Eczane Açma Şartları 2026: Nüfus Kriteri, Yerleştirme Puanı, Gerekli Belgeler, Nakil, Devir ve Sağlık Kuruluşu Yanında Eczane

Kim eczane açabilir

Serbest eczane, eczacılık yapma hakkı olan bir eczacının sahipliğinde ve mesul müdürlüğünde, il sağlık müdürlüğünce düzenlenip valilikçe onaylanan ruhsatnameyle açılır (6197 sayılı Kanun m. 5). Şirket, eczacı olmayan yatırımcı veya eczacı dışındaki bir ortaklık eczane açamaz. Eczacı olmayanın sermayesiyle eczacı adına eczane işletilmesi muvazaadır: ruhsatname iptal edilir ve ilgili eczacılar beş yıl eczane açamaz (m. 6). Muvazaa iddialarının nasıl incelendiği muvazaalı eczane yazısında ayrıntılıdır.

• Yardımcı eczacılık. Serbest eczane açmak veya serbest eczanede mesul müdür olmak isteyen eczacı, en az bir yıl hizmet sözleşmesiyle serbest eczanede yardımcı eczacı olarak çalışır. Hastane eczanesinde veya ikinci eczacı olarak bir yıl çalışmak da bu şartı karşılar. Denetimlerde üç kez mazeretsiz görev başında bulunmadığı tespit edilen yardımcı eczacının süresi sayılmaz (Kanun m. 5; Yönetmelik m. 16/3).
• Mâni hâller. Kasten işlenen bir suçtan beş yıl veya daha fazla hapis ya da zimmet, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik ve güveni kötüye kullanma gibi suçlardan mahkûmiyet, mesleği yapmaya engel olan ve iyileşmeyen hastalık ile iki gözün görmemesi eczacılığa engeldir (Kanun m. 4).
• 2012 öncesi eczacılar. 6308 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği 2012 yılında eczacılık hakkı bulunanlar ile o tarihte eczacılık fakültesinde okuyan veya okumaya hak kazananlar, bir defaya mahsus nüfus kriteri ve yardımcı eczacılık şartı olmadan eczane açabilir ve nakledebilir (Kanun geçici m. 3). Bu eczacılar Kurum ilanını beklemeden başvurur (Yönetmelik m. 10/4).

Nüfus kriteri ve yerleştirme puanı

Serbest eczane sayısı ilçe sınırları içindeki nüfusa göre en az 3.500 kişiye bir eczane olacak şekilde düzenlenir (Kanun m. 5; Yönetmelik m. 8/1). Kurum, TÜİK nüfus verilerine göre eczane açılabilecek ilçeleri ve eczane sayılarını belirler ve yılda üç kez resmî internet sitesinde ilan eder (m. 8/6). Hiç eczanesi olmayan yerleşim biriminde nüfusa bakılmadan bir eczane açılabilir (m. 8/3).

Dayanak: Kanun m. 5; Yönetmelik m. 8/4-5, 9/3. Puan sistemi gelişmişliği düşük ilçelerde çalışmayı ödüllendirir: aynı yıl sayısı, katsayısı yüksek ilçede daha fazla hizmet puanı getirir.

Başvuru, belgeler ve süreler

1. İlan ve tercih. Eczacı, ilan tarihinden itibaren 30 gün içinde elektronik ortamda en fazla 25 tercih yaparak başvurur. Elektronik olarak yüklenen belgelerin asılları aynı süre içinde il veya ilçe sağlık müdürlüğüne götürülüp başvuru onaylatılır; eksik evrakla başvuru işleme alınmaz (Yönetmelik m. 9/1).
2. İlk başvuru belgeleri. T.C. kimlik numarası; Bakanlıkça tescilli diplomanın il sağlık müdürlüğünce onaylı sureti; eczacılığa mâni mahkûmiyet bulunmadığına dair yazılı beyan; özgeçmiş; hizmet yerlerini ve sürelerini gösteren TEB veya SGK belgesi; en az bir yıl yardımcı eczacılığı gösteren SGK belgesi; mesleği engelleyen hastalık bulunmadığına dair sağlık raporu ve göz için uzman hekim raporu (m. 9/2).
3. Yerleştirme. Kurum başvuruların bitiminden itibaren en geç on iş günü içinde puanları hesaplar ve tercih sırasına göre yerleştirir; liste il sağlık müdürlüğüne bildirilir ve Kurumun sitesinde ilan edilir (m. 9/3).
4. Açılış belgeleri (90 gün). Yerleşen eczacı, ilandan itibaren en geç 90 gün içinde eczacı odası kayıt belgesi; mimar veya mühendisin hazırladığı ve oda raporuna dayanarak il sağlık müdürlüğünce yerinde kontrol edilip onaylanan kroki; yapı ruhsatı, yapı kullanma izin belgesi ya da belediyenin dükkân veya işyeri olarak kullanılabileceğine dair resmî belgesiyle başvurur (m. 10/1). Mücbir sebep olmadan süreyi kaçıran veya eksik evrak veren eczacı hakkını kaybeder ve bir sonraki ilana başvuramaz (m. 10/2).
5. Muvazaa değerlendirmesi. Bölge eczacı odası, başvurunun kendisine tebliğinden itibaren 15 iş günü içinde muvazaa raporunu verir; il sağlık müdürlüğü sonraki 15 iş günü içinde karar verir. Muvazaa iddia edilirse Muvazaa Değerlendirme Komisyonu karar verir (m. 11/1).
6. Ruhsatname. Harç yatırıldıktan sonra il sağlık müdürlüğü ruhsatnameyi düzenler, valilik onaylar. Ruhsatname mücbir sebep olmadan 30 gün içinde teslim alınmazsa iptal edilir (m. 12). Ruhsat harcı, 492 sayılı Harçlar Kanununa bağlı 8 sayılı tarifenin VI-1 bendinde eczanenin açılacağı yerin nüfusuna göre kademelendirilir.

Eczane yerinde aranan şartlar

• Alan. Bodrum, asma kat, merdiven boşluğu, kolon ve ara duvarlar hariç, lavabo ve tuvalet dahil en az 35 m² (Yönetmelik m. 20/1).
• Bağımsız dükkân ve cephe. Eczane bağımsız dükkânda açılır; cephe ve kapılarından en az biri belediyeye ait cadde veya sokak üzerinde olur ve oradan numara alır. Havalimanı, liman, otogar, gar, alışveriş merkezi ve sitelerde cadde cephesi aranmaz; alışveriş merkezi ve sitedeki eczanenin en az bir cephesi gün ışığı alır ve en az bir kapısı doğrudan dışarı açılır (m. 20/4).
• Kapılar. Birden fazla kapı olabilir; hiçbiri başka dükkân veya mağaza içine açılamaz. Laboratuvarın dışarıyla doğrudan bağlantısı olamaz; hasta bekleme yeri giriş katta bulunur (m. 20/5, 6).
• Sağlık kuruluşu yasağı. İçinde sağlık kurum ve kuruluşu bulunan bina ve bahçesi ile müştemilatında serbest eczane açılamaz. Diş hekimlerinin poliklinik ve muayenehaneleri ile yalnız tahlil ve görüntüleme hizmeti veren laboratuvarlar bu yasağın dışındadır; havalimanı, otogar, gar ve limanlarda yasak uygulanmaz (m. 20/8).
• Donanım. Soğuk zincir ilaçlar için buzdolabı, sıcaklık ve nem kaydı, erken uyarı sistemi ve hafızalı termometre; zehirli maddeler için kilitli kırmızı ve yeşil dolaplar; kırmızı reçeteli ilaçlar için çelik kasa (m. 20/7, 22).

Sağlık kuruluşu yasağının sınırı. Bursa'da bir eczacı eczanesini aynı sokaktaki bir taşınmaza nakletmek istedi; il sağlık müdürlüğü, taşınmazın imar planında aile sağlığı merkezi alanında kaldığı gerekçesiyle başvuruyu reddetti. Danıştay Onuncu Dairesi, taşınmaz ile aile sağlığı merkezi arasında taşıt yolu bulunduğunu, merkezin bahçe duvarıyla yoldan ayrıldığını, iki yerin fiilen ayrı olduğunu ve vatandaşta eczanenin sağlık kuruluşuna ait olduğu izlenimini uyandırmadığını belirterek reddi hukuka aykırı buldu; Yönetmeliğin imar planında sağlık alanında kalan yerde eczane açılmasını yasaklamadığını vurguladı. Daire, iptal kararının nakil başvurusunun doğrudan kabulü anlamına gelmediğini, idarenin aynı yer için yapılmış başka başvuruları ve diğer şartları da inceleyeceğini ekledi (E.2025/3854 K.2025/4063, 24.09.2025).

Eczanede krokiyi değiştiren tadilatların il sağlık müdürlüğü onayıyla yapılmasını öngören fıkranın yürütmesi Danıştay Onuncu Dairesince durduruldu (E.2023/4791, 07.03.2024; Yönetmelik m. 23/1 şerhi). Tadilat 30 günü geçemez (m. 23/2).

Nakil ve devir

Nakilde mevcut eczane, yeni yer için ruhsat düzenleninceye kadar eczane vasfını korur (m. 19). Eczacı eczanesini kapatmak, nakletmek veya unvanını değiştirmek isterse bir ay önce bildirir (Kanun m. 13). 2014'ten önce ruhsat almış eczanenin devrinde 35 m² şartı bir defaya mahsus aranmaz; nakilde aranır (Yönetmelik m. 20/1).

Eczacının ölümü. Ölen eczacının eşi veya çocukları varsa eczane onlar hesabına bir mesul müdürün idaresinde en fazla beş yıl işletilebilir; reşit olmayan veya eczacılık fakültesine giren çocuk için süre uzar. Eş ve çocuk yoksa diğer mirasçılar eczaneyi bir yıl içinde mesul müdür idaresinde tasfiye eder (Kanun m. 8-10).

Açıldıktan sonra: personel, satış, tabela

• Eczacının bulunması. Eczanenin açık olduğu saatlerde mesul müdür, varsa ikinci ve yardımcı eczacılar görev başında bulunur. 24 saati aşan ayrılış sağlık müdürlüğüne bildirilir; 15 günü aşarsa mesul müdür atanır, atanmazsa eczane kapatılır (Yönetmelik m. 14, 15).
• İkinci eczacı. Yıllık 80.000 reçete veya KDV hariç 3 milyon TL ciro aşılırsa ikinci eczacı zorunludur; her ilave eşik için bir eczacı daha, en fazla üç. Eşikler Kurumca güncellenir; ciro her yıl nisan ayında İlaç Takip Sisteminden beyan edilir (m. 16/1). Yardımcı eczacıya asgari ücretin en az bir buçuk katı, ikinci eczacıya en az üç katı ücret ödenir (Kanun m. 5).
• Satış yasakları. Eczane ilaçların toptan satışını yapamaz, ihaleye giremez; ilaçlar internetten veya başka elektronik ortamda satılamaz, eczane adına internet sitesi açılamaz (Kanun m. 24/1). 7557 sayılı Kanunla 2025'te eklenen hükme göre toptan satış ve İlaç Takip Sistemi bildirimine aykırılıkta, ürünlerin eczacı satış fiyatı toplamının iki katı idari para cezası verilir; bir yıl içinde tekrarda ceza bir kat artırılır (m. 44).
• Reçete yönlendirme. Eczacı, kendisine reçete gönderilmesi için hekim, sağlık kuruluşu veya üçüncü kişilerle açık ya da gizli iş birliği yapamaz, simsar veya kurye gibi yönlendirici personel bulunduramaz; bu yolla gelen reçeteyi kabul edemez. Eczacı ve aracıya idari para cezası verilir, tekrarda ceza iki katına çıkar (Kanun m. 24).
• İsim, levha, vitrin. Yeni açılan veya nakledilen eczanenin adı, ilçedeki başka bir eczaneyle aynı olamaz. Cepheye TEB standardında levha ve parsel sınırları içinde “E” logolu ışıklı levha konur; önüne seyyar veya totem tabela konamaz, vitrine ürün tanıtım ilanı yapıştırılamaz (Yönetmelik m. 25).
• Nöbet. Eczaneler kapalıyken de nöbetçi eczanelerin adını, adresini ve telefonunu dışarıdan okunacak şekilde ilan eder (m. 26).
• Belediye ruhsatı yok. Ruhsatnameli eczane için belediyeden işyeri ruhsatı alınmaz ve belediyeye harç ödenmez (Kanun m. 5; Yönetmelik m. 13).

Eczane dışındaki sağlık meslekleri için bağımsız çalışma kuralları sağlık meslek hizmet birimi, hekimler için muayenehane açma şartları yazısında anlatıldı.