Bugün motorlu bisiklet (moped) için zorunlu trafik sigortası yoktur; sürücünün sorumluluğu genel hükümlere tabidir ve 50 cc'yi geçmeyen mopedin verdiği zarar için Güvence Hesabına da başvurulamaz. 7574 sayılı Kanun bu istisnayı kaldırdı: 1 Ocak 2027'den itibaren motorlu bisiklet, otomobil ve motosiklet gibi işletenin sorumluluğuna ve zorunlu mali sorumluluk sigortasına tabi olur. Elektrikli bisiklet ve elektrikli scooter (skuter) ise genel hükümlerde kalır; bunların verdiği zarar sürücüden, işverenden veya kiralama şirketinden istenir.
Bu yazı, hangi aracın kanunda hangi sınıfta olduğunu, 1 Ocak 2027'de neyin değiştiğini, Anayasa Mahkemesinin Aralık 2025 kararını ve kazadan sonra tazminatın kimden isteneceğini Yargıtay'ın 2024-2026 kararlarıyla anlatır.
Elektrikli bisiklet, scooter, moped, motosiklet: kanundaki sınıflar
Tazminat ve sigorta sorusunun cevabı aracın kanundaki sınıfına bağlıdır (KTK m. 3):
| Araç | Kanundaki ölçü | Ehliyet ve yaş | Zorunlu trafik sigortası |
|---|---|---|---|
| Elektrikli bisiklet | Sürekli gücü 0,25 kW'ı geçmeyen, 25 km/s'ye ulaşınca veya pedal bırakılınca gücü kesilen; kanunen bisiklet | Ehliyet yok; 15 yaş (m. 37) | Yok; 2027'den sonra da yok |
| Elektrikli scooter (skuter) | Hızı en fazla 25 km/s, ayakta kullanılan | Ehliyet yok; 15 yaş (m. 37) | Yok; 2027'den sonra da yok |
| Motorlu bisiklet (moped) | Azami hızı 45 km/s; benzinli ise 50 cm³, elektrikli ise 4 kW'ı geçmeyen | Sürücü belgesi zorunlu (m. 36) | 31.12.2026'ya kadar yok; 1.1.2027'den itibaren zorunlu |
| Motosiklet | Moped sınırlarını aşan iki veya üç tekerlekli motorlu taşıt | Sürücü belgesi zorunlu | Zorunlu (m. 91) |
Satıcının "elektrikli bisiklet" ya da "50 cc" demesi belirleyici değildir; aracın gerçek gücü ve silindir hacmi esas alınır. Yargıtay, aynı kazaya karışan aracın bir raporda 108,60 cm³, başka bir raporda 49,11 cm³ bulunduğu dosyada aracın gerçekten motosiklet mi motorlu bisiklet mi olduğunun belirlenmesini, motorlu bisiklet çıkarsa Güvence Hesabının sorumlu olmayacağını söyledi (4. HD, E.2022/13047 K.2024/10217). Pedal çevirmeden hızlanan veya 25 km/s'yi aşan "elektrikli bisikletler" bu nedenle kanunen motorlu bisiklet sayılabilir.
1 Ocak 2027'de ne değişiyor?
Bugünkü kural: KTK m. 103'e göre "motorsuz taşıtlar ile motorlu bisiklet sürücülerinin hukuki sorumluluğu genel hükümlere tabidir." Bu nedenle motorlu bisiklette işletenin kusursuz sorumluluğu (KTK m. 85) ve zorunlu mali sorumluluk sigortası (KTK m. 91) uygulanmaz. Zorunlu trafik sigortası genel şartları da motorlu bisikletlerin kullanılmasından doğan zararları teminat dışı sayar; 50 cc'yi geçmeyen bir mopedin yolcusunun ölümü nedeniyle Güvence Hesabına açılan dava bu gerekçeyle reddedildi ve Yargıtay kararı onadı (4. HD, E.2022/12646 K.2025/7306).
Anayasa Mahkemesi kararı: İzmir 2. Asliye Ticaret Mahkemesi bu kuralın zarar görenleri korumasız bıraktığını ileri sürdü. Anayasa Mahkemesi 11 Aralık 2025'te itirazı oybirliğiyle reddetti (E.2025/155, K.2025/256; RG 17.02.2026). Mahkemeye göre belli bir motor büyüklüğüne ve hıza ulaşmayan araçlar için zorunlu sigorta öngörüp öngörmemek kanun koyucunun takdirindedir (§ 32). Zarar gören, kusurlu sürücüden genel hükümlerle tazminat isteyebilir; ayrıca önemli ölçüde tehlike arz eden bir işletme faaliyetinden doğan zararda işletme sahibi ve işleten TBK m. 71'e göre kusursuz sorumludur (§§ 29, 33).
Kanun değişikliği: Kanun koyucu takdirini değiştirme yönünde kullandı. 7574 sayılı Kanun'un 28. maddesiyle m. 103'teki "motorlu bisiklet" ibaresi "elektrikli skuter" olarak değiştirildi; madde artık "motorsuz taşıt ve elektrikli skuter sürücülerinin hukuki sorumluluğu genel hükümlere tabidir" diyecek. Kanunun 35. maddesine göre bu değişiklik 1 Ocak 2027'de yürürlüğe girer. Sonuçları:
- Motorlu bisiklet işleteni, motorlu araç işleteni gibi kusursuz sorumlu olur (KTK m. 85) ve zorunlu mali sorumluluk sigortası yaptırmak zorundadır (KTK m. 91).
- Kanunun sistemine göre sigortası yaptırılmamış bir motorlu bisikletin verdiği bedensel zararlar için Güvence Hesabına başvurulabilecektir; Güvence Hesabı, sigortası zorunlu olup yaptırılmamış araçların neden olduğu bedensel zararları karşılar (Sigortacılık Kanunu m. 14/2-b; 4. HD, E.2022/13047 K.2024/10217).
- Elektrikli scooter ve elektrikli bisiklet ise genel hükümlerde kalır; bunlar için zorunlu sigorta gelmez.
- Hangi kuralın uygulanacağını kaza tarihi belirler: 31 Aralık 2026 ve öncesindeki moped kazalarında eski kural uygulanır.
Zorunlu trafik sigortası genel şartlarındaki motorlu bisiklet istisnasının bu değişikliğe uyarlanması gerekir. 12 Haziran 2026'da yayımlanan ve 1 Temmuz 2026'da yürürlüğe giren genel şart değişikliği bu istisnaya dokunmadı.
Kaza olduysa tazminatı kim öder?
- Bisiklet, scooter veya mopede otomobil çarptıysa: Otomobilin zorunlu trafik sigortacısı, otomobil sürücüsünün kusuru oranında ve poliçe limiti içinde öder. Sigortalı bir aracın çarptığı elektrikli bisiklet sürücüsünün ölümünde sigortacı, eşine destekten yoksun kalma tazminatından sorumlu tutuldu; Yargıtay kusur ve hesaba yönelik itirazları reddetti, kararı yalnız kask indirimi yapılmadığı için bozdu (4. HD, E.2026/2776 K.2026/5916). Otomobilin sigortası yoksa ya da plakası tespit edilemediyse bedensel zararlar Güvence Hesabından istenir; plakası belirlenemeyen aracın kazaya sebep olduğunu zarar gören ispat eder ve uyuşmazlık geniş araştırma gerektiriyorsa Sigorta Tahkim Komisyonu dosyadan el çeker (4. HD, E.2024/10515 K.2026/1830).
- Kusur belirleyicidir: Sigortasız motosiklet sürücüsüne kusur verilmeyen bir kazada, elektrikli bisiklet sürücüsünün Güvence Hesabına karşı talebi reddedildi (4. HD, E.2023/3895 K.2025/2659). Kaza tespit tutanağı ve kusur raporu bu nedenle davanın merkezindedir.
- Elektrikli bisiklet, scooter veya moped birine çarptıysa: Sigorta olmadığı için talep kişilere yöneltilir. Kusurlu sürücü TBK m. 49'a göre sorumludur. Sürücü bir kurye firmasında çalışıyorsa, işveren çalışanın işini yaparken verdiği zarardan sorumludur (TBK m. 66). Sürücü küçükse, ev başkanı olarak ana baba, gerekli özeni gösterdiğini ispat edemezse sorumludur (TMK m. 369). Paylaşımlı scooter veya moped kiralayan şirketlere karşı TBK m. 71'deki tehlike sorumluluğu ileri sürülebilir (AYM, E.2025/155, K.2025/256, §§ 33-34).
- Neler istenir: Tedavi giderleri, kazanç kaybı, sürekli iş göremezlik tazminatı, ölüm hâlinde destekten yoksun kalma tazminatı ve manevi tazminat (TBK m. 53, 54, 56).
Kazanın ceza boyutu ve şikâyet süreleri trafik kazası ceza davası yazısında anlatılmıştır.
Kask, akrobatik sürüş ve 2026 cezaları
- Kask ve gözlük: Bisiklet, elektrikli bisiklet, motorlu bisiklet ve motosiklet sürücüleri koruma başlığı ve koruma gözlüğü, yolcular koruma başlığı takmak zorundadır (KTK m. 78; Karayolları Trafik Yönetmeliği m. 150). 7574 sayılı Kanunla yeniden düzenlenen m. 78'e göre ihlalde 2.500 TL, bir yıl içinde ikinci ihlalde 5.000 TL, sonraki her ihlalde 10.000 TL idari para cezası verilir. Kask takılmaması tazminatı da düşürür: Yargıtay, kasksız elektrikli bisiklet sürücüsünün ölümünde %20 müterafik kusur indirimi yapılmasını istedi (4. HD, E.2026/2776 K.2026/5916).
- Akrobatik sürüş: 7574 sayılı Kanunla eklenen KTK m. 66/1-f, motorlu bisiklet ve motosikletin tek teker üzerinde, sele üzerinde ayağa kalkarak veya benzeri akrobatik hareketlerle sürülmesini yasakladı. Cezası 46.000 TL idari para cezası, sürücü belgesinin 60 gün geri alınması ve aracın 60 gün trafikten menidir; beş yıl içinde ikinci geri almada sürücü belgesi iptal edilir.
- Scooter kuralları: Elektrikli scooter ile sırtta taşınan kişisel eşya dışında yük ve yolcu taşınamaz; scooter otoyolda, şehirlerarası yollarda ve hız sınırı 50 km/s'nin üzerindeki yollarda kullanılamaz (KTK m. 66/1-d, e). Bu kurallara aykırılığın cezası 5.000 TL'dir.
- Ehliyetsiz moped: Motorlu bisikleti sürücü belgesi olmadan kullanana 40.000 TL idari para cezası verilir (KTK m. 36).
Trafik cezasına itiraz süresi ve yolu trafik cezasına itiraz, ehliyet geri alma halleri ehliyet geri alma 2026 yazısındadır.
Sık sorulan sorular
Motorlu bisiklet trafik sigortası zorunlu mu?
31 Aralık 2026'ya kadar hayır. Karayolları Trafik Kanunu'nun 103. maddesi motorlu bisiklet sürücülerinin sorumluluğunu genel hükümlere bırakır; zorunlu mali sorumluluk sigortası yalnız motorlu araç işletenleri için öngörülmüştür (KTK m. 91; AYM, E.2025/155, K.2025/256, § 28). 7574 sayılı Kanun'un 28. maddesi motorlu bisikleti bu istisnadan çıkardı; değişiklik 1 Ocak 2027'de yürürlüğe girer ve bu tarihten itibaren motorlu bisiklet için de zorunlu trafik sigortası yaptırılması gerekir.
50 cc motorlu bisiklet sigorta zorunlu mu?
Silindir hacmi 50 cm³'ü, elektrikli ise sürekli gücü 4 kW'ı ve azami hızı 45 km/s'yi geçmeyen taşıt motorlu bisiklettir (KTK m. 3). Bu araçlar için sigorta zorunluluğu 1 Ocak 2027'de başlar. Bu sınırları aşan araç motosiklettir ve bugün de zorunlu sigortaya tabidir; Yargıtay, kazaya karışan aracın gerçekten 50 cc'yi aşıp aşmadığının bilirkişiyle belirlenmesini ister (4. HD, E.2022/13047 K.2024/10217).
Elektrikli bisiklet kaza yaparsa ne olur?
Sürekli gücü 0,25 kW'ı ve hızı 25 km/s'yi geçmeyen, pedal çevrilmediğinde gücü kesilen elektrikli bisiklet kanunen bisiklettir (KTK m. 3). Zorunlu trafik sigortası yoktur ve 1 Ocak 2027'den sonra da olmayacaktır; zarar gören tazminatı kusurlu sürücüden genel hükümlere göre ister (TBK m. 49). Sürücü 18 yaşından küçükse ev başkanı olarak ana babanın, kurye olarak çalışıyorsa işverenin sorumluluğu da gündeme gelir (TMK m. 369; TBK m. 66).
Elektrikli bisiklete araba çarparsa tazminatı kim öder?
Otomobilin zorunlu trafik sigortacısı, otomobil sürücüsünün kusuru oranında ve poliçe limiti içinde öder; sigortacıya ya da Sigorta Tahkim Komisyonuna başvurulabilir. Otomobilin sigortası yoksa veya plakası tespit edilemediyse bedensel zararlar Güvence Hesabından istenir (Sigortacılık Kanunu m. 14). Plakası belirlenemeyen araçta kazanın o araç yüzünden olduğunu zarar gören ispat eder (Yargıtay 4. HD, E.2024/10515 K.2026/1830).
Kask takmayan bisikletliye tazminat indirilir mi?
Evet. Bisiklet, elektrikli bisiklet, motorlu bisiklet ve motosiklet sürücülerinin koruma başlığı ve koruma gözlüğü, yolcuların koruma başlığı takması zorunludur (KTK m. 78; Karayolları Trafik Yönetmeliği m. 150). Yargıtay, kasksız elektrikli bisiklet sürücüsünün kafa travmasıyla öldüğü bir dosyada destekten yoksun kalma tazminatından %20 müterafik kusur indirimi yapılmasını istedi (4. HD, E.2026/2776 K.2026/5916).
Elektrikli bisiklet ve scooter için ehliyet gerekir mi?
Hayır. Elektrikli bisiklet ve elektrikli scooter (skuter) kullananların sürücü belgesi alması zorunlu değildir, ancak 15 yaşını bitirmiş olmaları gerekir (KTK m. 37). Motorlu bisiklet ise motorlu araçtır; sürücü belgesi olmadan kullanana 40.000 TL idari para cezası verilir (KTK m. 36).
Elektrikli scooter kazasında kim sorumlu?
Elektrikli scooter sürücüsünün sorumluluğu 1 Ocak 2027'den sonra da genel hükümlere tabidir (KTK m. 103, 7574 sayılı Kanunla değişik). Zarar gören, kusurlu sürücüden tazminat ister. Paylaşımlı scooter işleten bir şirketin, önemli ölçüde tehlike arz eden bir işletme faaliyetinden doğan zarardan sorumluluğu da ileri sürülebilir; Anayasa Mahkemesi bu tür araçlarda işletme sahibinin TBK m. 71'e göre sorumlu tutulmasına engel olmadığını belirtti (AYM, E.2025/155, K.2025/256, § 33).
Muhammet Zeyd Targal
Balıkesir Üniversitesi Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Bölümü mezunudur ve aynı üniversitenin Hukuk Fakültesinde öğrenimini sürdürmektedir. Targal Avukatlık Bürosunun hukukî yayın çalışmalarında yer almaktadır.
Başlıca hukukî kaynaklar
- 7574 sayılı Karayolları Trafik Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun (RG 27.02.2026) m. 9, 20, 26, 28, 35
- 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m. 3, 36, 37, 66, 78, 85, 91, 103; 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu m. 14; 6098 sayılı TBK m. 49, 53, 54, 56, 66, 71; 4721 sayılı TMK m. 369
- Anayasa Mahkemesi, E.2025/155, K.2025/256, 11.12.2025 (RG 17.02.2026)
- Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E.2022/13047 K.2024/10217 (24.10.2024); E.2023/3895 K.2025/2659 (18.02.2025); E.2022/12646 K.2025/7306 (07.05.2025); E.2024/10515 K.2026/1830 (18.02.2026); E.2026/2776 K.2026/5916 (14.05.2026)
- Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarında Değişiklik Yapılmasına Dair Genel Şartlar (RG 12.06.2026)