Bir yıl içinde 100 ceza puanını dolduran sürücünün ehliyeti 2 ay geri alınır ve sürücü eğitime gönderilir; aynı yıl ikinci kez 100 puanda süre 4 aydır, üçüncü kez 100 puanda ehliyet süresiz iptal edilir. 2026'dan beri hız sınırını büyük farkla aşan sürücünün ehliyeti de her ihlalde 30, 60 veya 90 gün geri alınır. Ehliyet geri alınmışken araç kullanmanın cezası 200.000 TL'dir.
Bu yazı Karayolları Trafik Kanunu'nun 7574 sayılı Kanun'la değişen hükümlerine göre ehliyetin hangi durumlarda ve ne kadar süreyle geri alındığını, geri alma süresinde araç kullanmanın sonucunu, ehliyetin nasıl iade edildiğini ve karara nasıl itiraz edileceğini gösterir.
Ehliyet hangi durumlarda geri alınır?
| Neden | Süre | Dayanak |
|---|---|---|
| Bir yıl içinde ilk kez 100 ceza puanı | 2 ay + eğitim | KTK m. 118 |
| Aynı yıl içinde ikinci kez 100 ceza puanı | 4 ay + psikoteknik ve psikiyatri muayenesi | KTK m. 118 |
| Bir yıl içinde üçüncü kez 100 ceza puanı | Süresiz iptal | KTK m. 118 |
| Ölümlü kazada asli kusur | 1 yıl | KTK m. 118 |
| Hız sınırını büyük farkla aşma | Her ihlalde 30, 60 veya 90 gün | KTK m. 51 (7574 s. K.) |
| Alkollü araç kullanma (hususi otomobilde 0,50 promil üstü) | İlk seferde 6 ay; beş yıl içinde ikincide 2 yıl, sonrakilerde 5'er yıl | KTK m. 48 |
| Uyuşturucu veya uyarıcı madde | İptal; en erken 5 yıl sonra yeniden kurs | KTK m. 48 |
Alkollü araç kullanmada idari para cezası ilk seferde 25.000 TL, ikincide 50.000 TL, sonrakilerde 150.000 TL'dir; 1 promilin üstünde ayrıca ceza soruşturması yapılır. Ayrıntılar alkollü araç kullanma cezası yazısında.
Ceza puanı 100 olursa
Karayolları Trafik Kanunu'na göre ceza uygulanan sürücüye her ceza için yönetmelikte belirlenen ceza puanı verilir. Trafik ihlalinin işlendiği tarihten geriye doğru bir yıl içinde puanların toplamı 100'e ulaşırsa sonuç şöyledir (m. 118):
- İlk kez 100 puan: Sürücü belgesi 2 ay geri alınır ve sürücü eğitime tabi tutulur.
- Aynı yıl ikinci kez 100 puan: Belge 4 ay geri alınır; sürücü psikoteknik değerlendirmeye ve psikiyatri uzmanı muayenesine gönderilir. Muayenede sürücülüğe engel bulunmazsa belge süre sonunda iade edilir.
- Bir yılda üçüncü kez 100 puan: Belge süresiz iptal edilir.
Ceza puanı bir yıllık pencere içinde sayılır: son ihlalden geriye doğru bir yıldan eski ihlallerin puanı 100 hesabına girmez. Ceza puanı e-Devlet'te Emniyet Genel Müdürlüğünün ceza puanı sorgulama hizmetinden görülebilir. Puanın dayandığı trafik cezasına süresinde itiraz edilip ceza kaldırılırsa o cezaya bağlı puanın da düşülmesi istenebilir.
Hız ihlalinde geri alma
7574 sayılı Kanun, Karayolları Trafik Kanunu'nun 51. maddesini yeniden düzenledi. Hız sınırını büyük farkla aşan sürücülere idari para cezasının yanında her seferinde sürücü belgesinin geri alınması yaptırımı getirildi:
| Aşım (yerleşim yeri içi) | Aşım (yerleşim yeri dışı) | Para cezası | Geri alma |
|---|---|---|---|
| 46-55 km/s | 51-60 km/s | 20.000 TL | 30 gün |
| 56-65 km/s | 61-70 km/s | 25.000 TL | 60 gün |
| 66 km/s ve üzeri | 71 km/s ve üzeri | 30.000 TL | 90 gün |
Daha düşük aşımlarda yalnız idari para cezası verilir; bütün tutarlar trafik cezasına itiraz yazısındaki tabloda. Hız nedeniyle geri alınan belge, Karayolları Trafik Kanunu kapsamında verilmiş idari para cezalarının tamamı tahsil edilmeden iade edilmez. Son ihlalden geriye doğru bir yıl içinde beşinci kez hız nedeniyle geri alınan belge, süre sonunda psikoteknik değerlendirme ve psikiyatri muayenesinde engel çıkmazsa iade edilir. Radar ve hız tespit cihazlarını gösteren veya sürücüyü uyaran cihazları araçta bulunduran işletene 185.000 TL idari para cezası verilir ve cihaza el konulur.
Aday sürücüler: ilk iki yıl
İlk kez sürücü belgesi alan veya belgesi iptal edilip yeniden belge almaya hak kazanan kişi, belgeyi aldığı tarihten itibaren iki yıl aday sürücüdür. 7590 sayılı Kanun'la 31 Temmuz 2026'da yeniden düzenlenen Karayolları Trafik Kanunu ek madde 17'ye göre bu iki yıl içinde aşağıdakilerden biri gerçekleşirse aday sürücü belgesi iptal edilir:
- Sürücü belgesinin geçici olarak geri alınmasını gerektiren bir ihlal (örneğin hız sınırını yerleşim yerinde 46 km/s aşmak),
- 75 ceza puanının aşılması,
- Araç cinsine bakılmaksızın 0,20 promilin üzerinde alkollü araç kullanılması,
- Dönüş kurallarına ilişkin 53. maddenin ikinci fıkrasının, yayalara ilk geçiş hakkına ilişkin 74. maddenin veya emniyet kemeri, kask ve çocuk bağlama sistemi gibi koruyucu sistemlere ilişkin 78. maddenin üç kez ihlal edilmesi.
Belgesi iptal edilen aday sürücü yeniden sürücü kursuna gitmek ve sınavı geçmek zorundadır. Kursa başlayabilmek için psikoteknik değerlendirme ve psikiyatri muayenesinde engel bulunmadığını gösteren belge, Karayolları Trafik Kanunu kapsamındaki bütün idari para cezalarının ödenmiş olması ve varsa geri alma ya da bekleme süresinin geçmiş olması gerekir.
Geri alma süresinde araç kullanmak
7574 sayılı Kanun, Karayolları Trafik Kanunu'nun 36. maddesindeki cezaları da artırdı (m. 36/3):
- Sürücü belgesi mahkeme, Cumhuriyet savcılığı veya trafik görevlilerince geçici olarak ya da tedbiren geri alınmışken motorlu araç kullanana 200.000 TL,
- Sürücü belgesi iptal edilmişken motorlu araç kullanana 200.000 TL,
- Hiç sürücü belgesi olmadan motorlu araç kullanana 40.000 TL,
- Bu kişilerin aracı kullanmasına izin veren işletene 40.000 TL idari para cezası verilir.
Ehliyet nasıl iade edilir?
- Sürenin bitmesini bekleyin: Geri alma süresi, belgeye el konulduğu tarihten itibaren işler.
- Şartları tamamlayın: 100 puanda eğitim; ikinci 100 puanda ve hızda beşinci geri almada psikoteknik değerlendirme ve psikiyatri raporu; hız nedeniyle geri almada bütün trafik idari para cezalarının ödenmesi.
- Dilekçeyle başvurun: Emniyet Genel Müdürlüğünün açıklamasına göre sürücü, geri alma süresi bitince belgesine el koyan trafik birimine veya en yakın Trafik Denetleme Şube Müdürlüğüne dilekçeyle başvurarak belgesini geri alır.
Süresiz iptal veya uyuşturucu nedeniyle iptalde belge iade edilmez; kişi şartları oluştuğunda sürücü kursuna yeniden başlayarak yeni belge almak zorundadır.
Karara itiraz
Hız veya alkol ihlalinde trafik görevlisinin tutanakla verdiği idari para cezası ve sürücü belgesinin geri alınması kararına karşı sürücü, tebliğden itibaren 15 gün içinde sulh ceza hâkimliğine başvurur (Kabahatler Kanunu m. 27). Bu süre kaçırılırsa karar kesinleşir. Sürücü dilekçesinde somut itirazlarını yazmalıdır: hız ölçüm cihazının kalibrasyonu, ölçümün tutanağa doğru yansıyıp yansımadığı ve aracı o sırada kimin kullandığı gibi. 100 ceza puanı nedeniyle geri almada ise en etkili yol, puanın dayandığı her bir trafik cezasına süresinde itiraz etmektir; iptal edilen cezaya bağlı puan toplamdan düşülür. Süreler, kesinlik sınırı ve indirim trafik cezasına itiraz yazısında anlatılmıştır.
Sık sorulan sorular
Ceza puanı 100 olursa ne olur?
Trafik ihlalinin işlendiği tarihten geriye doğru bir yıl içinde toplam 100 ceza puanını dolduran sürücünün sürücü belgesi 2 ay süreyle geri alınır ve sürücü eğitime tabi tutulur. Aynı yıl içinde ikinci kez 100 puanı dolduran sürücünün belgesi 4 ay geri alınır; sürücü psikoteknik değerlendirmeye ve psikiyatri uzmanı muayenesine gönderilir. Bir yıl içinde üç kez 100 puanı dolduran sürücünün belgesi süresiz iptal edilir (Karayolları Trafik Kanunu m. 118).
Ceza puanı ne zaman silinir, 100'den mi düşer?
Kanun ceza puanını bir yıllık pencere içinde sayar: 100 puan hesabında son ihlalin işlendiği tarihten geriye doğru bir yıl içindeki puanlar toplanır (KTK m. 118). Bir yıldan eski ihlallerin puanı bu toplama girmez. Puanın dayandığı trafik cezası sulh ceza hâkimliğince kaldırılırsa o cezaya bağlı puan da toplamdan düşülmelidir.
Hız sınırını aşınca ehliyete el konur mu?
Evet, 7574 sayılı Kanun'la 2026'dan itibaren belirli aşımlarda. Yerleşim yeri içinde hız sınırını 46-55 km/s aşan sürücünün ehliyeti 30 gün, 56-65 km/s aşanın 60 gün, 66 km/s ve fazlasını aşanın 90 gün geri alınır. Yerleşim yeri dışında bu eşikler 51-60, 61-70 ve 71 km/s'dir. Geri alma her ihlalde yeniden uygulanır; ayrıca 20.000 ile 30.000 TL arasında idari para cezası verilir (KTK m. 51).
Geri alınan ehliyet nasıl geri alınır?
Geri alma süresi bitince sürücü, belgesine el koyan trafik birimine veya en yakın Trafik Denetleme Şube Müdürlüğüne dilekçeyle başvurur. Hız ihlali nedeniyle geri alınan belge, Karayolları Trafik Kanunu kapsamında verilmiş idari para cezalarının tamamı ödenmeden iade edilmez. İkinci kez 100 puan ve bir yıl içinde beşinci kez hız nedeniyle geri almada belge, psikoteknik değerlendirme ve psikiyatri muayenesinden engel çıkmazsa iade edilir.
Ehliyeti geri alınmışken araç kullanmanın cezası nedir?
Sürücü belgesi mahkeme, savcılık veya trafik görevlilerince geçici olarak ya da tedbiren geri alınmışken motorlu araç kullanan kişiye 200.000 TL, belgesi iptal edilmişken kullanan kişiye de 200.000 TL idari para cezası verilir. Hiç sürücü belgesi olmadan kullanmanın cezası 40.000 TL'dir; aracın kullanılmasına izin veren işletene de 40.000 TL ceza verilir (KTK m. 36/3).
Aday sürücünün ehliyeti hangi durumda iptal edilir?
Belgeyi ilk kez alan sürücü iki yıl aday sürücüdür. Bu sürede ehliyetin geçici geri alınmasını gerektiren bir ihlal, 75 ceza puanının aşılması, araç cinsine bakılmaksızın 0,20 promil üstünde alkollü araç kullanma veya dönüş, yaya geçiş hakkı ya da emniyet kemeri ve kask gibi koruyucu sistem kurallarından birinin üç kez ihlali hâlinde aday sürücü belgesi iptal edilir (KTK ek m. 17, 7590 sayılı Kanun). Yeniden belge için kursa ve sınava girmek gerekir.
Ölümlü trafik kazasında ehliyet ne kadar süre geri alınır?
Ölümle sonuçlanan trafik kazasına asli kusurlu olarak sebebiyet veren sürücünün sürücü belgesi 1 yıl süreyle geri alınır (KTK m. 118). Bu idarî tedbir, taksirle öldürme suçundan yürütülen ceza yargılamasından ayrıdır; ceza mahkemesi mahkûmiyet hâlinde ayrıca sürücü belgesinin geri alınmasına karar verebilir.
Muhammet Zeyd Targal
Balıkesir Üniversitesi Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Bölümü mezunudur ve aynı üniversitenin Hukuk Fakültesinde öğrenimini sürdürmektedir. Targal Avukatlık Bürosunun hukukî yayın çalışmalarında yer almaktadır.
Başlıca hukukî kaynaklar
- 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m. 36, 48, 51, 118, ek m. 17
- 7574 sayılı Karayolları Trafik Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun m. 9, 12, 14; 7590 sayılı Kanun m. 5 (RG 31.7.2026, 33326)
- 5326 sayılı Kabahatler Kanunu m. 27
- Emniyet Genel Müdürlüğü, Ceza Puanı Uygulama