Targal Hukuk ana sayfa

Yabancılar ve Vatandaşlık Hukuku

Yabancıların Türkiye’deki statüsü ile ikamet, çalışma, koruma ve vatandaşlık süreçleri.

ALAN HAKKINDA

Yabancılar ve vatandaşlık hukuku; yabancıların ülkeye giriş, ikamet, çalışma ve uluslararası koruma statülerini, sınır dışı ve idari gözetim tedbirlerini, ayrıca Türk vatandaşlığının kazanılması ve kaybını düzenler. İşlemler çoğunlukla idari nitelikte olup süre ve başvuru koşulları özel önem taşır.

İdari makam, başvuruyu kişinin statüsüne, sunduğu belgelere ve ilgili işlem için aranan özel koşullara göre inceler. Sınır dışı etme ve idari gözetim gibi işlemlerde başvuru mercii ile süre kararın türüne göre değiştiği için tebliğ tarihi ve karar içeriği başlangıçta tespit edilmelidir.

SÜREÇ VE SÜRELER

İkamet ve çalışma izni

Türkiye’de vizenin veya vize muafiyetinin tanıdığı süreyi aşan kalışlar için amaca uygun bir ikamet izni gerekir; kısa dönem, aile, öğrenci ve uzun dönem ikamet izinleri farklı şartlara bağlıdır. Çalışma izni ayrıca alınır ve geçerli bir çalışma izni ikamet izni yerine geçer.

Sınır dışı etme

Sınır dışı etme kararına karşı, kararın tebliğinden itibaren yedi gün içinde idare mahkemesinde dava açılabilir. Kanunda sayılan istisnalar dışında yabancı, dava açma süresi içinde ve dava sonuçlanıncaya kadar sınır dışı edilmez (6458 sayılı Kanun m. 53).

İdari gözetim

İdari gözetim kararına karşı sulh ceza hâkimliğine başvurulabilir. İdari gözetim süresi kural olarak altı ayı geçemez; sınır dışı etme işlemlerinin yabancının iş birliği yapmaması gibi nedenlerle tamamlanamaması hâlinde en fazla altı ay daha uzatılabilir (6458 sayılı Kanun m. 57).

Uluslararası koruma ve vatandaşlık

Uluslararası koruma başvuruları ve bu başvurulara ilişkin olumsuz kararlara karşı idari ve yargısal yollar kanunda ayrıca düzenlenmiştir. Türk vatandaşlığı genel yoldan, evlenme yoluyla veya istisnai olarak kazanılabilir; başvurunun reddine karşı idari yargı yolu açıktır.

SIK SORULAN SORULAR

Türk vatandaşıyla evlenen yabancı vatandaşlık alabilir mi?

Evlenme doğrudan vatandaşlık kazandırmaz. En az üç yıldır bir Türk vatandaşıyla evli olan ve evliliği devam eden yabancı başvuru yapabilir; aile birliği içinde yaşama, evlilikle bağdaşmayan bir faaliyette bulunmama ve millî güvenlik ile kamu düzeni bakımından engel bulunmaması şartları aranır (5901 sayılı Kanun m. 16).

Uzun dönem ikamet iznine kimler başvurabilir?

Türkiye'de kesintisiz en az sekiz yıl ikamet izniyle kalmış yabancılar ve Bakanlığın belirlediği şartlara uyanlar uzun dönem ikamet izni alabilir. Mülteci, şartlı mülteci ve ikincil koruma statüsü sahipleri, insani ikamet izni sahipleri ve geçici koruma sağlananlar bu izne geçemez (6458 sayılı Kanun m. 42).

Sınır dışı edilen yabancıya giriş yasağı ne kadar süre uygulanır?

Türkiye'den sınır dışı edilen yabancının ülkeye girişi yasaklanır. Giriş yasağının süresi en fazla beş yıldır; kamu düzeni veya kamu güvenliği bakımından ciddi tehdit bulunması hâlinde bu süre en fazla on yıl daha artırılabilir (6458 sayılı Kanun m. 9).

Yabancı belgeler dosyaya nasıl sunulur?

Yabancı ülkede düzenlenen nüfus, evlilik ve öğrenim belgeleri, kural olarak apostil veya konsolosluk onayıyla birlikte yeminli tercümesi yapılarak sunulur. Başvurucu, belgelerin güncel ve birbiriyle uyumlu olmasına dikkat eder.

İkamet izni ne zaman uzatılmalıdır?

Uzatma başvurusu, ikamet izni süresinin dolmasına altmış gün kalmasından itibaren ve her durumda süre dolmadan önce valiliğe yapılır (6458 sayılı Kanun m. 24). Süresi geçtikten sonra yapılan başvuru, yabancının izinsiz kalış durumuna düşmesine yol açabilir.

Geri gönderme merkezindeki yabancı avukatıyla görüşebilir mi?

Evet. Geri gönderme merkezlerinde yabancıya yakınlarına, notere, yasal temsilcisine ve avukatına erişme, onlarla görüşme ve telefon hizmetlerinden yararlanma imkânı sağlanır; konsolosluk yetkilisi ve BMMYK görevlisiyle de görüşebilir (6458 sayılı Kanun m. 59).

BELGELER

Bu alandaki bir dosyanın incelenmesinde çoğunlukla şu belgeler kullanılır:

  • Pasaport ve ikamet izni kartı
  • Tebliğ edilen idari karar
  • Evlilik, doğum ve nüfus belgeleri
  • Çalışma veya öğrenim belgeleri
  • Sağlık sigortası ve adres kayıtları
  • Apostilli ve yeminli tercümesi yapılmış yabancı belgeler
KAPSAM

Başlıca çalışma başlıkları

  1. 01

    Kısa ve uzun dönem ikamet izinleri ile aile ve öğrenci ikamet izinleri

  2. 02

    Çalışma izni başvuruları ve izin türünün değiştirilmesi

  3. 03

    Genel, istisnai veya evlenme yoluyla Türk vatandaşlığının kazanılması

  4. 04

    Vatandaşlık başvurularının reddine karşı idari ve yargısal yollar

  5. 05

    Sınır dışı etme ve Türkiye’ye giriş yasağı kararlarına karşı başvurular

  6. 06

    İdari gözetim kararlarına itiraz ve alternatif yükümlülükler

  7. 07

    Uluslararası ve geçici koruma statüsüne ilişkin başvurular

  8. 08

    Yabancıların Türkiye’de taşınmaz edinmesi ve aile hukuku işlemleri