Aşısız Çocuk Okula Gidebilir mi? Okul Kaydında Aşı Kartı ve Kreş Kuralları

Okul kaydında hangi belgeler istenir?

Okul Öncesi Eğitim ve İlköğretim Kurumları Yönetmeliği'nin 11. maddesi kaydın nasıl yapılacağını söyler. Okul öncesi eğitim ve ilköğretim kurumlarında yeni kayıtlar temmuz ayında başlar. Okul, kaydı 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu'na göre oluşturulan ulusal adres veri tabanındaki adrese göre e-Okul sistemi üzerinden yapar. Adres doğrulaması gerekirse veliden su, elektrik veya doğalgaz faturası isteyebilir. Madde en son 28 Temmuz 2026'da değiştirildi; yönetmeliğin tamamında aşıya ya da sağlık raporuna dair bir kayıt şartı yer almıyor.

Kaydı reddedecek bir dayanak da kanunda yoktur. 222 sayılı İlköğretim ve Eğitim Kanunu ilköğretimi bütün çocuklar için zorunlu ve devlet okullarında parasız sayar (m. 2). Mecburi ilköğretim çağına giren her çocuk ilköğretim okuluna kayıt ve kabul edilir; veli çocuğunu zamanında okula yazdırmakla yükümlüdür (m. 46). Çocuğunu muhtarlık veya mülki amirin tebliğine rağmen okula göndermeyen veliye idari para cezası verilir (m. 56). Yani kanun, aşıya bakmaksızın çocuğu okula almayı okula, okula göndermeyi veliye yükler.

Okul aşı kartı isterse

Okul kayıt sırasında aşı kartı isterse veli kartı kendi tercihiyle verebilir; kart çocuğun aşı durumunu gösteren bir sağlık belgesidir ve kayıt belgeleri arasında sayılmaz. Okul yönetimi kartı vermeyen velinin çocuğunu kaydetmemeye karar verirse veli, kaydın yapılmasını önce okul müdürlüğünden, sonra ilçe millî eğitim müdürlüğünden yazılı olarak ister. Kayıt yine yapılmazsa bu işleme karşı tebliğden itibaren altmış gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açılabilir (2577 sayılı Kanun m. 7).

Aşı kartı aile sağlığı merkezinden alınır: Sağlık Bakanlığı veliye kartı aşıyı yapan sağlık personelinden istemesini ve her aşının karta işlendiğini kontrol etmesini öneriyor. Okul çağında yapılan aşıların kaydı e-Devlet'teki Sağlık Bakanlığı hizmetinden de görülebilir (Okul Çağında Yapılan Aşı Bilgileri Sorgulama).

Okulda aşı yapılıyor mu?

Rutin okul aşıları 2020'de aile hekimliğine taşındı. Sağlık Bakanlığının duyurusuna göre 1 Temmuz 2020'den itibaren:

• Eskiden 1. sınıfta okulda yapılan KKK (kızamık, kızamıkçık, kabakulak) ve DaBT-İPA (dörtlü karma) aşıları, 1 Temmuz 2016 ve sonrasında doğup 48. ayına giren çocuklara aile sağlığı merkezinde yapılır.
• 8. sınıfta okulda yapılan Td (tetanoz, difteri) pekiştirme aşısı 13 yaşında aile sağlığı merkezinde yapılır.
• 1 Temmuz 2016'dan önce doğup henüz okula başlamamış çocuklar için okulda aşılama 2020-2023 eğitim yıllarında sürdü; bu geçiş dönemi sona erdi.

Bu düzenlemeden sonra çocukluk dönemi aşıları aile sağlığı merkezinde yapılıyor ve veli aşı kararını orada verir. Çocuğa yapılacak her tıbbi müdahalede velinin izni gerekir (Hasta Hakları Yönetmeliği m. 24). Reddin aile sağlığı merkezinde nasıl kayda geçtiği aşı reddi formu yazısında anlatılıyor.

Anaokulu ve kreş

MEB anaokulları ve ana sınıfları. Okul öncesi eğitim kurumları da aynı yönetmeliğe tabidir; kayıt 11. maddeye göre yapılır ve aşı belgesi istenmez.

Özel kreş ve gündüz bakımevleri. Bunlar Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının Özel Kreş ve Gündüz Bakımevleri ile Özel Çocuk Kulüplerinin Kuruluş ve İşleyiş Esasları Hakkında Yönetmelik'ine tabidir (RG 30.4.2015). Yönetmeliğin 41. maddesine göre çocuk kabulünde şu belgeler istenir: velinin dilekçesi, çocuğun T.C. kimlik numaralı kimlik belgesi, sağlık raporu, çocuğun bir alerjisi ya da devam eden bir hastalığı varsa bunu gösteren belge ve fotoğraf. Aşı kartı bu listede yer almıyor. Kuruluşun bulaşıcı hastalıklardan korunmaya ilişkin bir talimatı bulunması ise zorunludur (m. 17/1-t).

Belediye ve kamu kurumu kreşleri. Bu kreşler kendi yönetmeliklerine tabidir; kayıt belgeleri o yönetmelikte yazar. Veli, kayıtta istenen belgenin hangi düzenlemeye dayandığını kreş yönetiminden yazılı olarak sorabilir.

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin Vavřička ve Diğerleri/Çekya kararında Çek kanunu aşısız çocukların okul öncesi eğitim kurumlarına kabulünü açıkça yasaklıyordu ve Mahkeme bu kanunu Sözleşme'ye aykırı bulmadı. Türkiye'de okul öncesi kayıtta böyle bir kanun hükmü yok. Kararın ayrıntısı çocuk aşısı ve topuk kanı yazısında.

Kanundaki istisnalar: çiçek aşısı ve salgın

Okula kabulü aşıya bağlayan tek kanun hükmü, 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunu'nun çiçek aşısına ilişkin 94. maddesidir: çiçek aşısını belgeleyemeyenlerin mekteplere kabulü yasaktır. Kanun bu aşıyı 88-90. maddelerde zorunlu tutar. Ancak Sağlık Bakanlığının 1 Eylül 2026'da güncellenen ulusal çocukluk dönemi aşılama takviminde çiçek aşısı yer almıyor; takvim hepatit B, verem, pnömokok, karma aşılar, çocuk felci, suçiçeği, KKK, hepatit A ve Td aşılarından oluşuyor. Bu güncellemeyle suçiçeği aşısına 48. ayda ikinci doz eklendi (takvim ve ücretler için bkz. aşı ücretli mi). Anayasa Mahkemesi de takvimdeki aşılar için kanunda bir zorunluluk bulunmadığını tespit etti.

Salgın hâli farklıdır. Kanunun 57. maddesinde sayılan bulaşıcı hastalıklardan biri ortaya çıktığında, hastalara ve hastalığa maruz kalanlara serum veya aşı uygulanması da dahil olmak üzere 72. maddedeki tedbirler alınır. Bulaşıcı hastalığa yakalanan kişiler okulda tutulamaz (m. 74). Bu hükümler hastalığın ortaya çıktığı somut durum içindir; aşısız ama sağlıklı bir çocuğu genel olarak okuldan uzak tutmaya dayanak oluşturmaz.