29 Mart 2025'ten beri klinik psikolog, fizyoterapist, diyetisyen, odyolog, dil ve konuşma terapisti, podolog, ergoterapist, hemşire ve ebe, il sağlık müdürlüğünden ruhsat alarak kendi adına "özel sağlık meslek hizmet birimi" açabilir (Sağlık Meslek Mensuplarının Serbest Meslek İcrası Hakkında Yönetmelik). Birimi yalnız meslek mensubu açar; şirket açamaz. Hastalara ancak hekimin tanı koyup tedavi planı yazdığı işlemler uygulanır. Ruhsatsız, "danışmanlık" veya "koçluk" adı altında sağlık hizmeti vermek yasaktır ve 2024'ten beri bir yıldan üç yıla kadar hapis gerektiren suçtur (3359 sayılı Kanun ek m. 11/2).

Bu yazı birimin kimler tarafından ve nasıl açıldığını, çalışma kurallarını, yasakları ve yaptırımları yönetmelik ve eklerindeki listelerle anlatır.

Kim açabilir?

Tıp merkezi, poliklinik, fizik tedavi müessesesi ve muayenehane tabiplere aittir (Ayakta Teşhis ve Tedavi Yapılan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmelik m. 7). 2025 Yönetmeliği diğer sağlık meslek mensuplarına ayrı bir kuruluş türü getirdi:

MeslekSağlıklı bireyeHastaya
Klinik psikologPsikolojik değerlendirme; hastalık olmayan durumlarda psikoterapiUzman tabibin teşhis ve yönlendirmesiyle psikoterapi
FizyoterapistFiziksel aktiviteyi düzenleyen koruyucu ve geliştirici programlarFiziksel tıp ve rehabilitasyon uzmanının teşhis ve yönlendirmesiyle
DiyetisyenSağlıklı beslenme programlarıTabibin yönlendirmesiyle beslenme programı
Odyologİşitme ve denge kontrolleri, önleyici çalışmalarUzman tabibin yönlendirmesiyle tespit ve rehabilitasyon
Dil ve konuşma terapistiSes, konuşma ve dil bozukluklarını önleyici çalışmalarUzman tabibin teşhis ettiği bozuklukların rehabilitasyonu
PodologAyak sağlığının korunması ve bakımıUzman tabibin teşhis ve yönlendirmesiyle ayak tedavisi
ErgoterapistKoruyucu ve geliştirici programlarUzman tabibin teşhisine bağlı iş ve uğraşı terapisi

Görev sınırları 1219 sayılı Kanunun ek 13. maddesinden ve İş ve Görev Tanımları Yönetmeliğinden gelir. Listede hemşire ve ebe de vardır (m. 4). Lisans düzeyindeki psikolog listede yer almaz.

  • Yalnız gerçek kişi: Birimi mesleğini serbest icra etme hakkına sahip Türk vatandaşı sağlık meslek mensubu açar; tüzel kişiler açamaz. Aynı unvanlı en fazla üç kişi müşterek birim açabilir, her biri için ayrı ruhsat ve ayrı uygulama odası gerekir (m. 5).
  • Tek birim, şube yok: Bir meslek mensubu yalnız bir birim açar; birim dışında başka yer şube olarak kullanılamaz (m. 21/1).
  • Başka yerde çalışmama: Birimde serbest çalışan meslek mensubu başka bir sağlık kuruluşunda çalışamaz (m. 16/5).

Ruhsat ve gerekli belgeler

  1. Başvuru: İl sağlık müdürlüğüne EK-1'deki belgelerle yapılır: dilekçe; personelin Bakanlıkça tescilli diploma sureti, iş sözleşmesi, kimlik fotokopisi ve adli sicil beyanı; tapu veya kira sözleşmesi, ölçekli kroki, yangın tedbirleri belgesi, yapı kullanma izni, tıbbi atık raporu ve bertaraf sözleşmesi, 1 Ocak 2019'dan önce yapı kullanma izni almış binalar için deprem dayanıklılık raporu; mesleğe göre EK-4'teki tıbbi cihaz ve malzeme listesi.
  2. Eksiklik: Müdürlük eksikliği 10 iş günü içinde bildirir, giderilmesi için 30 iş günü verir (m. 6/2).
  3. Yerinde inceleme: Tercihen aynı meslekten bir kişinin bulunduğu en az üç kişilik komisyon, başvurudan itibaren 30 iş günü içinde yeri inceler; uygunsuzluk varsa 30 iş günü süre verilir (m. 6/3-5).
  4. Ruhsat: Uygunluk tespit edilince EK-2'deki ruhsat düzenlenir. Ruhsat 6 ay içinde faaliyete geçilmezse iptal edilir; devredilemez (m. 6/6, 7, 8).

Fiziki şartlar: Müstakil binada veya bağımsız bölümde; en az 10 m² ve lavabolu uygulama odası (meslek mensubu başına en fazla iki), en az 8 m² bekleme salonu (her ek uygulama odası için 5 m² ilave), engelli kullanımına uygun tuvalet. Odyologlar için oda içinde en az 3 m² ses yalıtımlı kabin gerekir. Tıbbi cihazlar Ürün Takip Sistemine kayıtlı olmalıdır (m. 10, 11).

Yönetmelik m. 16

Çalışma kuralları

  • Mesleki yetki sınırı: Sağlıklı bireylere ve hastalara yalnız 1219 sayılı Kanun ve İş ve Görev Tanımları Yönetmeliğindeki yetkiler sınırında hizmet verilir (m. 16/1).
  • Hasta için hekim planı: Hekim tarafından tanısı konulmuş, tedavi planı veya reçetesi düzenlenmiş hasta başvurur; meslek mensubu planı kontrol eder, zarar öngörürse uygulama yapmaz, yalnız plandaki işlemleri uygular ve her uygulama için yazılı rıza alır (m. 16/2).
  • Yapılamayanlar: Hekim müdahalesi ve ileri tıbbi donanım gerektiren, hayati tehlike taşıyan, sistemik enfeksiyon bulgusu olan durumlar, ilkyardım dışındaki acil müdahaleler ve tıbbi teşhis gerektiren işlemler (m. 16/4).
  • Personel: Faaliyet alanına göre en fazla bir sağlık teknikeri/teknisyeni çalıştırılabilir; klinik psikolog bunun yerine bir psikolog çalıştırabilir. Destek personeli sağlık hizmetinde görevlendirilemez (m. 13).
  • Kayıt: Hasta verileri ve hekimin tedavi planı Bakanlıkça tescilli bir sağlık bilgi yönetim sistemine kaydedilir ve merkezi sağlık veri sistemine aktarılır (m. 18).
  • Meslek mensubu yoksa hizmet yok: İzin veya hastalık nedeniyle birimde bulunamayacaksa müdürlüğe bildirir; bu sürede birimde sağlık hizmeti verilemez (m. 14/3).

Yasaklar, tabela ve reklam

  • Ürün satışı yok: Mesleki yetki kapsamındaki tıbbi malzeme ve ilaç listesi dışında ilaç, tıbbi malzeme, kozmetik ürün, gıda takviyesi ve benzeri ürün bulundurulamaz ve satılamaz (m. 21/4). Bu kural özellikle takviye satan diyetisyen ofislerini ilgilendirir.
  • Yönlendirme ve tahlil yok: Birimde yapılamayan işlemler için başvuranlar sağlık kuruluşlarına yönlendirilemez, bu amaçla anlaşma yapılamaz; başvurandan tetkik ve tahlil yaptırması istenemez (m. 21/7-8).
  • Başka isim altında hizmet yok: Ruhsatlı birim olmadan danışmanlık, eğitim, koçluk veya başka isim altında sağlık hizmeti sunulamaz; başka kurumlardan alınan ruhsat ve izinlerle de sağlık hizmeti verilemez (m. 21/9-10).
  • Tabela: "Özel Sağlık Meslek Hizmet Birimi" ibaresi zorunludur; meslek mensubunun adı ve unvanı dışında isim, meslek adı veya "uzman" ibaresi kullanılamaz; dış tabela en fazla 4 m², kapı tabelası en fazla 40x60 cm, en çok iki renk (m. 19).
  • Reklam: Tanıtım, Sağlık Hizmetlerinde Tanıtım ve Bilgilendirme Faaliyetleri Hakkında Yönetmeliğe uygun olmalı; talep yaratmaya yönelik, yanıltıcı veya haksız rekabet doğuran reklam yapılamaz (m. 20/4). 2025'ten beri özel sağlık kuruluşlarının bu sınırı aşan reklamı için en az 100.000 TL idari para cezası öngörülür (3359 sayılı Kanun ek m. 11). Sosyal medya kuralları için: diyetisyen reklam yasağı.

Denetim ve cezalar

  • Denetim: Birim yılda en az bir kez olağan denetime tabidir; gerektiğinde hasta dosyaları ve kayıtlar üzerinden tıbbi endikasyon denetimi yapılır. Hasta sağlığını tehlikeye sokan acil durumlarda faaliyet, eksiklik giderilene kadar Bakanlık kararıyla valilikçe durdurulur (m. 22).
  • Ruhsatsız hizmet suçu: 1 Mart 2024'ten beri ruhsatsız veya yetkisiz olarak sağlık hizmeti veren veya verdirenlere bir yıldan üç yıla kadar hapis ve yirmi bin güne kadar adli para cezası öngörülür (3359 sayılı Kanun ek m. 11/2).
  • İdari para cezaları: İzinsiz özel izne tabi birim için en az 250.000 TL; kayıt ve bildirim yükümlülüğüne aykırılık için en az 50.000 TL; reklam sınırını aşma için en az 100.000 TL. Bir yıl içinde tekrarında ceza bir kat artar, üçüncüsünde faaliyet on güne kadar durdurulur (3359 sayılı Kanun ek m. 11).
  • Geçiş: Yönetmelikten önce meslek mensuplarınca açılıp farklı adlarla çalışan iş yerlerine üç ay içinde ruhsatlanma zorunluluğu getirildi; yönetmelikten önce açılmış sağlık kabinleri diğer standartlar bakımından 31.12.2025'e kadar uyum sağlamazsa kapatılır (geçici m. 1).
  • Yönetmeliğin geleceği: Danıştay 10. Dairesinin 2025-2026 kararlarında yönetmeliğe karşı açılan davalar esasa girilmeden reddedildi; bunlardan biri fizyoterapistlere bağımsız çalışma imkânı tanıyan hükümlerin iptalini istiyordu (E.2025/2612 K.2025/3052). Yönetmelik yürürlüktedir.

Ergoterapi ve dil ve konuşma alanında MEB'e bağlı merkez seçeneği ve mühürlenen merkezler için: ergoterapi ve dil-konuşma merkezi nasıl açılır.

Sık sorulan sorular

Diyetisyen muayenehane açabilir mi?

Muayenehaneyi yalnız tabip açar; diyetisyen ise il sağlık müdürlüğünden ruhsat alarak kendi adına "özel sağlık meslek hizmet birimi" açabilir (Sağlık Meslek Mensuplarının Serbest Meslek İcrası Hakkında Yönetmelik, RG 29.03.2025). Diyetisyen sağlıklı bireylere beslenme programı hazırlar; hastalar için hekimin yönlendirmesi ve tedavi planı gerekir. Birimde gıda takviyesi, kozmetik ve benzeri ürün bulundurulamaz ve satılamaz (m. 21/4).

Psikolog muayenehane açabilir mi?

Yönetmelik yalnız klinik psikologa sağlık meslek hizmet birimi açma hakkı tanır; klinik psikolog birimde bir psikolog çalıştırabilir (m. 4, 13). Klinik psikolog hastalık olarak tanımlanmayan durumlarda psikoterapi yapabilir; hastalık durumlarında uzman tabibin teşhis ve yönlendirmesine bağlıdır (1219 sayılı Kanun ek m. 13/a). Lisans düzeyindeki psikolog kendi adına sağlık birimi açamaz; MEB'e bağlı rehberlik ve psikolojik danışma merkezlerinde uzman öğretici olarak çalışabilir.

Fizyoterapist kendi kliniğini açabilir mi?

Evet, 2025'ten beri sağlık meslek hizmet birimi olarak. Fizyoterapist hastalık durumları dışında kişilerin fiziksel aktivitelerini düzenleyen koruyucu ve geliştirici programlar uygular; hastalara ise fiziksel tıp ve rehabilitasyon uzmanının teşhis ve yönlendirmesine bağlı olarak uygulama yapar (1219 sayılı Kanun ek m. 13/b). Fizik tedavi ve rehabilitasyon müessesesini ise yalnız bu alandaki uzman tabip açabilir.

Sağlık meslek hizmet birimi açmak için gerekli belgeler nelerdir?

Başvuru dilekçesi; personelin Bakanlıkça tescilli diploma sureti, iş sözleşmesi, kimlik ve adli sicil beyanı; tapu veya kira sözleşmesi, ölçekli kroki, yangın tedbirleri belgesi, yapı kullanma izni, tıbbi atık raporu ve bertaraf sözleşmesi, 1 Ocak 2019'dan önce iskân almış binalar için deprem dayanıklılık raporu; mesleğe göre EK-4'teki tıbbi cihaz ve malzeme listesi (Yönetmelik EK-1).

Şirket olarak sağlık meslek hizmet birimi açılabilir mi?

Hayır. Birimi yalnız mesleğini serbest icra etme hakkına sahip Türk vatandaşı sağlık meslek mensubu açar; tüzel kişiler açamaz. Aynı unvanı taşıyan en fazla üç meslek mensubu müşterek birim açabilir ve her biri için ayrı ruhsat düzenlenir (m. 5). Ruhsat devredilemez; adres değişirse yeniden ruhsat alınır (m. 7).

Ruhsat almadan danışmanlık merkezi olarak çalışmanın cezası nedir?

Sağlık meslek mensupları kendi adlarına ruhsatlı birim olmadan danışmanlık, eğitim, koçluk veya başka isim altında sağlık hizmeti sunamaz (m. 21/9). Ruhsatsız veya yetkisiz sağlık hizmeti veren veya verdirenler 1 Mart 2024'ten beri bir yıldan üç yıla kadar hapis ve yirmi bin güne kadar adli para cezasıyla cezalandırılır; Bakanlık izni olmadan özel izne tabi birim açana en az 250.000 TL idari para cezası verilir (3359 sayılı Kanun ek m. 11/2). Yönetmelikten önce farklı adlarla çalışan iş yerlerine üç aylık uyum süresi tanınmıştı (geçici m. 1/3).

Sağlık meslek hizmet birimi tabelasında ne yazabilir?

Dış tabelada "Özel Sağlık Meslek Hizmet Birimi" ibaresi bulunur; meslek mensubunun adı ve unvanı dışında başka isim, meslek adı veya "uzman" ibaresi kullanılamaz. Dış tabela 4 m²'den, giriş kapısı tabelası 40x60 cm'den büyük olamaz; en çok iki renk kullanılır (m. 19).

Sağlık meslek mensubu hem kendi biriminde hem hastanede çalışabilir mi?

Hayır. Sağlık meslek hizmet biriminde mesleğini serbest olarak icra eden sağlık meslek mensubu başka bir sağlık kuruluşunda çalışamaz (m. 16/5). Bir meslek mensubu yalnız bir birim açabilir; şube açılamaz (m. 21/1).

Yönetmelik iptal edildi mi?

Hayır. Danıştay 10. Dairesinin 2025-2026'da yönetmeliğe karşı açılan davalarda verdiği yirmi kararın hepsi, esasa girilmeden dilekçe eksikliği, yenilenen dilekçede aynı hata veya süre aşımı nedeniyle verilmiş ret kararlarıdır; davacılar arasında dernekler ve bir sendika da vardır. Bunlardan biri fizyoterapistlere hekim kontrolü olmadan bağımsız çalışma imkânı tanıyan hükümlerin iptalini istiyordu (E.2025/2612 K.2025/3052). Yönetmelik yürürlüktedir.

Başlıca hukukî kaynaklar

  1. Sağlık Meslek Mensuplarının Serbest Meslek İcrası Hakkında Yönetmelik (RG 29.03.2025, 32856) m. 4-8, 10, 11, 13, 14, 16, 18-22, geçici m. 1 ve ekleri (EK-1, EK-2)
  2. 3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu ek m. 11 (7496 ve 7557 sayılı Kanunlarla değişik); 1219 sayılı Kanun ek m. 13
  3. Ayakta Teşhis ve Tedavi Yapılan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmelik (RG 19.04.2025, 32875) m. 7
  4. Danıştay 10. Dairesi, E.2025/2612 K.2025/3052 (17.06.2025); E.2025/5113 K.2025/4779 (23.10.2025); E.2025/5770 K.2025/6191 (16.12.2025); E.2026/940 K.2026/402 (05.02.2026)