Servis, Kuver ve Masa Ücreti 2026: Restoran ve Kafede Alınabilir mi, Bahşiş, Yüzde Usulü Tartışması, Ödenen Paranın İadesi, Şikâyet ve Ceza

Yönetmelik ne diyor: iki kural

Fiyat Etiketi Yönetmeliğinin 8. maddesinin altıncı fıkrası 30 Ocak 2026'dan beri şöyledir: "Tarife ve fiyat listesinde gösterilen fiyatların dışında herhangi bir isim altında başka bir ücret alınması hâlinde, bunun tarife ve fiyat listesinde gösterilmesi zorunludur. Ancak lokanta, kafe, restoran, pastane ve benzeri yiyecek ve içecek hizmeti sunulan işyerlerinde, 4857 sayılı İş Kanununun 51 inci maddesi hükmü saklı kalmak kaydıyla; tüketiciden servis ücreti, masa ücreti, kuver ücreti ve benzeri herhangi bir isim altında ilave ödeme talep edilemez."

• Genel kural (bütün hizmetler): Fiyat listesindeki fiyatların dışında bir ücret alınacaksa o ücret listede gösterilir. Gösterilmeyen ücret alınamaz.
• Özel kural (yiyecek-içecek işyerleri): Servis, masa, kuver veya başka bir isimle ilave ödeme hiç talep edilemez. Burada "listede göstermek" bir çıkış yolu değildir; yasak mutlaktır.

Değişiklikten önceki metin, servis ücreti veya başka bir isimle ücret alınacaksa bunun fiyat listesinde gösterilmesini yeterli sayıyordu (m. 8, eski metin). Restoranların menünün altına "servis ücreti %10" yazması bu eski kurala dayanıyordu; 30 Ocak 2026'dan sonra bu uygulamanın dayanağı kalmadı. Yönetmelik ayrıca yiyecek-içecek işyerlerinde fiyat listesinin işyerinin giriş kapısının önüne ve masaların üstüne konmasını ister (m. 8/1).

Hangi işyerleri kapsamda

Yasak "lokanta, kafe, restoran, pastane ve benzeri yiyecek ve içecek hizmeti sunulan işyerleri" içindir. Belirleyici olan işyerinin adı veya bulunduğu yer değil, tüketiciye yiyecek-içecek hizmeti sunmasıdır. Bu nedenle otel içindeki restoran, AVM'deki kafe, sahildeki beach club'ın restoran bölümü veya meyhane de kapsamdadır.

Yiyecek-içecekten ayrı bir hizmet sunuluyorsa, örneğin sahilde şezlong ve şemsiye kiralama, bu hizmetin bedeli fiyat listesinde gösterilmek şartıyla alınabilir; bu genel kuraldır (m. 8/6 ilk cümle). Sınır, ücretin gerçekten ayrı bir hizmetin karşılığı olmasıdır; masada oturma bedeli veya sipariş edilmeden masaya getirilen ekmek ve çerez karşılığı istenen kuver ayrı bir hizmet sayılmaz ve yasaktır.

Bahşiş ve yüzde usulü tartışması

Yasak, İş Kanunu m. 51'i "saklı" tutar. Bu madde, otel, lokanta, eğlence yerleri ve benzeri işyerlerinde "yüzde" usulü uygulanıyorsa, servis karşılığı veya başka isimlerle hesaba yüzde eklenerek alınan paraların, müşterinin kendi isteğiyle işverene bıraktığı paraların ve işverenin kontrolünde toplanan paraların işyerinde çalışan bütün işçilere eksiksiz ödenmesini ve işverenin bunu belgelemesini düzenler (İş Kanunu m. 51, 52).

Saklı tutmanın ne anlama geldiği tartışmalıdır. Bir okumaya göre m. 51, yüzde usulünü bir hak olarak tanıdığı için bu işyerleri hesaba yüzde eklemeye devam edebilir. Diğer okumaya göre m. 51 tüketiciye bir ödeme yükümlülüğü yüklemez, yalnızca toplanan paranın işçiye nasıl dağıtılacağını düzenler; yönetmeliğin "tüketiciden ... ilave ödeme talep edilemez" sözü karşısında saklı tutma, gönüllü bahşişlerin ve geçmişte toplanmış paraların işçilere dağıtılması yükümlülüğünü korumaya yarar. Yönetmeliğin lafzı ikinci okumayı destekler: yasak, servis ücretini açıkça sayarak "herhangi bir isim altında" talep edilen ilave ödemeyi kapsar.

Uygulamada sonuç şudur: müşterinin kendi isteğiyle bıraktığı bahşiş serbesttir ve yüzde usulünün uygulandığı işyerinde işçilere dağıtılır; hesaba eklenen ve müşteriden istenen servis bedeli ise yiyecek-içecek işyerinde talep edilemez. İşveren bahşişleri işçilere dağıtmazsa işçi, m. 51'e dayanarak alacağını isteyebilir; bu iş hukuku uyuşmazlığıdır ve tüketiciyi ilgilendirmez.

Hesaba ücret eklendiyse ne yapmalı

1. Ödemeden önce: Adisyondaki servis, kuver veya masa kalemini gösterip çıkarılmasını isteyin. Yönetmelik bu ücretin talep edilmesini yasakladığı için kalemi ödemeden yalnız yiyecek ve içeceklerin bedelini ödemek yeterlidir.
2. Belge: Adisyonun veya fişin fotoğrafını çekin; kartla ödediyseniz ekstreyi saklayın. Fiyat listesinin girişte ve masada olup olmadığını da not edin (m. 8/1).
3. İade: Ödediyseniz işletmeden yazılı iade isteyin. İade edilmezse 2026'da 186.000 TL'nin altındaki uyuşmazlık için ikametgâhınızdaki veya işlemin yapıldığı yerdeki tüketici hakem heyetine e-Devlet üzerinden ücretsiz başvurulur (6502 sayılı Kanun m. 68). Ayrıntısı tüketici hakem heyeti 2026 yazısındadır.
4. Şikâyet: Fiyat etiketi ve tarife kurallarının uygulanmasını Ticaret Bakanlığı, belediyeler ve ilgili odalar yürütür (6502 sayılı Kanun m. 54/4). İl ticaret müdürlüğüne veya belediye zabıtasına şikâyet, işletme hakkında idari para cezası sürecini başlatır. Şikâyet ile iade ayrı yollardır: ceza devlete ödenir, paranızı geri almak için hakem heyeti başvurusu gerekir.

Menü kuralları: kapı, masa, karekod

Yönetmeliğin 8. maddesi 11.10.2025'te de değişti. Yiyecek ve içecek işyerleri için bugünkü kurallar şunlardır:

• fiyat listesi işyerinin giriş kapısının önüne, birden fazla kapı varsa her kapıya ayrı ayrı ve masaların üstüne, kolayca görülüp okunacak şekilde asılır veya konulur (m. 8/1);
• masada fiyat listesi karekodla da gösterilir; tüketici isterse fiyat listesi ayrıca verilir (m. 8/2);
• hizmete sunulan bütün ürünler fiyat listesinde yer alır (m. 8/3); aykırılık sayısı belirlenirken listede eksik veya hatalı gösterilen ürün sayısı esas alınır (m. 8/4);
• fiyat listesindeki fiyat ile kasa fiyatı farklıysa tüketici lehine olan fiyat uygulanır (m. 10/1).

Yönetmeliğin uygulanmasını Ticaret Bakanlığı, belediyeler ve ilgili odalar izler; tespit edilen aykırılık işletmenin merkezinin bulunduğu valiliğe gönderilir (m. 13).

İşletmeye verilecek ceza

Fiyat Etiketi Yönetmeliği, 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunun 54. maddesine dayanır. Kanun, 54. maddedeki etiket, tarife ve fiyat listesi yükümlülüklerine aykırılık için aykırılığı tespit edilen her bir işlem için idari para cezası öngörür (m. 77/1-a). Bu tutar her yıl yeniden değerleme oranıyla artar ve 2026 yılı için 3.973 TL olarak ilan edilmiştir (RG 23.12.2025). Her adisyon ayrı bir işlem olduğundan, denetimde tespit edilen her hesap için ayrı ceza uygulanır.

İşletmeye verilen ceza ile tüketicinin iade hakkı birbirinden bağımsızdır: ceza devlete ödenir, iade için tüketici ayrıca başvurur.