Okul Kayıt Parası ve Bağış Yasal mı 2026: Okul Aile Birliği Kuralları, Anaokulu Katkı Payı, Gelir-Gider İlanı ve Şikâyet

Temel kural: kayıt parasız

• Anayasa: "İlköğretim kız ve erkek bütün vatandaşlar için zorunludur ve Devlet okullarında parasızdır." (Anayasa m. 42/5). 222 sayılı İlköğretim ve Eğitim Kanunu da ilköğretimin Devlet okullarında parasız olduğunu tekrarlar (m. 2).
• Okul-Aile Birliği Yönetmeliği: "Birlikler, velileri hiçbir surette bağış yapmaya zorlayamaz, okul kayıt döneminde bağış ve yardım toplayamaz. Ayrıca Bakanlık tarafından yürütülen proje ve yapılan protokoller kapsamında okul ve kurumlarda yapılacak faaliyetlerden ücret talep edilemez." (Yönetmelik m. 15/2).
• Üyelik: veliler, öğretmenler ve okul yöneticileri birliğin tabii üyesidir (m. 7). Yönetmelik üyelik için bir ödeme öngörmez; "birlik aidatı" adıyla zorunlu ödeme istenmesinin dayanağı yoktur.
• 2026-2027 genelgesi: Bakanlığın 19.08.2026 tarihinde duyurduğu "2026-2027 Eğitim ve Öğretim Yılına İlişkin İş ve İşlemler" genelgesine göre okul kayıtları e-Okul üzerinden elektronik ortamda yapıldığı için kayıt parası veya başka ad altında zorunlu ücret istenemez; velilerden ücret istendiğine dair şikâyetler takip edilerek gereği yapılır (MEB duyurusu).

Kural yalnız ilkokul ve ortaokulla sınırlı değildir: Okul-Aile Birliği Yönetmeliği Millî Eğitim Bakanlığına bağlı bütün okul ve eğitim kurumlarındaki birlikleri kapsar (m. 2). Lise kaydında da bağış ve yardım kayıt şartı yapılamaz.

Gönüllü bağış nasıl yapılır

Birliğin gelirleri arasında ayni ve nakdî, şartlı veya şartsız bağışlar sayılır (m. 15/1-a). Veli isterse bağış yapar; Yönetmelik bağışın kaydını ve yerini şöyle düzenler (m. 16):

• gelirler birlik adına bankada açılan hesapta toplanır;
• nakdî bağış öncelikle birliğin banka hesabına yatırılır; mümkün değilse gelir makbuzu karşılığında alınır ve elden alınan bağış en geç beş iş günü içinde hesaba yatırılır;
• nakde çevrilebilecek ayni yardımlar nakde çevrilip bağış hesabına yatırılır; çevrilemeyenler belge karşılığında okul müdürlüğüne teslim edilir;
• şartlı bağış, örneğin "sınıfın akıllı tahtası için" yapılan bağış, amacı dışında kullanılamaz.

Birlik gelirleri okulun eğitim-öğretim giderlerine ve maddi imkânı olmayan öğrencilerin zorunlu ihtiyaçlarına harcanır; harcamalar yönetim kurulu kararıyla yapılır ve para başkan ile muhasip üyenin ortak imzasıyla çekilir (m. 18).

Anaokulu ve ana sınıfı katkı payı

Okul öncesinde kural farklıdır. Okul Öncesi Eğitim ve İlköğretim Kurumları Yönetmeliğine göre resmî okul öncesi eğitim ücretsizdir; ancak çocukların okulda geçirdiği süredeki temel ihtiyaçları, öz bakımı ve eğitim programının uygulanması için katkı payı alınır (m. 67/1).

• Tavan: il veya ilçe millî eğitim müdürünün başkanlığındaki katkı payı tespit komisyonu aylık tavanı nisan ayında belirler; karar valilik onayıyla yürürlüğe girer ve il millî eğitim müdürlüğünün internet sayfasında duyurulur. Tavan, velilerin ekonomik durumunu zorlayacak kadar yüksek tutulamaz (m. 67/2-4).
• Okulun payı: okul yönetimi tavanı aşmadan aylık katkı payını belirler ve velilere duyurur; çocuklara sunulmayan hizmet için katkı payı istenemez (m. 67/5).
• Tahsil: eylülde tam alınır, haziranda alınmaz; yarıyıl ve ara tatilde tam alınır. Hiç hizmet almadan kayıttan vazgeçen veliye ödediği katkı payı iade edilir. Aylık katkı payı velinin isteği dışında topluca tahsil edilemez ve katkı payı dışında kayıt için ayrıca ücret alınamaz (m. 68/1-2).
• Muafiyet: belgelendirmeleri şartıyla şehit, harp malulü ve muharip gazi çocukları ile yoksul aile çocuklarından katkı payı alınmaz (m. 68/3). Maddedeki "okul öğrenci kontenjanının 1/10'u oranındaki" yoksul aile çocukları sınırlamasına ilişkin ibare, mevzuat.gov.tr'deki güncel metne göre Danıştay Sekizinci Dairesinin 05.05.2026 tarihli, E.2023/6012, K.2026/2743 sayılı kararıyla iptal edilmiştir.

Belediyelerin ve kamu kurumlarının açtığı kreşlerdeki ücret kuralları için belediye kreşi 2026 yazısına bakınız.

Gelir-gider ilanı ve TEFBİS

• Yönetim kurulu birliğin tahmini bütçesini hazırlar; genel kurulda görüşülen bütçe okulun ilan panosunda ve internet sayfasında duyurulur (m. 13/9).
• Gelir-gider kayıtları eğitim öğretim yılında her dönem en az bir kez velilerin görebileceği şekilde okulun ilan panosunda ve internet sayfasında duyurulur (m. 13/10).
• Birlik başkanı gelirleri, bağışları ve harcamaları her ayın sonunda okul müdürüne yazılı olarak bildirir (m. 18/5).
• Okul idaresi birliğin gelir-gider kayıtlarını ve diğer mali işlemlerini Bakanlığın merkezî bilgi sistemi TEFBİS'e kaydeder (m. 23/5).
• Genel kurul her yıl en geç ekim ayında toplanır; toplantının yeri, zamanı ve gündemi en az on beş gün önceden velilere yazılı olarak bildirilir, okulun panosunda ve internet sayfasında duyurulur (m. 9).

Veli, birliğin genel kurulunda bütçeyi ve harcamaları sorar. Denetleme kurulu, genel kurulca seçilen bir veli ile öğretmenler kurulunca seçilen iki öğretmenden oluşur (m. 14).

Kural çiğnenirse

• Delil: ödeme istenen yazı, mesaj, dekont veya makbuz saklanır; tutarın "bağış" diye istenmesi kuralı değiştirmez; Yönetmelik kayıt döneminde bağış ve yardım toplanmasını da yasaklar.
• Başvuru yeri: okul müdürlüğü, ilçe veya il millî eğitim müdürlüğü, valilik ya da CİMER.
• Sonuç: başvuru üzerine idareciler hakkında inceleme ve disiplin soruşturması yürütülür. İstanbul Valiliğinin 26.08.2019 tarihli açıklaması, kayıtta ücret istendiği iddiaları üzerine 55 inceleme ve soruşturma başlatıldığını, sonuçlanan 7 dosyada 3 idareci için "idarecilik görevinin alınması" teklifi getirildiğini ve 4 idareciye disiplin cezası verildiğini bildirdi.
• Kayıt: ödeme yapılmadı diye kayıt reddedilemez; aşı belgesi gibi başka gerekçelerle kayıt sorunu yaşayan veliler için aşısız çocuğun okul kaydı yazısına bakınız.