Işıksız yaya veya okul geçidinde yayaya durarak ilk geçiş hakkı vermeyen sürücüye 2026'da 5.662 TL idari para cezası verilir ve 20 ceza puanı işlenir. Sağa veya sola dönerken yayaya yol vermemenin cezası 1.246 TL'dir.
Kural yalnız sürücüyü bağlamaz: yaya geçidi yakınken başka yerden karşıya geçen yayaya da 1.246 TL ceza verilir. Yaya geçidinde durmayıp yayaya çarpan sürücü hakkında Yargıtay 2018'den beri bilinçli taksir uyguluyor; Ceza Genel Kurulu da Mayıs 2026'da hız sınırının üstünde yavaşlamadan geçide giren sürücü için bilinçli taksiri oy çokluğuyla kabul etti. Bu yazı cezaları, ışıklı ve ışıksız geçit farkını, yaya cezalarını, aday sürücü sonuçlarını ve kazadaki ceza sorumluluğunu anlatır.
Kural: yavaşla, dur, geçiş hakkı ver
Karayolları Trafik Kanunu'nun 74. maddesi 18 Ekim 2018'de 7148 sayılı Kanunla yeniden yazıldı. Sürücüler, görevli bir kişi veya ışıklı trafik işareti bulunmayan ama trafik işareti veya levhalarıyla belirlenmiş kavşak giriş ve çıkışları ile yaya veya okul geçitlerine yaklaşırken yavaşlamak ve buralardan geçen ya da geçmek üzere olan yayalara durarak ilk geçiş hakkını vermek zorundadır.
Işıklı geçitte bu madde değil, trafik ışıklarına uyma kuralı (m. 47) uygulanır; sürücüye kırmızı yanarken geçmenin sonuçları kırmızı ışık cezası yazısında anlatılır. Dönüşlerde ise 53. maddenin ikinci fıkrası sürücüye kurallara uygun geçen yayalara, bisiklet yolundaki bisiklet ve elektrikli skuter kullananlara ilk geçiş hakkını verme yükümlülüğü getirir.
Cezalar 2026
Emniyet Genel Müdürlüğünün 2026 Trafik İdari Para Ceza Rehberine göre:
| İhlal | Ceza | 15 gün içinde ödenirse | Ceza puanı |
|---|---|---|---|
| Işıksız, levhalı yaya veya okul geçidinde yayaya durarak geçiş hakkı vermemek (m. 74) | 5.662 TL | 4.246,50 TL | 20 |
| Işıksız, levhalı kavşak giriş ve çıkışında yayaya geçiş hakkı vermemek (m. 74) | 5.662 TL | 4.246,50 TL | — |
| Sağa veya sola dönüşte yayaya ilk geçiş hakkı vermemek (m. 53/2) | 1.246 TL | 934,50 TL | 20 |
| Dönüşte bisiklet yolundaki bisiklet ve elektrikli skuter kullananlara geçiş hakkı vermemek (m. 53/2) | 1.246 TL | 934,50 TL | 20 |
| Işıklı geçitte kırmızı ışıkta geçmek (m. 47) | 5.000 TL (tekrarında artar) | 3.750 TL | 20 |
Aday sürücü. Ehliyetin alındığı ilk iki yılda 74. maddenin veya 53. maddenin ikinci fıkrasının üç kez ihlali aday sürücü belgesinin iptal sebebidir (ek m. 17); ayrıntı aday sürücü belgesi iptali yazısındadır.
Yayaya verilen cezalar
Kanunun 68. maddesi yayaların uyacağı kuralları sayar ve aykırı davranan yayaya 2026'da 1.246 TL ceza öngörür (15 gün içinde 934,50 TL):
- Yüz metre kadar mesafede yaya geçidi veya kavşak varken karşıya geçmek için taşıt yolunun başka bir yerini kullanmak,
- Geçitte yayalar için ışıklı işaret varken bu işarete uymamak; ışık yalnız taşıtlar için varsa kendi doğrultusu açılmadan yola girmek,
- Yaya yolunda, geçitte veya taşıt yolunda trafiği engelleyecek ya da tehlikeye düşürecek şekilde davranmak.
Yüz metre içinde geçit veya kavşak yoksa yaya, trafiğe engel olmamak ve yolu kontrol ederek kendi güvenliğini sağlamak şartıyla en kısa doğrultuda ve en kısa zamanda karşıya geçebilir.
Yaya geçidinde kaza ve bilinçli taksir
Yaya geçidinde yayaya çarpan sürücü, yaya ölürse Türk Ceza Kanunu'nun 85. maddesine göre taksirle öldürmeden, yaralanırsa 89. maddesine göre taksirle yaralamadan yargılanır. Fail neticeyi öngördüğü hâlde istemeden hareket etmişse bilinçli taksir vardır ve ceza üçte birden yarıya kadar artırılır (TCK m. 22/3). Ölümlü kazada asli kusurlu sürücünün ehliyeti ayrıca bir yıl geri alınır (KTK m. 118). Yargıtay kararları şu çizgiyi izler:
- 2018 sonrası kural. 74. maddenin 18 Ekim 2018'deki değişikliğinden sonra yaya geçidinde durmayan sürücünün eylemi bilinçli taksirle işlenmiş sayılır; Dairenin yerleşik uygulamasına göre bu tarihten önceki kazalarda bilinçli taksir uygulanmaz ve aksine kurulan hüküm bozuldu (12. Ceza Dairesi, E.2021/3977, K.2026/616, 20.01.2026).
- Artırım zorunlu. Yaya geçidinde durmayan sanık hakkında bölge adliye mahkemesinin bilinçli taksir artırımını kaldırması hukuka aykırı bulundu (12. Ceza Dairesi, E.2022/8238, K.2026/4479, 30.04.2026). Hız kesiciye rağmen yavaşlamayıp geçitteki yayaya yol vermeyen sürücü hakkındaki bilinçli taksirli mahkûmiyet de onandı (E.2024/1073, K.2026/6958, 02.07.2026).
- Ceza Genel Kurulu. Yerleşim yeri içinde 50 km/s sınırlı bölünmüş yolda 72 km/s ile giden sürücü, ışıksız yaya geçidini bitirmek üzere olan yayaya çarptı; yolda geçit levhası ve hız kesici çizgiler vardı, fren izi yoktu. Ceza Genel Kurulu, sürücünün geçidi bildiği ve yayayı gördüğü hâlde sürüş yeteneğine ve yayanın dikkatli davranacağına güvenerek devam ettiğini belirterek bilinçli taksiri kabul etti (E.2025/452, K.2026/320, 20.05.2026; yedi üye karşı oy kullandı).
Aynı Genel Kurul kararı ispat yönünden de önemlidir: olaydan sonra çevredekilerin anlatımıyla düzenlenen kaza tespit tutanağı yayanın geçit dışından geçtiğini yazıyordu; iyileştirilen kamera kayıtları ve bunlara dayanan Adli Tıp raporu ise yayanın geçidin içinde olduğunu gösterdi ve mahkeme kamera kayıtlarını esas aldı. Kazanın geçit üzerinde mi dışında mı olduğu bilinçli taksirin ve kusur dağılımının belirleyicisidir; bu nedenle taraflar olay yerindeki kameraların kayıtlarının, silinmeden önce soruşturma dosyasına alınmasını savcılıktan talep eder.
İtiraz
Trafik idari para cezasına karşı tebliğden itibaren 15 gün içinde sulh ceza hâkimliğine başvurulur (Kabahatler Kanunu m. 27); indirimli ödeme itiraz hakkını ortadan kaldırmaz. İtirazda şu noktalar kamera görüntüsü veya tanıkla ileri sürülür:
- Geçidin levha veya işaretle belirlenmiş olmadığı,
- Geçitte o sırada geçen ya da geçmek üzere olan bir yaya bulunmadığı,
- Geçidin ışıklı olduğu ve sürücüye yeşil yandığı; bu durumda 74. madde uygulanamaz,
- Aracı başka birinin kullandığı.
Sık sorulan sorular
Yayaya yol vermeme cezası 2026'da ne kadar?
Işıklı trafik işareti veya görevli bulunmayan, levhayla belirlenmiş yaya veya okul geçidinde yayaya durarak ilk geçiş hakkı vermeyen sürücüye 2026'da 5.662 TL idari para cezası verilir ve 20 ceza puanı işlenir; 15 gün içinde ödenirse ceza 4.246,50 TL'dir (Karayolları Trafik Kanunu m. 74; Emniyet Genel Müdürlüğü 2026 rehberi). Aynı kural levhalı kavşak giriş ve çıkışlarında da geçerlidir; orada ceza aynıdır ama rehberde ceza puanı gösterilmez.
Dönüşte yayaya yol vermemenin cezası nedir?
Sağa veya sola dönerken kurallara uygun geçen yayalara ilk geçiş hakkını vermeyen sürücüye 1.246 TL ceza verilir ve 20 ceza puanı işlenir (m. 53/2). Bisiklet yolundaki veya şeridindeki bisiklet ve elektrikli skuter kullananlara dönüşte yol vermemenin cezası da aynıdır. 15 gün içinde ödenirse tutar 934,50 TL'dir.
Işıklı yaya geçidinde yayaya yol vermezsem hangi ceza uygulanır?
Işıklı yaya geçidinde 74. madde değil, trafik ışıklarına uyma kuralı uygulanır. Yayaya yeşil yanarken, yani sürücüye kırmızı yanarken geçmek kırmızı ışık ihlalidir; cezası 5.000 TL ve 20 ceza puanıdır, bir yıl içinde tekrarında ceza artar ve ehliyet geri alınabilir (m. 47).
Yayaya ceza yazılır mı?
Evet. Yüz metre kadar mesafede yaya geçidi veya kavşak varken karşıya başka bir yerden geçen, yaya ışığına uymayan veya geçitte trafiği tehlikeye düşürecek şekilde davranan yayaya 2026'da 1.246 TL ceza verilir; 15 gün içinde ödenirse 934,50 TL'dir (m. 68). Yüz metre içinde geçit veya kavşak yoksa yaya, trafiğe engel olmamak ve kendi güvenliğini sağlamak şartıyla en kısa doğrultuda karşıya geçebilir.
Yaya geçidinde yayaya çarpmanın cezası nedir?
Yaya ölürse sürücü taksirle öldürmeden (TCK m. 85, iki yıldan altı yıla kadar hapis), yaralanırsa taksirle yaralamadan (m. 89) yargılanır. Yargıtay 12. Ceza Dairesi, 18 Ekim 2018'deki kanun değişikliğinden sonra yaya geçidinde durmayıp yayaya çarpan sürücüde bilinçli taksir bulunduğunu kabul eder; ceza üçte birden yarıya kadar artırılır (TCK m. 22/3). Ölümlü kazada asli kusurlu sürücünün ehliyeti ayrıca bir yıl geri alınır (KTK m. 118).
Yaya geçidinde kazada bilinçli taksir her zaman uygulanır mı?
Kural olarak uygulanır, ama kazanın tarihi ve yaya geçidi üzerinde olup olmadığı belirleyicidir. Yargıtay 12. Ceza Dairesi, Dairenin yerleşik uygulamasına göre 18 Ekim 2018'den önceki yaya geçidi kazalarında bilinçli taksir uygulanmayacağını belirterek aksi yöndeki hükmü bozdu (E.2021/3977, K.2026/616). Ceza Genel Kurulu ise kamera kayıtlarıyla kazanın geçit üzerinde olduğu, sürücünün sınırın üstünde hızla yavaşlamadan ilerlediği olayda bilinçli taksiri oy çokluğuyla kabul etti (E.2025/452, K.2026/320).
Aday sürücü yayaya yol vermezse ehliyeti iptal olur mu?
Üç kez tekrarlarsa olur. Aday sürücülük süresi olan ilk iki yılda yaya geçidinde ilk geçiş hakkı kuralının (m. 74) veya dönüşte yayaya geçiş hakkı kuralının (m. 53/2) üç kez ihlal edilmesi aday sürücü belgesinin iptal sebebidir (ek m. 17).
Yaya geçidi cezasına nasıl itiraz edilir?
Tutanağın tebliğinden itibaren 15 gün içinde sulh ceza hâkimliğine başvurulur (Kabahatler Kanunu m. 27). İtirazda geçidin levhayla belirlenmiş olmadığı, geçitte o anda geçen veya geçmek üzere olan bir yaya bulunmadığı ya da geçidin ışıklı olduğu için 74. maddenin uygulanamayacağı kamera görüntüsü veya tanıkla ileri sürülür.
Muhammet Zeyd Targal
Balıkesir Üniversitesi Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Bölümü mezunudur ve aynı üniversitenin Hukuk Fakültesinde öğrenimini sürdürmektedir. Targal Avukatlık Bürosunun hukukî yayın çalışmalarında yer almaktadır.
Başlıca hukukî kaynaklar
- 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m. 47, 53, 68, 74, 118, ek m. 17
- Emniyet Genel Müdürlüğü, 2026 Yılı Trafik İdari Para Ceza Rehberi
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 22/3, 85, 89; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu m. 27
- Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E.2025/452, K.2026/320, 20.05.2026
- Yargıtay 12. Ceza Dairesi, E.2021/3977, K.2026/616, 20.01.2026; E.2022/8238, K.2026/4479, 30.04.2026; E.2024/1073, K.2026/6958, 02.07.2026