Tekne Ehliyeti 2026: ADB 10 ve ADB 24, Kimler Belgesiz Kullanabilir, Eski Belgeler, Yetki Yazısı ve Metre Başına 2.500 TL Ceza

Hangi tekne için hangi belge?

Yönetmelik, ticari amaç olmadan yalnız gezi, eğlence, spor ve amatör balıkçılık için kullanılan, gövde boyu 2,5 metre ile 24 metre arasında olan ve bağlama kütüğüne veya gemi siciline kayıtlı tekneleri "özel tekne" sayar (m. 4/1-ğ). Özel tekneler hiçbir şekilde ticari amaçla kullanılamaz (m. 5/11).

Her iki belgeyle de bölge, mesafe ve zaman sınırı olmadan seyredilebilir (m. 5/2, 5/4). Bağlama kütüğü ruhsatnamesinin veya gemi sicil tasdiknamesinin seyirde teknede bulunması gerekir; belge çevrimiçi doğrulanabiliyorsa fiziki nüsha aranmaz (m. 5/1). Geçerli bağlama kütüğü ruhsatnamesi olmayan veya ruhsatnameyi gösteremeyen malik ya da işletene ayrıca 5.000 TL'den 50.000 TL'ye kadar ceza öngörülür (655 sayılı KHK m. 28/A-2-o).

Belge gerekmeyen tekneler

Aşağıdakileri kullananlardan amatör denizci belgesi istenmez (m. 5/8):

• Makine gücü 10 beygir gücünden düşük özel tekneler,
• Sadece kürekle yürütülen makinesiz tekneler, kanolar ve kayaklar, ulusal ve uluslararası kürek sporu tekneleri,
• Optimist, Laser, Fin, 420, 470, Pirat, Dragon, windsurf gibi yelken sporu ve benzeri yarış sınıfı tekneleri,
• Gençlik ve Spor Bakanlığınca tescil edilmiş spor kulüplerinin ve federasyonların envanterinde kayıtlı olup yalnız spor faaliyeti için kullanılan gemi, deniz ve içsu araçları (3 Temmuz 2026 değişikliği).

Belge muafiyeti teçhizat yükümlülüğünü de etkiler: bu araçlar dışındaki özel tekne ve yatlar Yönetmeliğin Ek-2 listesindeki asgari emniyet teçhizatıyla donatılır (m. 5/9). Teçhizatı eksik teknenin seyrine izin verilmez ve sahibine metre başına 1.000 TL ceza kesilir (m. 18/8).

Belge nasıl alınır?

1. Şartlar: Türkiye Cumhuriyeti veya KKTC vatandaşı, Türk soylu yabancı ya da Türkiye'de oturma izni olan yabancı olmak; göçmen kaçakçılığı, insan ticareti, Türk Ceza Kanununun ikinci kitap dördüncü kısım dört ila yedinci bölümlerindeki suçlar, uyuşturucu suçları (TCK m. 188, 190, 191) veya kaçakçılık suçlarından hapis cezasıyla hüküm giymemiş olmak (taksirli suçlar ve ertelenmiş cezalar hariç) (m. 6/1).
2. Sağlık: Sürücü adaylarında aranan sağlık şartlarına göre rapor. Herhangi bir sınıf ehliyeti olanlar ile son iki yılda "sürücü olur", "amatör denizci olur" veya "gemiadamı olur" ibareli rapor alanlar muaftır (m. 7). Rapor kuralları için ehliyet sağlık raporu 2026 yazısına bakabilirsiniz.
3. Başvuru ve teorik eğitim: Amatör Denizci Bilgi Sistemi (ADBS) üzerinden hesap açılır, başvuru yapılır. Teorik eğitim çevrimiçidir ve başladıktan sonra en geç 30 günde tamamlanır; tamamlanmazsa tekrarlanır (m. 8/1-2).
4. Uygulama eğitimi: Teorik eğitimi bitiren aday 90 gün içinde uygulama eğitimine girer; eğitimi İdare veya İdarenin yetkilendirdiği kuruluş verir. Yetkilendirilmiş kuruluşlar dışında yurt içinde veya yurt dışında alınan eğitimler belgelendirmede geçerli değildir (m. 8/2-3, 8/5).
5. Sınav: ADBS'de çevrimiçi, en az dört seçenekli, en az 25 soruluk test; geçme notu 100 üzerinden 70. Konular düzlem seyir, çatışmayı önleme kuralları, gemicilik, meteoroloji, denizde güvenlik ve haberleşme, ilk yardım, tekne, motor ve elektrik bilgisi. Başarısız olan en az bir gün arayla toplam dört kez sınava girebilir; dördüncüde de başarısız olursa teorik eğitimi yeniden alır (m. 8/4, 9, 10).
6. Harç ve belge: Başarılı aday Harçlar Kanunu kapsamındaki belge harcını öder ve belgesini alır. Harç, sınavı geçtikten sonra iki yıl içinde ödenmezse bütün eğitim ve sınavlar geçersiz sayılır (m. 11/5-6). e-Devlet'ten alınan karekodlu çıktı belge yerine geçer; denetimde bu çıktıyı gösteren kişiye belge yönünden ceza uygulanmaz (m. 11/4).

Denizcilik fakülteleri, yüksekokul ve meslek yüksekokullarının güverte ve makine bölümleri, Deniz Harp Okulu, Deniz Astsubay Meslek Yüksekokulu ilgili bölümleri ile mesleki ve teknik Anadolu liselerinin denizcilik alanı mezunlarına başvurmaları hâlinde eğitim ve sınav aranmadan ADB 24 verilir (m. 6/2).

Eski belgeler ve yabancı belgeler

• Eski ADB: 17 Temmuz 2026'dan önce verilmiş belgeler geçerlidir; ancak sahibi 17 Temmuz 2031'e kadar ADB 24 teorik eğitimini tamamlayıp belgesini yenilemezse belgesi ADB 10'a denk sayılır (geçici m. 1/1).
• Sınavı geçip harcı ödemeyenler: Yönetmelik yürürlüğe girmeden sınavı geçenler iki yıl içinde harcı ödemezse eğitim ve sınavları geçersiz olur (geçici m. 1/2).
• Yabancı belgeler: Türk vatandaşları ve Türkiye'deki yabancılar, başka bir ülkeden aldıkları belgenin tanıdığı yetkiler çerçevesinde kendi teknelerini, yetki yazısı verilmiş tekneleri veya mürettebatsız kiraladıkları ticari yatları kullanabilir. Liman başkanlığı belgenin gerçekliğinden şüphe ederse doğrulanana kadar kullanıma izin vermez (m. 14/3-4). İdare, karşılıklılık esasına göre denklik tanıdığı yabancı belgeleri ADBS'de yayımlar (m. 15).
• Gemiadamlığı: ADB gemiadamı yeterlik belgesi yerine geçmez (m. 14/1).

Başkasının teknesi, kişi sayısı ve kiralık yat

• Yetki yazısı: Özel tekne, sahibi tarafından Yönetmeliğin Ek-1'indeki örneğe uygun, noter veya liman başkanlığı onaylı yetki yazısıyla kullanma ehliyeti olan başkasına geçici olarak kullandırılabilir. Tekne sahibinin eşi ve çocukları için onay aranmaz. Liman başkanlığı onayı için 2026'da 1.000 TL ücret ödenir (m. 5/6).
• Dernek ve vakıf tekneleri: Yalnız dernek veya vakfın yetki yazısı verdiği üye ve sporcular kullanabilir (m. 5/7).
• Kişi sayısı: Teknede en çok, uygunluk beyanındaki taşıma kapasitesi kadar kişi bulunabilir. Uygunluk belgesi yoksa metre başına bir kişi hesaplanır ve sayı hiçbir durumda 12'yi geçemez (m. 5/10). Kapasiteden fazla kişiyle yola çıkan tekne "yolculuğuna izin verilmemiş" sayılır ve 4922 sayılı Kanunun 21. maddesi uygulanır (m. 18/1).
• Kiralık yat: Turizm mevzuatına göre belgelendirilmiş ve ticari faaliyet olmaksızın mürettebatsız (bare-boat) kiralanan ticari yatları, kiracı sıfatıyla ADB sahibi kişi belgesindeki boy sınırını aşmamak kaydıyla kullanabilir (m. 14/2, 3 Temmuz 2026 değişikliği).

Cezalar ve belge askısı

• Hesap: Ceza, tekne tam boyu ile metre başına tutarın çarpımıdır; bir metreden küçük kesirler hesaba katılmaz (m. 18/11). 9,8 metrelik teknede belgesiz kullanım cezası 22.500 TL'dir.
• Artış: Tutarlar her yıl yeniden değerleme oranında, takvim yılı başından geçerli olmak üzere artırılır (m. 18/13). Kanundaki üst sınır metre başına 2.500 TL'dir (655 sayılı KHK m. 28/A-2-k).
• Ödeme ve indirim: Ceza tebliğden itibaren en geç bir ay içinde ödenir (m. 18/12); Kabahatler Kanununa göre bu süre içinde ödenen cezanın dörtte üçü tahsil edilir (m. 17/6).
• İtiraz: İdari para cezası kararına karşı tebliğden itibaren 15 gün içinde sulh ceza hâkimliğine başvurulur (Kabahatler Kanunu m. 27/1). Sulh ceza hâkimliğindeki incelemede duruşma ve tanık dinletme imkânı için idari para cezasına itirazda duruşma yazısına bakabilirsiniz.
• Askının sonu: Askı süresi biten veya askı nedeni ortadan kalkan kişi başvurursa askı kaldırılır; iptal edilen belge için kişi yeniden eğitim alıp sınava girerek başvuru yapabilir (m. 18/9).

Karada alkollü araç kullanmanın sonuçları için alkollü araç kullanma cezası yazısına bakabilirsiniz; denizdeki askı ayrı bir yaptırımdır ve sürücü belgesini etkilemez.