Muayenehane Açma Şartları 2026: Doktor Muayenehanesi İçin Belgeler, Fiziki Şartlar, Yıllık Harç, Apartmanda Muayenehane ve Danıştay Kararları

Muayenehaneyi kim açar, kim açamaz

Ayakta Teşhis ve Tedavi Yapılan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmelik 19 Nisan 2025'te yürürlüğe girdi ve 2008 tarihli eski Yönetmeliği kaldırdı (m. 38). Yeni Yönetmelik muayenehaneyi, bir tabibin mesleğini serbest olarak icra etmek üzere müstakilen açtığı sağlık kuruluşu olarak tanımlar (m. 4/1-d). Muayenehane bir kişinin, tabibin kendisinin adına açılır; şirket veya tabip olmayan biri muayenehane açamaz.

Dayanak: Yönetmelik m. 5/1, 7/1-2, 9/1, 10, 13; harç tutarları 492 sayılı Harçlar Kanununa bağlı 8 sayılı tarifenin VI-12 bendi. Büyükşehir olan illerde harçlar bir kat artırılır.

Muayenehane açamayanlar:

• Kamuda çalışan tabip. 1219 sayılı Kanun hekimin çalışabileceği yerleri üç bende ayırır: kamu kurum ve kuruluşları; SGK ve kamu kurumlarıyla sözleşmeli özel kuruluşlar; sözleşmesiz özel kuruluşlar ve serbest meslek icrası. Hekim en fazla iki kuruluşta ve her bendin kapsamında kalarak çalışır (m. 12/2, 3). Muayenehane serbest meslek icrasıdır; devlet hastanesinde veya üniversite hastanesinde kadrolu tabip aynı anda muayenehane işletemez. Öğretim üyeleri için 2547 sayılı Kanunun 36. maddesi saklıdır.
• Mesul müdür. Bir poliklinik veya tıp merkezinde mesul müdür olan tabip, mesleğini yalnız o kuruluşta serbest olarak yürütür; muayenehane dahil başka bir yerde serbest çalışamaz (Yönetmelik m. 14/3).
• Meslekten yasaklı tabip. 1219 sayılı Kanunun 28. maddesi, kasten işlenen bir suçtan beş yıl veya daha fazla hapis cezası ile zimmet, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık ve sahtecilik gibi suçlardan mahkûmiyeti hekimlik mesleğine engel sayar. Başvuruda adli sicil beyanı bu nedenle istenir (Ek-1/C, 3).

Tabip yalnız diplomasının ve uzmanlık belgesinin verdiği yetkilerle çalışır. Sertifika, yüksek lisans veya doktora belgesine dayanarak başka bir tıp dalının uzmanı olduğunu ilan edemez (m. 28/1-f).

Başvuru ve belgeler

Tabip başvuruyu il sağlık müdürlüğüne yapar. Müdürlük, muayenehanenin Ek-15/B'deki şartları taşıyıp taşımadığını yerinde inceler ve şartları sağlayan muayenehane için tabip adına Ek-2/Ç örneğindeki uygunluk belgesini düzenler (m. 13/1). Yönetmelik, tıp merkezi ve poliklinik dosyaları için öngördüğü yedi ve on beş iş günlük inceleme sürelerini (m. 10/2) muayenehane için ayrıca belirlemez.

Ek-1/C'ye göre başvuru dosyasında bulunacaklar:

1. Muayenehanenin adresini ve çalışma saatlerini belirten, Ek-13'teki ilkelere uyulacağını taahhüt eden dilekçe.
2. Bütün mekânların hangi amaçla kullanılacağını oda oda gösteren, en az 1/100 ölçekli ve müdürlükçe yerinde görülerek onaylanan plan.
3. Diplomanın ve varsa uzmanlık belgesinin müdürlükçe onaylı sureti, adli sicil beyanı, tabip odası kayıt belgesi ve iki vesikalık fotoğraf.
4. Zorunlu asgari tıbbi malzeme, donanım ve ilaç listelerine göre hazırlanan ve müdürlükçe yerinde onaylanan araç-gereç ve ilaç listesi.
5. Binanın yapı kullanma izin belgesinin aslı veya müdürlükçe onaylı sureti. Yapı kullanma izninde muayenehane olarak kullanılacak yerin sağlık tesisi olarak gösterilmesi aranmaz.
6. Muayenehanenin bulunduğu kısımda yangına karşı tedbirlerin alındığını gösteren yetkili merci belgesi.
7. Çalışan personelin iş sözleşmesi ve SGK kaydı; istihdamı zorunlu sağlık çalışanlarının sözleşmeleri ve diplomaları.
8. Tıbbi Atıkların Kontrolü Yönetmeliğine göre tıbbi atık raporu ve atıkların bertarafı için yapılan sözleşme.

Muayenehane için Bakanlık planlaması, planlama uygunluk belgesi ve ön izin aranmaz; bunlar tıp merkezi, poliklinik ve fizik tedavi müessesesine özgüdür (m. 8, 9/1).

Fiziki şartlar, malzeme ve ilaçlar

Uzmanlık dalına göre bulundurulacak asgari malzeme Ek-8'dedir. Örneğin iç hastalıkları için muayene masası, tansiyon aleti, steteskop, refleks çekici, negatoskop ve elektrokardiyografi; kulak burun boğaz için otoskop, larenks aynası ve buşon küreti listelenir. Asgari ilaç listesi Ek-11'dedir: adrenalin, atropin, kortikosteroid, antihistaminik, diazepam, bronkodilatör nebül ve serumlar dahil 26 kalem. Piyasada bulunmayan ilaç, piyasaya çıkana kadar aranmaz; tabip yetkisi kapsamında listedeki ilaçlar dışında ilaç da bulundurabilir (Ek-11 notları).

Asansör şartı yürütmesi durdurulmuş hâlde. Ek-15/B, katta bulunan muayenehane için binada asansör istiyordu. Danıştay Onuncu Dairesi 17 Aralık 2025'te bu fıkranın yürütmesini durdurdu (E.2025/4140). Asansör şartı ve aynı dairede en fazla üç tabip sınırı, Yönetmeliğe göre yalnız yeni açılan muayenehanelere ve adres değiştiren muayenehanelere uygulanıyordu (geçici m. 6); Yönetmelik yürürlüğe girdiğinde faaliyette olan ve adresini değiştirmeyen muayenehane bu iki şartla karşılaşmaz.

Fizik tedavi müessesesi, poliklinik ve tıp merkezi için deprem ve itfaiye raporu zorunludur (m. 5/4); muayenehanede yangın tedbirleri belgesi Ek-1/C'nin 6. sırasında ayrıca istenir.

Yıllık harç 2026

4 Aralık 2025 tarihli 7566 sayılı Kanun, 492 sayılı Harçlar Kanununa bağlı 8 sayılı tarifenin VI-12 bendini yeniden düzenledi. 1 Ocak 2026'dan beri ayakta teşhis ve tedavi yapan özel sağlık kuruluşlarının belgeleri her yıl harca tabidir:

Büyükşehir belediyesi olan illerde harç bir kat artırılır. Artış, önceki yılın son günü itibarıyla TÜİK verilerine göre nüfusu 30.000'i geçmeyen ilçelerde uygulanmaz; bu ilçelerdeki muayenehane 20.000 TL öder. Harç peşin alınır. Yıllık harçlar her yıl ocak ayının başında tahakkuk etmiş sayılır, mükellefe ayrıca bildirilmez ve ocak ayı içinde ödenir (Harçlar Kanunu m. 113). Yıl ortasında alınan belge o mali yılın sonuna kadar geçerlidir ve yıl kesri tam yıl gibi harca tabidir (m. 114). Diş hekimi muayenehaneleri için de yıllık 20.000 TL harç 8 sayılı tarifenin VI-17 bendinde düzenlendi. Bütün meslekler için tutarlar ve ödeme kuralları yetki belgesi ve ruhsat harcı 2026 yazısında.

Apartman dairesinde muayenehane

Kat Mülkiyeti Kanununun 24. maddesinin birinci fıkrası, kütükte mesken, iş veya ticaret yeri olarak gösterilen bağımsız bölümlerde hastane, dispanser, klinik ve poliklinik kurulmasını yasaklar; “dispanser, klinik, poliklinik niteliğinde olmıyan muayenehaneler” bu yasağın dışındadır. Muayenehane bu mutlak yasağa takılmaz; belirleyici belge yönetim planıdır.

• Yönetim planında yasak yoksa muayenehane açılabilir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, yönetim planında yasaklayıcı hüküm bulunmaması koşuluyla tapuda mesken olarak kayıtlı bağımsız bölümün doktor muayenehanesi olarak kullanılmasına yasal engel bulunmadığını belirtti.
• Yönetim planı “yalnız mesken” diyorsa açılamaz. Aynı kararda Kurul, yönetim planı dairelerin sadece mesken olarak kullanılacağını söylediği için akupunktur ve mezoterapi uygulanan muayenehanenin o dairede sürdürülemeyeceğine oybirliğiyle karar verdi (HGK, E.2011/176 K.2011/318, 18.05.2011).
• Yönetim planı sonradan değiştirilebilir. Kat malikleri yönetim planını beşte dört çoğunlukla değiştirebilir (KMK m. 28/3). Yargıtay 20. Hukuk Dairesi, dava açılmadan önce yönetim planına “daireler sadece mesken olarak kullanılır” hükmü eklenen binada doktor muayenehanesinin meskene dönüştürülmesine, tabelalarının kaldırılmasına ve dönüştürülmezse kiracı tabibin tahliyesine ilişkin kararı onadı (E.2017/4287 K.2017/9250, 09.11.2017).

Kiralamadan önce tapudaki niteliği ve kat mülkiyeti kütüğünün beyanlar hanesinde tarihi yazan yönetim planını görmek bu yüzden gerekir. Bazı binalarda ek yönetim planı belirli bağımsız bölümleri yalnız “büro ve doktor muayenehanesi” olarak ayırır; Yargıtay böyle bir bölümde berber işyerinin kapatılmasını onadı (20. HD, E.2017/3866 K.2018/5446). Kat malikleri kurulu kararları ve yönetim planı değişiklikleri için Kat Mülkiyeti Kanunu 2026 yazısına bakılabilir.

Bina seçiminde Yönetmeliğin üç özel yasağı da vardır: optisyenlik müessesesinin bulunduğu binada mevzuata aykırı olarak göz hastalıkları uzmanının, ısmarlama protez ve ortez merkezinin bulunduğu binada ortopedi uzmanının, işitme cihazı merkezinin bulunduğu binada kulak burun boğaz uzmanının muayenehanesi açılamaz (m. 28/1-j, l, m). Bu yasakların karşı taraftan görünüşü için optisyenlik müessesesi ve işitme cihazı merkezi yazıları ayrıntılıdır.

Muayenehanede hangi işlemler yapılır

Yönetmeliğin Ek-13'ü “Muayenehanede yapılamayacak tıbbi işlemlere dair genel prensipler” başlığını taşır. Liste şunları sayıyordu: tıbben kabul görmemiş veya deneme aşamasındaki işlemler, ameliyathane şartlarında yapılması gereken işlemler, lokal anestezi dışındaki anestezi gerektiren işlemler, işlem sonrası servis veya yoğun bakım yatışı ya da uzun süreli yakın gözlem gerektiren işlemler, komplikasyon yönetimi muayenehanede sağlanamayacak işlemler, acil hal dışında birden fazla tabibin müdahalesini gerektiren girişimler ve mevzuatın yapılacağı yerleri ayrıca belirlediği saç ekimi gibi işlemler.

Danıştay Onuncu Dairesi 4 Mayıs 2026'da Ek-13 listesinin tamamının yürütmesini durdurdu (E.2025/3036). Başvuru dilekçesinde Ek-13'e uyulacağını taahhüt etme şartı Ek-1/C'de yazılı durduğu hâlde, dava sonuçlanana kadar listedeki ilkeler muayenehaneye yaptırım uygulamak için kullanılamaz. Ek-6/Ç denetim formu Ek-13'e aykırı işlem için 100.000 TL'den az olmamak üzere aylık brüt gelirin yüzde biri oranında idari para cezası ve üç gün faaliyet durdurma öngörür; bu satır da aynı kararın etkisi altındadır.

Yürütmenin durdurulması, muayenehanede her işlemin serbest olduğunu göstermez. Tabip yine diploma, uzmanlık ve sertifikayla kazandığı yetkilerle sınırlıdır (m. 28/1-f). Estetik ve kozmetik amaçlı hizmetler muayenehanede, poliklinik odası için aranan mekân ve donanım sağlanmak şartıyla ve tabibin eğitim veya sertifika yetkinliği kapsamında sunulabilir (m. 6/10). Uygunluk belgesinde yazılı olmayan uzmanlık dalında hasta kabul edilemez ve o dalın araç gereci bulundurulamaz (m. 28/1-d, p).

Özel hastane ve tıp merkezinde tedavi

1219 sayılı Kanun, mesleğini serbest icra eden hekimin, hizmet bedeli hasta tarafından karşılanmak ve SGK'dan talep edilmemek kaydıyla, SGK ile sözleşmeli özel sağlık kuruluşlarında da hastalarının teşhis ve tedavisini yapabileceğini söyler (m. 12/3). Ameliyat gerektiren hastasını muayenehanede tedavi edemeyen tabip bu yolu kullanır. Kuralları iki yönetmelik ayrıntılandırır:

Tartışmanın merkezinde Bakanlığın planlama yetkisi var. Danıştay Onuncu Dairesi, 2023'te eski Yönetmeliğe eklenen yıllık sözleşme, üçte bir kota ve tek tıp merkezinde kota muafiyeti kurallarını iptal etmişti. Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu 22 Aralık 2025'te bu kararı bozdu: Kurula göre 1219 sayılı Kanun 2018'den beri hekimlerin birden fazla yerde çalışmasını “Sağlık Bakanlığınca yapılan istihdam planlamaları çerçevesinde” kabul eder; planlamanın işlevsiz kalmasını önlemek, hekimlerin ve hastaların takibini sağlamak ve suistimalleri önlemek amacıyla getirilen kısıtlamalar üst hukuk normlarına aykırı değildir (İDDK, E.2025/3045 K.2025/3588, oyçokluğu). Onuncu Daire ise yeni Yönetmeliğin benzer kurallarının yürütmesini Aralık 2025 ve Mayıs 2026'da durdurdu. Davalar sürüyor; sonuçlar muayenehane hekimlerinin hangi kuruluşta ameliyat yapabileceğini doğrudan belirleyecek.

Özel hastanenin müşterek sorumluluğunu düzenleyen cümle de dava konusu oldu. Davacı, hastanenin muayenehane tabibinin işvereni olmadığını ve hukuki ve cezai sorumluluğun ancak kanunla düzenlenebileceğini ileri sürdü; Bakanlık ise müdahaleyi yapan hekimin asıl sorumlu olmakla birlikte hastanenin de hastanın bakımından ve hizmetin gereği gibi işletilmesinden sorumlu tutulmasının amaçlandığını savundu. Danıştay Onuncu Dairesi m. 24/7 hükmü için yürütmeyi durdurma istemini oybirliğiyle reddetti (E.2025/1597, 18.09.2025); hüküm uygulanmaya devam ediyor, iptal davası sürüyor. Tıbbi hatada sorumluluk ve tazminat yolları için tıbbi ihmal yazısına bakılabilir.

Sözleşmesiz hizmet ağır yaptırıma bağlıdır: muayenehane hekiminin özel hastane veya tıp merkezinde sözleşmesiz hizmet sunduğunun ilk tespitinde muayenehanenin faaliyeti bir ay, ikinci tespitte üç ay durdurulur; üçüncü tespitte uygunluk belgesi iptal edilir ve hekim etik yönden Sağlık Meslekleri Kuruluna sevk edilir (Ek-6/Ç, 11).

Personel, kayıt, rapor ve tabela

• Personel. Muayenehanede Bakanlığın belirlediği unvanda sağlık personeli ve sekreter çalıştırılabilir. Tabip dışındaki sağlık personeli personel çalışma belgesiyle çalışır (m. 15/2-b). Adına çalışma belgesi düzenlenmemiş sağlık personeli, intern veya stajyer öğrenci çalıştırılamaz (m. 28/1-c, ç).
• Mesul müdür. Muayenehanede mesul müdür bulunmaz; mesul müdür zorunluluğu muayenehane dışındaki kuruluşlar içindir (m. 14/1).
• Kayıt. Hasta verileri elektronik ortamda kaydedilir; muayenehane için Muayene Bilgi Yönetim Sistemi (MBYS) kullanılması zorunludur (m. 24/1). Kişisel sağlık verileri 6698 sayılı Kanuna ve 3359 sayılı Kanunun ek 19. maddesine uygun işlenir (m. 24/2).
• Rapor. Muayenehane, tedavi ettiği hastaya istirahat ve iş göremezlik raporu, ilaç, tıbbi cihaz ve malzeme raporu ve ilgili mevzuata göre sürücü sağlık raporu düzenleyebilir; Bakanlığın izin verdiği haller dışında başka durum bildirir rapor düzenleyemez (m. 25/2).
• Fatura. Tedavi edilen her hasta için, ekinde hizmetin ayrıntılı dökümü ve birim fiyatları bulunan satış fişi veya fatura düzenlenir (Ek-6/Ç, 29).
• Tabela ve internet. Tabelada, basılı evrakta ve internette uygunluk belgesindeki isim ve unvan ile belgedeki uzmanlık dalları dışında bir şey yazılamaz (m. 27/1). Tanıtım ve bilgilendirme, Sağlık Hizmetlerinde Tanıtım ve Bilgilendirme Faaliyetleri Hakkında Yönetmeliğe uygun yapılır (m. 26).
• Askı. Tabibin talebiyle muayenehane ruhsatı doğal afet, salgın veya seferberlik gibi mücbir sebeplerle en fazla iki yıl, hastalık veya eğitim gibi sebeplerle en fazla bir yıl askıya alınabilir (m. 31/2-ç).
• Kapatma ve kadro dışı çalışma. 1 Ocak 2025 itibarıyla faal muayenehanesi olup başka bir sağlık kuruluşunda çalışmayan tabip, muayenehanesini kapatırsa aynı ildeki planlama kapsamında en fazla iki sağlık kuruluşunda kadro dışı geçici çalışabilir; yeniden muayenehane açarsa bu hak sona erer (geçici m. 4/3).

Fizyoterapist, diyetisyen, psikolog veya ergoterapist gibi tabip dışı sağlık meslek mensuplarının bağımsız çalışma yeri muayenehane değil, sağlık meslek mensuplarının hizmet birimidir; kuralları sağlık meslek hizmet birimi yazısında anlatıldı. Diş hekimleri ayrı bir yönetmeliğe tabidir: diş hekimi muayenehane açma şartları.

Denetim ve yaptırımlar

Muayenehane, Yönetmeliğin Ek-6/Ç denetim sorgu ve idari yaptırım formuna göre denetlenir (m. 29). Formda her aykırılık için ilk, ikinci ve üçüncü tespitte uygulanacak yaptırım ayrı ayrı yazılıdır:

İkinci tespitte ceza bir kat artırılır. Formdaki maktu alt sınırlar 3359 sayılı Kanunun ek 11. maddesine dayanır ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununa göre belirlenen yeniden değerleme oranında artırılarak uygulanır (Ek-6, not 4). Hastaların tedavisini olumsuz etkileyecek bir eksiklikte faaliyet, eksiklik giderilene kadar valilikçe durdurulur; altı ay içinde giderilmezse ruhsat askıya alınır, altı aylık ek sürede de faaliyete geçilemezse uygunluk belgesi iptal edilir (m. 32, 35/2). Sahipliğinde ruhsat iptali gerçekleşen kişi adına beş yıl boyunca yeni sağlık kuruluşu ruhsatı düzenlenmez (m. 7/8).

Yetkisi olmadığı hâlde veya meslekten yasaklıyken mesleğini icra eden tabibe 1219 sayılı Kanunun 26. maddesine göre idari para cezası verilir; diploma ve uzmanlık yetkisini aşan uygulamada denetim formu bu cezayı muayenehaneye verilecek cezayla birlikte öngörür (Ek-6/Ç, 19). Tabela ve isim kurallarına aykırılıkta 27. maddeye göre ceza uygulanır ve tabip odasına bildirim yapılır (Ek-6/Ç, 5). Valilik ve Bakanlık işlemlerine karşı idari yargı yolu açıktır; iptal davası süresi tebliğden itibaren 60 gündür (İYUK m. 7).