.

İstenen kaydın kapsamına göre arayan ve aranan numaralar, aramanın tarihi ile saati, görüşmenin süresi, çağrının yönü, SMS bilgisi, hattı veya cihazı tanıtan teknik veriler ve iletişim sırasında bağlantı kurulan baz istasyonu görülebilir.

Savcılık veya mahkeme veri türünü ve tarih aralığını talebinde somutlaştırır; operatör elindeki kayıtları gönderir. Şüpheli, sanık ve müdafi raporun sütunlarını, açıklama anahtarını ve dayanak ham operatör kaydını birlikte okuyarak hangi bilginin dosyaya geldiğini belirleyebilir.

HTS kaydı hangi olguyu ispatlayabilir?

Teknik kayıt önce bir iletişim olayını gösterir. Kişi, yer veya suç amacı hakkındaki daha ileri sonuç ise ek bir bağ gerektirir. Aşağıdaki tablo kayıttaki bilgi ile dosyada kurulmak istenen sonuç arasındaki farkı gösterir.

Yargıtay 18. Ceza Dairesi, tehdit ve hakaret dosyasında görüşme kaydını iletişimin varlığı bakımından ele almış; söylenen sözlerin ispatı için konuşma içeriğini aramıştır. Böylece kayıt ile o kayıttan çıkarılan sonuç ayrı delil soruları olarak kalır. Özel kişinin aldığı konuşma kaydının hangi şartlarda kullanılabileceği gizli ses kaydı yazısında ayrıca incelenmiştir.

Hat ile fiilî kullanıcı nasıl eşleştirilir?

Mahkeme abonelik kaydı, SIM kart, IMEI ve kullanım olguları arasında üç basamaklı bir bağ kurar. IMEI, cihazı tanıtan teknik numaradır; aynı SIM kart farklı cihazlarda, aynı cihaz da farklı hatlarla kullanılabilir.

1. HTS satırındaki numara ve SIM kart belirlenir.
2. Numaranın olay tarihinde bağlandığı cihaz ve IMEI eşleştirilir.
3. Cihazın kimden ele geçirildiği, beyanlar ve kullanım alışkanlıklarıyla fiilî kullanıcı belirlenir.

Aile içinde ortak kullanılan hat, çalışana verilen şirket telefonu veya el değiştiren cihaz abonelik ile kullanıcının ayrılmasına yol açabilir. Yargıtay bu nedenle yalnız hat sahibine veya seçilmiş HTS satırlarına dayanan hükümleri bozmuş; mahkemeden olay tarihindeki kullanıcıyı ve ilgili bütün hatları araştırmasını istemiştir.

Mahkeme HTS'nin delil değerini nasıl belirler?

Mahkeme önce kaydın ispat ettiği teknik olguyu belirler, sonra bu olgudan isnat edilen fiile giden bağı diğer delillerle kurar. Fiilî kullanıcıyı gösteren kayıtlar, kamera veya tanık anlatımı, anlam taşıyan iletişim örüntüsü, banka hareketi, araç güzergâhı ya da fiziki takip bu bağı güçlendirebilir.

HTS çağrının varlığı bakımından doğrudan bilgi verebilir. Çağrının suç amacıyla yapıldığı, telefonu sanığın kullandığı veya kişilerin buluştuğu ileri sürülüyorsa hüküm bu ek sonucu taşıyan delili de göstermelidir.

Yargıtay 4. Ceza Dairesi 2024 tarihli bir dosyada bu yöntemi iki sanık yönünden ayrı uygulamıştır. Daire, HTS ile birlikte sanık beyanı ve olay bağlantısı bulunan kişi hakkındaki mahkûmiyeti korumuş; iletişim bağı ve ek delil bulunmayan diğer kişi hakkındaki hükmü bozmuştur.

Sanık HTS kaydını lehine nasıl kullanabilir?

Sanık veya müdafi, olay saatinde telefonun başka bölgede bağlantı kurduğunu, iddia edilen kişiler arasında iletişim bulunmadığını ya da suçlamadaki zaman çizelgesinin kayıtla uyuşmadığını gösterebilir. Açıklama, HTS satırının suçlamadaki hangi olguyla çeliştiğini tarih ve saat üzerinden kurmalıdır.

Telefon ile kişinin birlikte hareket ettiği ayrıca doğrulanır; iletişim yokluğu da alternatif hat ve uygulamalar gözetilerek anlamlandırılır. Böylece savunma teknik kaydı kesin bir sonuç gibi sunmak yerine suçlamanın belirli halkasını sınar.

Anayasa Mahkemesi 2 Mart 2023 tarihli kararında, olay zamanı ve konumuna ilişkin HTS çelişkileri ile sanık lehine kayıtları karşılamayan mahkûmiyet gerekçesinin gerekçeli karar hakkını ihlal ettiğine karar vermiştir.

HTS kaydını kim, hangi kararla ister?

CMK m. 135/6 uyarınca soruşturmada hâkim karar verir. Gecikmesinde sakınca bulunan hâlde Cumhuriyet savcısı kararını yirmi dört saat içinde hâkimin onayına sunar; hâkim de en geç yirmi dört saat içinde kararını açıklar. Kovuşturmada kararı davaya bakan mahkeme verir.

Karar; yüklenen suçu, tedbir uygulanacak kişiyi, iletişim aracının türünü, telefon numarasını veya bağlantı kodunu ve süreyi gösterir. Cumhuriyet savcısı ya da görevlendirdiği adlî kolluk, karar doğrultusunda operatörden belirli veri türünü ve tarih aralığını ister.

Dinleme ve kayda alma konuşma içeriğine; iletişimin tespiti geçmiş trafik bilgilerine ulaşır. CMK m. 135/8'deki katalog suç listesi dinleme, kayda alma ve sinyal bilgilerinin değerlendirilmesini sınırlar. İletişimin tespiti bakımından aynı katalog şartı uygulanmaz.

Kararın hukuka uygunluğu ile kaydın suçu ispatlama gücü ayrı denetimlerden geçer. Mahkeme usul güvencelerini elde etme aşamasında, kaydın olayla bağını ise hükümde ele alır. Hukuka aykırı elde etmenin sonucu hukuka aykırı delil yazısında açıklanmıştır.

HTS kayıtları ne kadar süre saklanır?

5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu m. 51/10, veri kategorilerine göre saklama süresini haberleşme tarihinden başlayarak bir yıldan az ve iki yıldan fazla olmayacak bir aralıkta kurar; ilgili düzenleme her veri türünün süresini belirler. Soruşturma, inceleme, denetim veya uyuşmazlığa konu olan veriler ise süreç tamamlanıncaya kadar saklanır.

Eski tarihli veri gerekiyorsa kişi veya müdafi, istenen kayıt türünü ve tarih aralığını belirterek soruşturmada Cumhuriyet savcısından, kovuşturmada mahkemeden operatöre müzekkere yazılmasını talep edebilir.

HTS raporuna itiraz hangi kayıtlara dayanır?

Şüpheli, sanık veya müdafi itirazı iki eksende kurar: teknik kayıt doğru okunmuş mudur ve mahkemenin bu kayıttan çıkardığı sonuç dosyadaki diğer delillerle uyumlu mudur?

1. Karardaki kişi, hat, veri türü, süre ve talep edilen tarih aralığı karşılaştırılır.
2. Ham operatör kaydı ile kolluk veya bilirkişi analizindeki satırlar eşleştirilir.
3. SIM kart, IMEI, abonelik ve fiilî kullanıcı arasındaki zincir kurulur.
4. Çağrının yönü, türü, saat dilimi ve farklı operatör kayıtlarının zaman uyumu kontrol edilir.
5. Baz istasyonunun konumu, sektör yönü, olay tarihindeki hizmet alanı ve önceki–sonraki bağlantılar açıklanır.
6. Suçlamayı destekleyen ve sanık lehine olan satırlar aynı zaman çizelgesinde diğer delillerle karşılaştırılır.

Müdafi teknik uyuşmazlığın sonuca etkisini göstererek bilirkişi incelemesi talep edebilir. Mahkeme gerekli görürse bilirkişiye kapsama alanı, sektör, hat–IMEI eşleşmesi, saat uyumu ve raporun ham veriyi doğru aktarıp aktarmadığı hakkında somut sorular yöneltir.

Anayasa Mahkemesi, Üzeyir Yıldızoğlu kararında mahkûmiyette belirleyici olan HTS ve ardışık arama raporuna yönelik esaslı itirazların cevapsız bırakılmasını gerekçeli karar hakkına aykırı bulmuştur. Mahkeme dayanak ham kaydı, analiz yöntemini ve savunmanın sonuca etkili itirazını karşılaştırarak ulaştığı sonucu gerekçesinde açıklar.

Telefonun hafızasındaki mesaj, fotoğraf ve uygulama verileri ise telefon incelemesi ve dijital delil yazısındaki ayrı karar rejimine tabidir.