Tekel Bayi Açma Şartları 2026: Tütün ve Alkol Satış Belgesi, 100 Metre Kuralı, Belge Bedelleri, Süre Uzatımı ve Cezalar

İki izin: ruhsat ve satış belgesi

4250 sayılı İspirto ve İspirtolu İçkiler İnhisarı Kanununun 9. maddesine göre satış belgesi almak isteyen önce belediye veya il özel idaresinden işyeri açma ruhsatı ya da Kültür ve Turizm Bakanlığından turizm belgesi alır; belediye ruhsat vermeden önce kolluğun görüşünü alır ve kolluk yedi gün içinde görüş bildirir. Tütün, alkol ve alkollü içki satmak isteyen, ayrıca satış belgesi almak zorundadır. Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumu (TAPDK) 2017'de kapatıldı; görevlerini bugün Tarım ve Orman Bakanlığı yürütür ve uygulamada belgeler il tarım ve orman müdürlükleri üzerinden işlenir.

Perakende satış belgesini, işyeri açma ve çalışma ruhsatındaki faaliyet konusu bakkal, market, süpermarket, hipermarket, kuruyemişçi veya büfe olanlar ile münhasıran tütün ve alkol satanlar isteyebilir (Yönetmelik m. 8/1-b). Tütün ve alkol için ayrı belge düzenlenir (m. 8/1-c). Her işyeri için ayrı belge gerekir ve belgede yazan adres dışında satış yapılamaz (m. 6/1-a, b). Başka kurumların verdiği izinler satış belgesi yükümlülüğünü kaldırmaz (m. 5/2). Açık içki satılan yerin içinde veya ondan tamamen bağımsız olmayan bir bölümünde ayrı perakende satış belgesi verilmez (m. 10/8).

Kafe ve restoranda nargile veya içki sunumu için gereken belgeler kafe açma şartları yazısında anlatıldı.

100 metre kuralı ve yasak yerler

Alkol için mesafe. Alkollü içkinin perakende veya açık satıldığı yerler ile örgün eğitim kurumları ve dershaneler, öğrenci yurtları ve ibadethaneler arasında kapıdan kapıya en az 100 metre bulunmalıdır (4250 sayılı Kanun m. 9/2; Yönetmelik m. 10/5).

• Mesafeye uygunluğu ruhsatı veren merci ruhsat üzerine güncel tarihle işler veya ayrı bir yazı düzenler; bu tarihten itibaren 30 gün içinde satış belgesi başvurusu yapılmazsa işlem güncellenir (Yönetmelik m. 12/2-a-5).
• Mesafe, satış belgesinin verildiği tarihe göre aranır; belgeden sonra 100 metre içinde okul, dershane, yurt veya ibadethane açılması belgeyi geçersiz kılmaz (aynı hüküm).
• Turizm belgeli işletmelerde mesafe şartı uygulanmaz. 11 Haziran 2013'ten önce ruhsat ve satış belgesi almış işletmelerde aranmaz; bu işletmeler birinci ve ikinci derece kan hısımlarına devredilebilir (m. 10/5).
• Adresini değiştiren alkol satıcısı yeni adres için mesafeyi yeniden belgelemek zorundadır (m. 12/2-a-5).

Tütün satışının yasak olduğu yerler. Sağlık, eğitim ve öğretim, kültür ve spor hizmeti verilen yerlerde ve bunların açık alanları, eklentileri ve bahçeleri dahil yerleşkelerinde tütün satılamaz (4207 sayılı Kanun m. 3/7; Yönetmelik m. 9/1). Sigara için ayrıca 100 metre şartı yoktur.

Alkol satışının yasak olduğu yerler. Öğrenci yurtları, sağlık hizmeti verilen yerler, stadyum ve kapalı spor salonları, eğitim kurumları; kahvehane, kıraathane, pastane, bezik ve briç salonları ile akaryakıt istasyonları (Yönetmelik m. 10/3). Meskûn mahaller ve konaklama yerleri dışında otoyol ve devlet karayolu üzerindeki yapı ve tesislerde alkol satılamaz ve tüketilemez (m. 10/2).

Başvuru, bedel ve süre uzatımı

1. Form. Başvuru formu Bakanlığın sisteminde elektronik olarak doldurulup ıslak veya elektronik imzayla imzalanır (Yönetmelik m. 12/1).
2. Ekler. İşyeri açma ve çalışma ruhsatı örneği; belediye olmayan yerlerde mülki amirliğin olumlu görüşü; vergi dairesi adı ve vergi numarası beyanı; belge bedelinin dekontu; alkol için 100 metre belgesi; elektronik tebligat adresi beyanı. Şirketlerde ayrıca ticaret sicili gazetesi ve imza sirküleri (m. 12/2).
3. Sonuç. Bakanlık veya yetkilendirilmiş merci belgelerin uygunluğunu ve 4733 sayılı Kanunun 8. maddesine aykırı bir durum bulunmadığını belgeyle tespit ederse ayrıca inceleme yapmadan belgeyi düzenler; başvuru en geç 30 günde sonuçlandırılır (m. 13/2).
4. Değişiklik. Başvurudaki bilgi ve belgelerden biri değişirse 30 gün içinde yazılı başvuru yapılır; belge kaybında veya bilgisi değiştiğinde 30 gün içinde başvurulursa belge bedelsiz yeniden düzenlenir (m. 13/10, 14).

Kaynak: Tarım ve Orman Bakanlığı Tebliği No: 2025/35 (RG 30.12.2025; yürürlük 01.01.2026). Tebliğ aynı tutarları satış belgesi ve süre uzatım işlemi bedeli olarak belirler.

Süre uzatımı. Belge ne zaman alınmış olursa olsun, faaliyete devam etmek isteyen satıcı izleyen yılın ocak ayı başından mart ayı sonuna kadar süre uzatım işlemini yaptırır; o yıl geçerli bedel Bakanlığın ilan ettiği hesaba sicil numarası yazılarak yatırılır (Yönetmelik m. 14/1). Süresinde yapılmazsa belge son günden 30 gün sonra geçersiz olur ve Bakanlığın sitesinde ilan edilir; satıcı ürün alamaz, elindekini 30 gün içinde tasfiye eder ve devam etmek için yeniden belge alır (m. 14/3, 5). Mücbir sebeplerde Bakanlık süreyi erteleyebilir (m. 14/7). Faaliyete kendi isteğiyle son veren satıcı Bakanlığa bildirir, 30 gün içinde ürünlerini tasfiye eder ve belgeyi iade eder; ödenen bedeller iade edilmez (m. 14/2, 15/2).

Satış kuralları

• 18 yaş. Tütün ve alkollü içki 18 yaşını doldurmamış kişilere satılamaz ve sunulamaz; tereddütte kimlik istenir. Bu yasağı bildiren uyarı yazısı görünür yere asılır. 18 yaşından küçükler tütün ve alkol satışında çalıştırılamaz (4207 sayılı Kanun m. 3/8-9; Yönetmelik m. 6/1-f, g, 6/2).
• Saat. Alkollü içkiler 22.00-06.00 arasında perakende satılamaz (Yönetmelik m. 8/1-d).
• Ambalaj. Sigara paketi açılarak tek tek veya küçük paketlerle satılamaz; perakende satıcı arz ambalajını bozamaz (4207 sayılı Kanun m. 3/10; Yönetmelik m. 8/1-ç).
• Teşhir. Tütün ürünleri 18 yaş altındakilerin doğrudan ulaşacağı ve işletme dışından görülecek şekilde satışa sunulamaz (4207 sayılı Kanun m. 3/13).
• Tedarik. Perakende satıcı yalnız satış belgesi olan toptancıdan ürün alır; bandrolsüz veya sahte bandrollü ürün bulunduramaz (Yönetmelik m. 6/1-ğ, 8/1-a).
• Belgeyi asma. Satış belgesi işyerinde tüketicinin görebileceği yere asılır (m. 6/1-e).
• Elektronik satış yasağı. Tütün ürünleri internetten, telefonla, otomatik makineyle satılamaz ve satış için kargoyla taşınamaz; alkollü içkinin tüketiciye internet veya posta siparişiyle satışı için sistem kurulamaz (4207 sayılı Kanun m. 3/11; Yönetmelik m. 9/2-3, 11).

Cezalar 2026 ve belge iptali

4733 sayılı Kanunun 8. maddesindeki idari para cezaları Kabahatler Kanunu uyarınca her yıl yeniden değerleme oranında artırılır; Tarım ve Orman Bakanlığı 2026 tutarlarını tablo hâlinde yayımladı:

• Tekrar. Bu cezalar fiilin bir yıl içinde tekrarında bir önceki cezanın iki katı olarak verilir (m. 8/7; 7584 sayılı Kanun).
• Diğer aykırılıklar ve iptal. Yukarıdaki fiiller dışında mevzuata uymayan perakende satıcıya önce en az 15 gün süre verilir veya yazılı uyarı yapılır; eksiklik giderilmez ya da aynı aykırılık ilkinden sonraki beş yıl içinde ikinci kez işlenirse o faaliyet türünün belgesi iptal edilir (m. 8/6-a; 11.06.2026 tarihli 7584 sayılı Kanun). Belgesi iptal edilen satıcı o işyeri için iki yıl yeni belge başvurusu yapamaz (m. 8/7).
• Mahkûmiyet. 4733 ve 4250 sayılı Kanunlara, Vergi Usul Kanununun 359/d maddesine veya Kaçakçılıkla Mücadele Kanununun sayılan fıkralarına aykırı fiillerden kesinleşmiş mahkûmiyeti olana belge verilmez, verilmiş olan iptal edilir (m. 8/8).
• Soruşturma nedeniyle askıya alma kalktı. 2023'te eklenen kural, bu suçlardan soruşturma veya kovuşturma başlar başlamaz belgenin askıya alınmasını öngörüyordu. Anayasa Mahkemesi, askının ilk altı ayında değişen şartlara göre yeniden değerlendirme güvencesi bulunmadığı ve ticari hayattaki külfetin orantısız olduğu gerekçesiyle kuralı Anayasanın 13. ve 48. maddelerine aykırı bularak iptal etti; iptal 9 Eylül 2026'da yürürlüğe girdi (E.2024/54 K.2025/163, 22.07.2025, oyçokluğu; RG 09.12.2025).
• Dava yolu. 4733 sayılı Kanuna göre verilen idari yaptırım kararlarına karşı İdari Yargılama Usulü Kanununa göre dava açılır; dava süresi tebliğden itibaren 15 gündür ve dava açılması kararın uygulanmasını durdurmaz (m. 8).