Yaralamalı trafik kazasında kusurlu sürücü taksirle yaralamadan yargılanır; cezası 25 Aralık 2025'ten beri dört aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır ve sonucun ağırlığına göre artar (TCK m. 89, 7571 sayılı Kanun). Suç kural olarak şikâyete bağlıdır ve uzlaştırmaya tabidir; ancak bilinçli taksirle işlenmiş ve basit yaralamayı aşan sonuçlarda şikâyet aranmaz (m. 89/5). Ceza sürücünün kusuruna göre belirlenir (m. 22/4); bu yüzden davanın kaderini çoğu zaman kusur raporu belirler. Ölümlü kazada taksirle öldürmeden iki yıldan altı yıla kadar hapis istenir (m. 85).

Bu yazı, sürücü ve mağdur açısından ceza davasının işleyişini anlatır: ceza sınırları, şikâyet ve uzlaştırma, kusur raporu ve itiraz, paraya çevirme ve ehliyet. Kazadan doğan tazminat ceza mahkemesinde değil hukuk mahkemesinde istenir; ayrıntısı ceza davası sonrası tazminat davası yazısındadır.

Ceza

Hangi suç, hangi ceza?

SonuçCeza (25.12.2025'ten beri)Önceki sınır
Taksirle yaralama (TCK m. 89/1)4 ay - 2 yıl hapis veya adli para cezası3 ay - 1 yıl
Kemik kırığı, hayati tehlike, sürekli zayıflama, yüzde sabit iz gibi (m. 89/2)Birinci fıkradaki ceza yarı oranında artırılırAynı oran
Organ işlevinin yitirilmesi, iyileşmeyen hastalık, yüzün sürekli değişikliği gibi (m. 89/3)Birinci fıkradaki ceza bir kat artırılırAynı oran
Birden fazla kişinin yaralanması (m. 89/4)9 ay - 5 yıl hapis6 ay - 3 yıl
Taksirle öldürme (m. 85/1)2 - 6 yıl hapisDeğişmedi
Birden fazla ölüm veya ölümle birlikte yaralanma (m. 85/2)2 - 15 yıl hapisDeğişmedi

Bilinçli taksir: sürücü neticeyi öngörmüş ama istememişse ceza üçte birden yarıya kadar artırılır (TCK m. 22/3). Kusura göre ceza: taksirli suçta ceza failin kusuruna göre belirlenir; birden fazla kusurlu varsa herkes kendi kusurundan sorumludur (m. 22/4-5). 25 Aralık 2025'ten önce işlenen fiillerde, lehe olduğu için eski sınırlar uygulanır (m. 7/2).

Şikâyet, vazgeçme ve uzlaştırma

  • Şikâyet: taksirle yaralama şikâyete bağlıdır. Ancak birinci fıkradaki basit yaralama dışında kalan sonuçlarda suç bilinçli taksirle işlenmişse şikâyet aranmaz (TCK m. 89/5). Şikâyet süresi, fiili ve faili öğrenmeden itibaren altı aydır (m. 73/1); ayrıntı şikâyet süresi yazısında.
  • Vazgeçme: şikâyete bağlı hâllerde şikâyetten vazgeçme davayı düşürür (m. 73/4). Vazgeçerken tazminat hakkınızı saklı tutmak istiyorsanız bunu dilekçede açıkça yazın (m. 73/7).
  • Uzlaştırma: taksirle yaralama, şikâyete bağlı olup olmadığına bakılmaksızın uzlaştırma kapsamındadır (CMK m. 253/1-b). Uzlaşma sağlanır ve edim yerine getirilirse kovuşturmaya yer olmadığı veya düşme kararı verilir. Uzlaşmada sonradan ortaya çıkan zararlar dışında tazminat hakkı da sona erebilir; edimi buna göre belirleyin (uzlaştırma nedir).
  • Taksirle öldürme şikâyete bağlı değildir ve uzlaştırma kapsamında değildir.
Kusur

Kusur raporu ve itiraz

Trafik kazası dosyalarında kusuru genellikle trafik polisi bilirkişisi, mahkemenin atadığı bilirkişi ve Adli Tıp Kurumu Trafik İhtisas Dairesi raporlar. Raporlar birbirini tutmuyorsa Yargıtay çelişkinin giderilmesini istiyor:

  • Tek kişilik bilirkişi sürücüye yüzde elli kusur verirken Trafik İhtisas Dairesi kusur bulunmadığını bildirmişti; çelişki giderilmeden kurulan hüküm bozuldu. Daire, çelişkinin Karayolları Genel Müdürlüğünden, teknik üniversite öğretim üyelerinden oluşan bir heyetten veya İTÜ trafik kürsüsünden rapor alınarak giderilmesini istedi (12. CD, E. 2017/2239, K. 2018/10728, 13.11.2018).
  • Bilirkişi raporu kendi içinde çelişkiliyse, Adli Tıp Kurumu Trafik İhtisas Dairesinden rapor alınmadan hüküm kurulamaz (12. CD, E. 2017/8741, K. 2019/5126, 16.4.2019).
  • Kusurun belirlenmesi nihayetinde hâkimin görevidir; raporlar arasındaki her farklılık için yeni rapor alınması gerekmez, teknik uzmanlık dışındaki değerlendirmeyi mahkeme kendisi yapabilir (12. CD, E. 2013/30014, K. 2014/24286, 1.12.2014).

Mağdur da kusurluysa: Ceza Genel Kurulu, kırmızı ışıkta geçen yayaya çarpan sürücünün beraatini bozdu. Sürücü kalabalık bir caddede ışıklı yaya geçidine yaklaşırken hızını azaltmamış ve yola giren yayayı gördüğü hâlde devam etmişti; tali kusuruyla sorumluydu (E. 2013/405, K. 2014/22, 21.1.2014, oyçokluğu). Mağdurun kusuru sürücünün cezasını ortadan kaldırmaz, kusur oranına göre cezayı etkiler.

Rapora itirazın yöntemi bilirkişi raporuna itiraz yazısında anlatılır.

Cezanın sonuçları: paraya çevirme, HAGB, ehliyet

  • Paraya çevirme: taksirli suçlardan hükmolunan hapis cezası uzun süreli olsa bile diğer koşullar varsa adli para cezasına çevrilebilir; bu imkân bilinçli taksirde yoktur (TCK m. 50/4). Ayrıntı hapis cezası paraya çevirme yazısında.
  • HAGB: iki yıl veya daha az hapis veya adli para cezasında koşulları varsa hükmün açıklanması geri bırakılabilir (HAGB nedir).
  • Kişisel ve ailevi mağduriyet: taksirli hareketin sonucu, örneğin kazada sürücünün yakınının ölmesi, sürücüyü artık bir cezanın gereksiz olacağı derecede mağdur etmişse ceza verilmez; bilinçli taksirde ceza yarıdan altıda bire kadar indirilebilir (TCK m. 22/6).
  • Ehliyet: trafik düzeninin gerektirdiği dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırılıkla işlenen taksirli suçtan mahkûmiyette mahkeme üç aydan üç yıla kadar sürücü belgesinin geri alınmasına karar verebilir; süre cezanın infazı tamamlandıktan sonra işler (TCK m. 53/6).
Uygulama

Kazadan sonra yapılacaklar

Sürücüyseniz:

  1. Kaza tespit tutanağını, araç kamerası ve çevredeki kamera kayıtlarını hemen güvenceye alın; kayıtlar kısa sürede silinir (kamera kaydı delil).
  2. İfadenizde hızınızı, ışık durumunu, yolun ve havanın koşullarını ve mağdurun hareketini somut olarak anlatın; bilirkişi kusuru bu anlatımla birlikte belirler.
  3. Kusur raporu tebliğ edildiğinde çelişkileri ve eksiklikleri yazılı olarak gösterin; gerekirse Trafik İhtisas Dairesi veya uzman heyetten yeni rapor isteyin.
  4. Uzlaştırma teklifini değerlendirin; edime tedavi giderleri ve kazanç kaybı gibi bilinen zarar kalemlerini yazdırmak ileride tazminat uyuşmazlığını da azaltır.

Yaralandıysanız: altı aylık şikâyet süresini kaçırmayın, raporlarınızı ve tedavi belgelerinizi saklayın, uzlaşma teklifinde bütün zarar kalemlerinizi gösterin ve tazminat için ceza davasını beklemeden hukuk yoluna gidebileceğinizi bilin.

Sık sorulanlar

Trafik kazasında ceza davası hakkında sık sorulan sorular

Trafik kazasında taksirle yaralamanın cezası nedir?

Dört aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır (TCK m. 89/1). Kemik kırığı veya hayati tehlike gibi sonuçlarda ceza yarı oranında, daha ağır sonuçlarda bir kat artırılır; birden fazla kişi yaralanmışsa dokuz aydan beş yıla kadar hapis verilir (m. 89/2-4). Bu sınırlar 25 Aralık 2025'te yürürlüğe giren 7571 sayılı Kanunla yükseltildi; daha önce işlenen fiillerde eski, daha hafif sınırlar uygulanır (TCK m. 7/2).

Trafik kazası taksirle yaralama şikâyete tabi mi?

Evet, taksirle yaralama kural olarak şikâyete bağlıdır (TCK m. 89/5). Ancak basit yaralama dışındaki sonuçlarda (kemik kırığı, hayati tehlike, birden fazla yaralı gibi) suç bilinçli taksirle işlenmişse şikâyet aranmaz. Şikâyet, fiili ve faili öğrenmeden itibaren altı ay içinde yapılır (m. 73/1).

Taksirle yaralamada şikâyetten vazgeçilirse ne olur?

Şikâyete bağlı hâllerde şikâyetten vazgeçme davayı düşürür (TCK m. 73/4). Bilinçli taksirle işlenmiş ve basit yaralamayı aşan sonuç doğurmuş fiillerde ise şikâyet aranmadığından vazgeçme davayı düşürmez. Taksirle yaralama uzlaştırmaya da tabidir (CMK m. 253/1-b).

Yaya kırmızıda geçtiyse sürücü ceza alır mı?

Alabilir. Yargıtay Ceza Genel Kurulu, kırmızı ışıkta geçen yayaya çarpan sürücüyü, kalabalık caddede yaya geçidine yaklaşırken hızını azaltmadığı ve yola giren yayayı gördüğü hâlde devam ettiği için tali kusuruyla sorumlu tuttu ve beraat hükmünü bozdu (E. 2013/405, K. 2014/22). Ceza sürücünün kusuruna göre belirlenir (TCK m. 22/4).

Trafik kazasında ehliyet alınır mı?

Trafik düzeninin gerektirdiği dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırılıkla işlenen taksirli suçtan mahkûmiyette, mahkeme üç aydan üç yıla kadar sürücü belgesinin geri alınmasına karar verebilir; süre cezanın infazı tamamlandıktan sonra işlemeye başlar (TCK m. 53/6).

Taksirle öldürmede ceza nedir, uzlaştırma var mı?

Taksirle öldürmenin cezası iki yıldan altı yıla kadar hapistir; birden fazla kişinin ölümü veya ölümle birlikte yaralanma hâlinde iki yıldan on beş yıla kadar hapistir (TCK m. 85). Bu suç şikâyete bağlı değildir ve uzlaştırma kapsamında değildir. Bilinçli taksirde ceza üçte birden yarıya kadar artırılır (m. 22/3).

Avukat Ertuğrul Targal
Yazar

Av. Ertuğrul Targal

Targal Avukatlık Bürosunun kurucu avukatıdır. Meslekî ve akademik çalışmalarını ceza hukuku, ceza muhakemesi ve insan hakları alanlarında sürdürmektedir.

Başlıca hukukî kaynaklar

  1. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 7, 22, 50, 53, 73, 85 ve 89 (7571 sayılı Kanunla değişik)
  2. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 253
  3. Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E. 2013/405, K. 2014/22, 21.1.2014
  4. Yargıtay 12. Ceza Dairesi, E. 2013/30014, K. 2014/24286, 1.12.2014
  5. Yargıtay 12. Ceza Dairesi, E. 2017/2239, K. 2018/10728, 13.11.2018
  6. Yargıtay 12. Ceza Dairesi, E. 2017/8741, K. 2019/5126, 16.4.2019