Alkol ve nargile sunmayan kafe sıhhi işyeridir; belediye ruhsatı uygun başvuruda aynı gün verir. İçkili kafe ve nargile sunulan yer ise umuma açık istirahat ve eğlence yeridir: belediye kolluğun görüşünü alır ve başvuruyu bir ay içinde sonuçlandırır.
Alkol için ayrıca Tarım ve Orman Bakanlığından açık alkollü içki satış belgesi gerekir; işyeri okula, öğrenci yurduna ve ibadethaneye kapıdan kapıya en az 100 metre uzakta olmalıdır. Bu yazı ruhsat türünü, alkol ve nargile izinlerini, mesafe kurallarını, apartmanda kafe açmayı ve kapatma yaptırımlarını anlatır.
Hangi ruhsat: sıhhi işyeri mi, umuma açık yer mi?
| Kafe türü | Ruhsat türü | Usul |
|---|---|---|
| Alkol ve nargile sunmayan kafe, kafeterya | Sıhhi işyeri (Ek-1 D) | Örnek 1 başvuru ve beyan formu; uygunsa aynı gün ruhsat; bir ay içinde denetim (m. 12, 13) |
| İçkili yer olarak faaliyet gösteren kafe | Umuma açık istirahat ve eğlence yeri (Ek-3 C 1.8) | Örnek 1 başvuru; kolluk görüşü yedi gün içinde; başvuru bir ay içinde sonuçlanır (m. 32) |
| Nargile sunulan kafe | Umuma açık istirahat ve eğlence yeri (Ek-3 D 2.4) | Aynı usul; ayrıca Bakanlıktan nargile sunum uygunluk belgesi |
Umuma açık istirahat ve eğlence yeri ruhsatından önce belediye kolluk kuvvetinin görüşünü alır. Kolluk, yerin genel güvenlik ve asayiş bakımından kolayca kontrol edilebilecek bir konumda olup olmadığına bakar ve görüşünü mülki idare amiri aracılığıyla yedi gün içinde bildirir (m. 32).
İşyeri açma izni harcı metrekare başına ve belediyenin tarifesine göre alınır (2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu m. 81, 84). Sıhhi işyeri ruhsatının adımları ve harç için kuaför açma şartları yazısındaki ruhsat bölümü aynen geçerlidir.
Alkollü kafe
- İçkili yer bölgesi. İçkili yer bölgesini, mülki idare amirinin güvenlik görüşü doğrultusunda belediye meclisi belirler; bu bölge dışında içkili yer açılamaz. Okul binaları, ilk ve orta öğretim öğrencilerinin kaldığı yurtlar ve anaokullarına 100 metreden yakın yerler içkili yer bölgesi olamaz (İşyeri Yönetmeliği m. 29, 30).
- Ruhsat. İçkili kafe umuma açık istirahat ve eğlence yeri ruhsatı alır (m. 32, Ek-3 C 1.8).
- Satış belgesi. Tarım ve Orman Bakanlığından açık alkollü içki satış belgesi alınır (Satış Yönetmeliği m. 5/1-d). Başvuru formuna açık alkollü içki satışına ilişkin ruhsat, vergi bilgileri ve belge bedelinin dekontu eklenir (m. 12/2). Kurum başvuruyu en geç otuz gün içinde sonuçlandırır (m. 13/2).
- Her yıl uzatma. Satış belgesi sahibi her yıl ocak başından mart sonuna kadar süre uzatım bedelini yatırır; yatırmazsa belge son günden otuz gün sonra geçerliliğini kaybeder (m. 14/1, 3).
Satış belgeleri devredilemez; kafeyi devralan kendi adına yeni belge alır (m. 14/4). Danıştay 13. Dairesi, açık alkollü içki satış belgesinin ekonomik değeri olan ve mirasla geçen bir malvarlığı değeri olduğunu belirterek, mirasçıların ölümden itibaren 90 gün içinde intibak başvurusu yapmasını şart koşan cümleyi iptal etti (E.2022/188 K.2025/1773, 29.04.2025).
Kahvehane, kıraathane, pastane, bezik ve briç salonları ile akaryakıt istasyonlarında alkollü içki satılamaz ve sunulamaz (m. 10/3-d).
100 metre kuralları
| Kural | Hangi yerlere | Dayanak |
|---|---|---|
| Meyhane, kahvehane, kıraathane, bar, internet salonu ve açık alkol satılan yerler kapıdan kapıya en az 100 m uzakta olur | Örgün eğitim kurumları, özel öğretim kursları, yükseköğretim dışındaki öğrenci yurtları, anaokulları | İşyeri Yön. m. 32 |
| Açık alkollü içki satış belgesi için kapıdan kapıya en az 100 m | Örgün eğitim kurumları, dershaneler, öğrenci yurtları, ibadethaneler | Satış Yön. m. 10/5 |
| İçkili yer bölgesi tespit edilemez | Okul binaları, ilk ve orta öğretim öğrenci yurtları, anaokullarına 100 m'den yakın yerler | İşyeri Yön. m. 30/d |
Satış belgesi için mesafe, belgenin verildiği tarihe göre aranır; belge verildikten sonra 100 metre içinde okul, dershane, yurt veya ibadethane açılması belgenin geçerliliğini sona erdirmez. 11.06.2013'ten önce ruhsat ve belge almış işletmeler ve turizm belgeli işletmeler bu şartın dışındadır (Satış Yönetmeliği m. 10/5, 12/2-a-5). Özel eğitime muhtaç bireylerin devam ettiği kurumlar ve okul dışındaki diğer özel öğretim kurumları için İşyeri Yönetmeliğindeki mesafe aranmaz, ancak bu kurumlarla aynı binada bulunulamaz (İşyeri Yön. m. 32).
Nargile ve tütün
- İzin. Nargile sunumu için Tarım ve Orman Bakanlığından nargilelik tütün mamulü sunum uygunluk belgesi alınır; başvuruya işyeri ruhsatı ve yetkili makamlardan alınan uygunluk yazısı eklenir (Satış Yönetmeliği m. 5/1-f, 12/2-a-1). Usul ve esasları Kurumun tebliği belirler (m. 10/4).
- Tütünsüz nargile. Tütün içermeyen ancak tütün mamulünü taklit eden nargile de tütün ürünü sayılır (4207 sayılı Kanun m. 2/6).
- Yaş sınırı. Tütün ürünleri ve tütün içeren ya da içermeyen nargile 18 yaşından küçüklere satılamaz ve sunulamaz; 18 yaşından küçükler tütün ürünü satışında çalıştırılamaz (m. 3/8-9).
- Tüketim yasağı. Kanun, lokantalar ile kahvehane, kafeterya, birahane gibi eğlence hizmeti verilen işletmelerde tütün ürünü tüketimini yasaklar (m. 2/1-d). Yasağın uygulanmasıyla ilgili yükümlülüğünü yerine getirmeyen işletme sorumlusuna mülki amir kanunda 1.000 TL'den 5.000 TL'ye kadar idari para cezası verir (m. 5/2).
Apartmanda kafe
Kat Mülkiyeti Kanununun 24. maddesinin ikinci fıkrasına göre tapuda mesken olarak kayıtlı bağımsız bölümde lokanta, pastane, süthane gibi gıda ve beslenme yerleri ile kahvehane, bar gibi eğlence ve toplantı yerleri ancak kat malikleri kurulunun oybirliğiyle verdiği kararla açılabilir. Tapuda dükkân olarak kayıtlı bölümde bu oybirliği şartı aranmaz.
İmar planında konut alanında kalan ve belediye meclisinin yol boyu ticaret kararı verdiği parsellerin zemin katında, otopark ihtiyacı karşılanmak ve gürültü ve kirlilik oluşturmamak kaydıyla lokanta, pastane gibi konut dışı hizmetler verilebilir (Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği m. 19/1-f-1). Kafe için kiralamadan önce tapudaki niteliği ve imar durumunu kontrol edin.
Kapatma ve itiraz
- Ruhsat alınmadan açılan işyerini belediye kapatır (İşyeri Yönetmeliği m. 6).
- İzin almadan açılan umuma açık istirahat ve eğlence yeri tutanakla belirlenip mühürlenerek re'sen kapatılır; kolluk tespit ettiği izinsiz yeri belediyeye bildirir, belediye kapatıp en geç üç gün içinde kolluğa bilgi verir (m. 32).
- Satış belgesi olmadan alkol satışının yaptırımları 4733 sayılı Kanunun 8. maddesindedir.
Kapatma kararına karşı tebliğden itibaren 60 gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açılır ve yürütmenin durdurulması istenebilir (2577 sayılı Kanun m. 7, 27). Mühürlenen işyerinde faaliyete devam etmenin sonuçları için mühür bozma suçu yazısına bakılabilir.
Sık sorulan sorular
Kafe açmak için gerekli belgeler nelerdir?
Alkol ve nargile sunmayan kafe için belediyeye İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin Örnek 1'indeki başvuru ve beyan formu verilir; kafeterya sıhhi işyeridir ve uygun başvuruda ruhsat aynı gün düzenlenir (m. 12, Ek-1 D). İçkili kafe veya nargile sunulan yer umuma açık istirahat ve eğlence yeridir; belediye kolluğun görüşünü alır (m. 32, Ek-3). Alkol için açık alkollü içki satış belgesi, nargile için nargilelik tütün mamulü sunum uygunluk belgesi ayrıca alınır.
Kafe ruhsatı ne kadar sürede çıkar?
Alkolsüz ve nargilesiz kafede başvuru Yönetmelikteki ölçütlere uygunsa ruhsat aynı gün verilir; belediye işyerini bir ay içinde denetler (Yönetmelik m. 12, 13). Umuma açık istirahat ve eğlence yeri sayılan içkili veya nargileli kafede kolluk görüşünü yedi gün içinde bildirir ve başvuru bir ay içinde sonuçlandırılır (m. 32). Alkol satış belgesi başvurusu da en geç otuz gün içinde sonuçlanır (Satış Yönetmeliği m. 13/2).
Kafede alkol satmak için ne gerekir?
Üç şart birlikte aranır: işyerinin belediye meclisinin belirlediği içkili yer bölgesinde bulunması (İşyeri Yönetmeliği m. 29), içkili yer olarak umuma açık istirahat ve eğlence yeri ruhsatı (m. 32, Ek-3 C 1.8) ve Tarım ve Orman Bakanlığından açık alkollü içki satış belgesi (Tütün Mamulleri ve Alkollü İçkilerin Satışına ve Sunumuna İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik m. 5/1-d). Satış belgesi her yıl ocak-mart arasında süre uzatımı yaptırılarak geçerli tutulur (m. 14/1).
Okula yakın kafede alkol satılabilir mi?
Satılamaz. Açık alkollü içki satılan yerlerle örgün eğitim kurumları, özel öğretim kursları, yükseköğretim dışındaki öğrenci yurtları ve anaokulları arasında kapıdan kapıya en az 100 metre bulunmalıdır (İşyeri Yönetmeliği m. 32). Satış belgesi için de örgün eğitim kurumu, dershane, öğrenci yurdu ve ibadethaneye en az 100 metre aranır; 11.06.2013'ten önce ruhsat ve belge almış işletmeler ile turizm belgeli işletmeler bu şartın dışındadır (Satış Yönetmeliği m. 10/5).
Nargile kafe açmak için hangi izin gerekir?
Nargile sunulan yer umuma açık istirahat ve eğlence yeridir (İşyeri Yönetmeliği Ek-3 D 2.4) ve Tarım ve Orman Bakanlığından nargilelik tütün mamulü sunum uygunluk belgesi alınır (Satış Yönetmeliği m. 5/1-f). Başvuruya işyeri ruhsatı ve yetkili makamlardan alınan uygunluk yazısı eklenir (m. 12/2-a). Tütün içermeyen nargile de tütün ürünü sayılır ve 18 yaşından küçüklere sunulamaz (4207 sayılı Kanun m. 2/6, 3/8).
Apartmanda kafe açılabilir mi?
Tapuda mesken olarak kayıtlı bağımsız bölümde lokanta, pastane gibi gıda ve beslenme yerleri ancak kat malikleri kurulunun oybirliğiyle verdiği kararla açılabilir (634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu m. 24/2). İmar planında konut alanında kalan ve yol boyu ticaret kararı bulunan parsellerin zemin katında lokanta ve pastane gibi hizmetler verilebilir (Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği m. 19/1-f-1).
Alkol satış belgesi devredilebilir mi?
Hayır; satış belgeleri devredilemez ve kafeyi devralan kişi kendi adına yeni belge alır (Satış Yönetmeliği m. 14/4). Danıştay 13. Dairesi, açık alkollü içki satış belgesini mülkiyet hakkı kapsamında görerek, mirasçıların belgeyi devam ettirmek için ölümden itibaren 90 gün içinde başvurmasını şart koşan cümleyi iptal etti (E.2022/188 K.2025/1773, 29.04.2025).
Pastane veya kahvehanede alkol satılabilir mi?
Satılamaz. Kahvehane, kıraathane, pastane, bezik ve briç salonları ile akaryakıt istasyonlarında alkollü içki satışı ve sunumu yapılamaz (Satış Yönetmeliği m. 10/3-d). Açık alkollü içki satış belgesi olmayan perakende satış yerinde açık alkollü içki tüketilemez ve sunulamaz (m. 10/1).
Muhammet Zeyd Targal
Balıkesir Üniversitesi Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Bölümü mezunudur ve aynı üniversitenin Hukuk Fakültesinde öğrenimini sürdürmektedir. Targal Avukatlık Bürosunun hukukî yayın çalışmalarında yer almaktadır.
Başlıca hukukî kaynaklar
- İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik m. 6, 12, 13, 29, 30, 32, Ek-1 (D), Ek-3
- Tütün Mamulleri ve Alkollü İçkilerin Satışına ve Sunumuna İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik m. 5, 10, 12-14
- 4207 sayılı Tütün Ürünlerinin Zararlarının Önlenmesi ve Kontrolü Hakkında Kanun m. 2, 3, 5
- 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu m. 24; Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği m. 19; 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu m. 81, 84; 4733 sayılı Kanun m. 8; 2577 sayılı Kanun m. 7, 27
- Danıştay 13. Dairesi, E.2022/188 K.2025/1773 (29.04.2025)