Ticari faaliyet olarak ikinci el araç pazarlayan veya satan herkes Ticaret Bakanlığından yetki belgesi almak zorundadır; bir takvim yılında üçten fazla ikinci el araç satan kişi, aksi tespit edilmedikçe ticari faaliyette bulunmuş sayılır. Galerilerin yeni araçları ilk tescilden itibaren 6 ay ve 6 bin kilometre dolmadan satamaması kuralı Bakanlık duyurusuyla 1 Ocak 2027'ye kadar uzatıldı.
Kurallar 27 Ağustos 2024'te yürürlüğe giren Motorlu Kara Taşıtlarının Ticareti Hakkında Yönetmelikte yer alıyor; Yönetmelik 2018 tarihli ikinci el araç yönetmeliğinin yerini aldı. Bu yazı yetki belgesinin kimden istendiğini ve şartlarını, 6 ay 6 bin km kuralını, ekspertiz ve garanti yükümlülüklerini, cezaları ve Danıştay'ın son kararlarını anlatır.
Kimler yetki belgesi almalı?
- Kural: Yetki belgesi olmadan ticari faaliyet kapsamında ikinci el motorlu kara taşıtı pazarlanamaz veya satılamaz (Motorlu Kara Taşıtlarının Ticareti Hakkında Yönetmelik m. 5/1).
- Üç satış ölçüsü: Bir takvim yılı içinde doğrudan veya aracılıkla üçten fazla ikinci el araç satılırsa, her bir satış aksi Bakanlıkça tespit edilmedikçe ticari faaliyet sayılır (m. 5/1).
- Kapsam dışı satışlar: İşletmeler arasındaki satışlar, kiralama şirketlerinin en az altı ay adlarına tescilli araçları satması, kamu kurumlarının satışları, gümrük ve kaçakçılık mevzuatına göre yapılan satışlar ve icra, müsadere gibi nedenlerle yapılan satışlar Yönetmeliğin kapsamı dışındadır (m. 2/2).
- Belge: Belge her işletme için ayrı düzenlenir ve devredilemez; il müdürlüğü Bilgi Sistemi üzerinden verir, tadil eder, yeniler ve iptal eder (m. 5).
Şartlar ve iptal
| Kimde | Şart | Dayanak |
|---|---|---|
| İşletme | Gelir veya kurumlar vergisi mükellefiyeti; meslek odası kaydı; oda ve vergi kayıtlarında ikinci el araç ticareti | m. 6/1-a, b, c |
| Alım satım sorumlusu | 18 yaş; en az ilköğretim mezuniyeti (RG 29.04.2026); iflas etmemiş olmak veya itibarın iadesi; Seviye 5 mesleki yeterlilik belgesi | m. 6/1-ç; m. 10 |
| Alım satım sorumlusu | Kasten işlenen suçlardan beş yıldan fazla hapis cezası almamış; hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, vergi kaçakçılığı gibi sayılan suçlardan hüküm giymemiş olmak | m. 6/1-ç-4 |
| Alım satım danışmanı | Seviye 4 mesleki yeterlilik belgesi; ilgili alanlardan mezunlarda belge aranmaz | m. 10 |
İptal: Şart kaybında işletmenin on gün içindeki başvurusu üzerine; şartların taşınmadığı tespit edilirse; uyarıya rağmen tadil veya yenileme başvurusu yapılmazsa; Yönetmeliğe aykırılık uyarıya rağmen giderilmez veya aynı takvim yılında tekrarlanırsa; sıfır araç da satan işletme satıştan kaçınır, tavsiye fiyatın üzerinde fiyat ister ya da tüketiciyi aksesuar veya takasa zorlarsa belge iptal edilir. Son iki durumda işletmeye ve sahiplerinin diğer işletmelerine bir yıl yeni belge verilmez (m. 9).
İş yeri: Galeride başka ticari faaliyet yürütülemez, iş yeri ikamet için kullanılamaz; yol ve kaldırım gibi kamu alanları teşhir alanı olarak kullanılamaz (m. 15).
6 ay 6 bin km kuralı ve ilan kısıtlaması
- Satış kısıtlaması: İkinci el araç ticareti yapanlar motosiklet, otomobil ve arazi taşıtlarını ilk tescil tarihinden itibaren altı ay ve altı bin kilometre geçmedikçe doğrudan veya dolaylı olarak pazarlayamaz ve satamaz (Yönetmelik geçici m. 2).
- İlan kısıtlaması: İkinci el aracı üretici veya distribütörün tavsiye ettiği güncel satış fiyatının üzerinde bir fiyatla ilan yoluyla pazarlamak ikinci el araç ticareti sayılır ve yasaktır; ilan siteleri bu fiyatı aşan ilan girişlerinde kullanıcıyı uyarmak ve bilgileri Bakanlığa iletmek zorundadır (geçici m. 3).
- Süre: İki kısıtlamanın Yönetmelikteki bitiş tarihi 1 Temmuz 2026'dır ve Bakanlık bu tarihi altı aya kadar uzatabilir (geçici m. 2, 3; RG 26.12.2024 ve 27.12.2025 değişiklikleri). Ticaret Bakanlığı 22 Haziran 2026'da iki kısıtlamanın 1 Ocak 2027'ye kadar uzatıldığını duyurdu.
Ekspertiz, garanti ve satış belgeleri
| Yükümlülük | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Ekspertiz raporu | Otomobil ve hafif ticari araç satışından önceki 10 gün içinde TSE hizmet yeterlilik belgeli işletmeden; 8 yaş veya 160 bin km üzerinde zorunlu değil; satış alıcıdan kaynaklanan nedenle olmazsa ücreti alıcı, diğer hallerde galeri öder | m. 16 |
| Notere beyan | Galeri yetki belgesi numarasını ekspertize ve notere bildirir, ekspertiz raporunun bir nüshasını satışta notere verir | m. 15/1-b, c |
| Garanti | 8 yaş veya 160 bin km altındaki otomobil ve hafif ticari araçlarda motor, şanzıman, elektrik ve elektronik sistemler 3 ay veya 5 bin km; arıza en çok 45 iş gününde giderilir; tüketicinin ayıplı mal hakları saklı | m. 17 |
| Taşıt tanıtım kartı ve ilan | Aracın üzerinde ve ilanda kilometre, fiyat, boyalı ve değişen parçalar, hasar kaydı, rehin ve haciz şerhleri; ilanda yetki belgesi numarası | m. 20, 21 |
| Ödeme | Bedelin bir kısmı nakit, havale veya EFT ile ödeniyorsa, araç mülkiyeti ile bedelin eş anlı el değiştirdiği elektronik sistem kullanılır; kredi kısmı hariç; masraf satıcıya aktarılan bedelden düşülür | m. 26 |
Taşınmaz satışlarında 1 Aralık 2026'da başlayacak benzer ödeme sistemi için: tapuda güvenli ödeme sistemi. Galeriden alınan araçtaki gizli kusurlar için: ayıplı araç davası.
Cezalar ve yargı yolu
- İdari para cezası: Yönetmeliğe aykırılıkta 6585 sayılı Kanunun 18. maddesindeki cezalar uygulanır (Yönetmelik m. 31/5). 2026'da meslek kurallarına ve düzenlemelere aykırılık için tutar her aykırılık başına 28.620 TL ile 858.620 TL arasındadır; aynı takvim yılında tekrarda bir önceki cezanın iki katı uygulanır (m. 18/1-i, 18/5; Ticaret Bakanlığı Tebliği, RG 20.12.2025, 33113). İlan sitelerinin yükümlülüklerine aykırılıkta 6563 sayılı Kanunun 12/1-d maddesi uygulanır.
- İtiraz: 6585 sayılı Kanun cezalara karşı ayrı bir yol göstermediği için ceza, tebliğden itibaren 15 gün içinde sulh ceza hâkimliğinde dava edilir; Yönetmeliğin iptali ise Danıştay'da istenir. 300.000 TL cezaya karşı idari yargıda açılan davada Danıştay 10. Dairesi bu ayrımı yaptı (E.2023/5343 K.2024/4988, 18.11.2024; 5326 sayılı Kanun m. 27).
- Adli sicil şartı: Danıştay 10. Dairesi, 2020'de getirilen "kasten işlenen suçtan beş yıldan fazla hapis" şartını iptal etmişti; İdari Dava Daireleri Kurulu 2025'te bu kararları oy çokluğuyla bozdu. Kurula göre şart Bakanlığın yetkisi içindedir, mevcut işletmeler için geçiş hükmü öngörülmemesi hukuka aykırı değildir ve hak yoksunluğu, infazdan itibaren üç yıl geçmesi ve iyi hal şartlarıyla Adli Sicil Kanununun 13/A maddesindeki yasaklanmış hakların geri verilmesi yoluyla giderilebilir (E.2025/913 K.2025/1696, 17.09.2025; E.2025/1864 K.2025/1917, 13.10.2025).
- Galeri siteleri: Kurul, oto galeri sitesi yönetiminin yeni Yönetmeliğin yetki belgesi kurallarına karşı dava açma ehliyetini kabul ederek Daire kararının bu kısmını bozdu (İDDK, E.2025/237 K.2025/803, 10.04.2025).
Sık sorulan sorular
İkinci el araç yetki belgesi kimler için zorunlu?
Ticari faaliyet kapsamında ikinci el motorlu kara taşıtı pazarlayan veya satan herkes için zorunludur. Bir takvim yılı içinde doğrudan veya aracılık yoluyla üçten fazla ikinci el araç satan kişinin her satışı, aksi Bakanlıkça tespit edilmedikçe ticari faaliyet sayılır (Motorlu Kara Taşıtlarının Ticareti Hakkında Yönetmelik m. 5/1).
İkinci el araç yetki belgesi nasıl alınır?
Başvuru, şartları gösteren belgelerle Ticaret Bakanlığının Bilgi Sistemi üzerinden yapılır; belgeyi işletmenin bulunduğu yerdeki ticaret il müdürlüğü verir (Yönetmelik m. 5/2, 7). İşletmenin vergi mükellefi olması, meslek odasına kayıtlı olması, oda ve vergi kayıtlarında ikinci el araç ticaretinin bulunması ve alım satım sorumlusunun Seviye 5 mesleki yeterlilik belgesi ile yaş, öğrenim ve adli sicil şartlarını taşıması gerekir (m. 6).
6 ay 6 bin km şartı kalktı mı 2026?
Kalkmadı. İkinci el araç ticareti yapanlar otomobil, arazi taşıtı ve motosikleti ilk tescil tarihinden itibaren 6 ay ve 6 bin kilometre geçmeden pazarlayamaz ve satamaz. Yönetmelikteki tarih 1 Temmuz 2026'dır ve Bakanlık bu tarihi altı aya kadar uzatmaya yetkilidir (Yönetmelik geçici m. 2). Ticaret Bakanlığı 22 Haziran 2026'da kuralın 1 Ocak 2027'ye kadar uzatıldığını duyurdu.
6 ay 6 bin km kuralına uymamanın cezası nedir?
Yönetmeliğe aykırılıkta 6585 sayılı Kanunun 18. maddesindeki idari para cezaları uygulanır (Yönetmelik m. 31/5). 2026'da tutar her aykırılık için 28.620 TL ile 858.620 TL arasındadır; aynı takvim yılında tekrarda bir önceki cezanın iki katı uygulanır (6585 sayılı Kanun m. 18/1-i, 18/5). Aykırılık uyarıya rağmen giderilmez veya aynı yıl tekrarlanırsa yetki belgesi iptal edilir ve bir yıl yeni belge verilmez (Yönetmelik m. 9).
Galeriden alınan ikinci el araçta garanti var mı?
Model yılına göre 8 yaşın veya 160 bin kilometrenin altındaki otomobil ve hafif ticari araçlarda motor, şanzıman ile elektrik ve elektronik sistemler satıştan itibaren 3 ay veya 5 bin kilometre galerinin garantisi altındadır. Arıza en çok 45 iş gününde giderilir; tüketicinin 6502 sayılı Kanundaki ayıplı mal hakları saklıdır (Yönetmelik m. 17).
İkinci el araçta ekspertiz raporu zorunlu mu?
Galeri, otomobil ve hafif ticari araç satışından önceki 10 gün içinde TSE hizmet yeterlilik belgeli bir ekspertiz işletmesinden rapor almak ve raporun bir nüshasını satışta notere ibraz etmek zorundadır. Model yılına göre 8 yaşın veya 160 bin kilometrenin üzerindeki araçlarda rapor zorunlu değildir. Satış alıcıdan kaynaklanan bir nedenle gerçekleşmezse rapor ücretini alıcı, diğer hallerde galeri öder (Yönetmelik m. 15, 16).
Sabıkası olan galeri açabilir mi?
Kasten işlenen suçlardan beş yıldan fazla hapis cezası alan ya da hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik gibi sayılan suçlardan hüküm giyen kişi alım satım sorumlusu olamaz (Yönetmelik m. 6/1-ç-4). Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu 2025'te bu şartı hukuka uygun buldu; hak yoksunluğunun Adli Sicil Kanununun 13/A maddesindeki yasaklanmış hakların geri verilmesi yoluyla giderilebileceğini belirtti (E.2025/913 K.2025/1696; E.2025/1864 K.2025/1917).
Galeriye verilen idari para cezasına nereye itiraz edilir?
6585 sayılı Kanun idari para cezalarına karşı ayrı bir yol göstermediği için Kabahatler Kanununun genel hükmü uygulanır: ceza, tebliğden itibaren 15 gün içinde sulh ceza hâkimliğinde dava edilir. Yönetmelik kuralının iptali ise Danıştay'da istenir (Danıştay 10. D, E.2023/5343 K.2024/4988; 5326 sayılı Kanun m. 27).
Muhammet Zeyd Targal
Balıkesir Üniversitesi Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Bölümü mezunudur ve aynı üniversitenin Hukuk Fakültesinde öğrenimini sürdürmektedir. Targal Avukatlık Bürosunun hukukî yayın çalışmalarında yer almaktadır.
Başlıca hukukî kaynaklar
- Motorlu Kara Taşıtlarının Ticareti Hakkında Yönetmelik (RG 27.08.2024, 32645; başlıca değişiklikler RG 26.12.2024, 27.12.2025, 29.04.2026) m. 2, 5, 6, 9, 10, 15-17, 20, 21, 26, 31, geçici m. 2, 3
- 6585 sayılı Perakende Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun m. 16/1-b, 18/1-i, 18/5; 2026 tutarları: Ticaret Bakanlığı Tebliği (RG 20.12.2025, 33113); 6563 sayılı Kanun m. 12/1-d; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu m. 27; 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu m. 13/A
- Danıştay 10. Dairesi, E.2023/5343 K.2024/4988 (18.11.2024)
- Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, E.2025/237 K.2025/803 (10.04.2025); E.2025/913 K.2025/1696 (17.09.2025); E.2025/1864 K.2025/1917 (13.10.2025)
- Ticaret Bakanlığı duyurusu, 6 ay 6 bin km ve ilan kısıtlamalarının 01.01.2027'ye uzatılması (22.06.2026, basında yer aldığı şekliyle)