Anız Yakma Cezası 2026: Dekar Başına Tutar, Ormana Yakın Tarla, Hapis, Komşuya Zarar ve İtiraz

Yasak ve kontrollü yakma izni

Anız yakılması, çayır ve meraların tahribi ve erozyona yol açacak her türlü faaliyet yasaktır (2872 sayılı Çevre Kanunu ek m. 1/c). Kanun tek bir istisna tanır: ikinci ürün ekilen yörelerde valiliklerin hazırladığı eylem planı çerçevesinde ve valiliğin sorumluluğunda kontrollü anız yakmaya izin verilebilir. İzin kişiye ait bir hak değildir; valiliğin takdirindedir.

Valilikler her hasat döneminden önce anız yangınlarının önlenmesine ilişkin tebliğ yayımlar. Örneğin Şırnak Valiliğinin 2026/1 sayılı Tebliği, ilde ikinci ürün ekilmesine rağmen kontrollü yakma dahil anız yakılmasına izin verilmeyeceğini ilan eder; biçerdöverlerin anız yakmaya meydan vermeyecek yükseklikten biçim yapmasını, ormana bitişik tarlalarda hasattan sonra 8-10 metre genişliğinde pullukla sürülmüş bant açılmasını ve muhtarların aykırılıkları jandarmaya veya orman işletmesine bildirmesini ister. Tebliğ, valilik kararına aykırı davrananlara Çevre Kanunu cezasıyla birlikte Kabahatler Kanunu'nun 32. maddesindeki idari para cezasının da verileceğini belirtir. Kabahatler Kanunu'nun 15/1. maddesi ise bir fiille birden fazla kabahat işlendiğinde en ağır idari para cezasını gerektiren kabahatten ceza verilmesini öngörür.

Anız yakma cezası 2026

Çevre Kanunu'nun 20/1-l maddesi anız yakana her dekar için 20 TL idari para cezası öngörür; tutar her yıl yeniden değerleme oranında artırılır. Bakanlığın 2026/1 sayılı Tebliği 1 Ocak 2026'dan itibaren uygulanacak tutarı dekar başına 698,62 TL olarak belirledi:

Ceza yanan alanın büyüklüğüne göre hesaplanır; bu yüzden tutanaktaki dekar ölçümü cezanın tutarını doğrudan belirler. Çevre Kanunu'ndaki yaptırım kararlarını taşrada çevre ve şehircilik il müdürü verir (m. 24). Jandarma, emniyet ve orman teşkilatı anız yangınına ilişkin tutanak ve delilleri il müdürlüğüne gönderir; il müdürlüğü tutanağı değerlendirip kararı verir ve 7201 sayılı Tebligat Kanunu'na göre tebliğ eder (m. 25).

Ormana yakın tarla ve hapis cezası

6831 sayılı Orman Kanunu, ormanlara dört kilometre mesafede veya Kanunun 31 ve 32. maddeleri kapsamındaki, yani mülki sınırları içinde Devlet ormanı bulunan köylerde anız veya benzeri bitki örtüsü yakmayı yasaklar (m. 76/d). Bu fiilin cezası bir yıldan üç yıla kadar hapis ve adli para cezasıdır (m. 110/2). Yani ormana yakın tarlada anız yakan çiftçi hem Çevre Kanunu'ndaki idari para cezasıyla hem de ceza davasıyla karşılaşabilir.

• Dört kilometre ve kast şartı. Yargıtay'a göre bu suçun oluşması için ot, çalılık veya hasattan sonra tarlada kalan ürün sapları gibi anız sayılabilecek bitki örtüsünün en yakın ormana dört kilometreden az mesafede bulunması ve kasten yakılması gerekir. Tarım arazisinde yemek pişirmek için yakılan ve büyüyüp ormana ulaşmadan söndürülen ateş bu suçu oluşturmaz; ateş ormana 33 metre mesafede olduğu için Türk Ceza Kanunu'nun 171/1-a maddesindeki taksirle genel güvenliği tehlikeye sokma suçunu oluşturur (7. Ceza Dairesi, E.2021/17816, K.2022/19204; 19. Ceza Dairesi, E.2019/31633, K.2019/14527).
• Yangın ormana sıçrarsa. Dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı olarak orman yangınına sebebiyet veren kişi üç yıldan on yıla kadar hapisle cezalandırılır; failin yangını söndürme çabası veya zararın azlığı gözetilerek ceza yarısına kadar indirilir (m. 110/3).
• Tarlayı kim kullanıyorsa. Yargıtay 19. Ceza Dairesi, tarlanın dört tarafından yakıldığının tutanakla belirlendiği dosyada tarlayı kiralayan ve fiilen kullanan kişinin beraatini bozdu (E.2016/6371, K.2017/9384).
• Taksirle yangına neden olma. Orman dışında da anız yangını başkalarının hayatı, sağlığı veya malvarlığı için tehlike yaratırsa Türk Ceza Kanunu'nun 171. maddesindeki taksirle yangına neden olma suçu oluşabilir. Yargıtay 8. Ceza Dairesi, sanık anızını sürdüğünü söylerken yangın raporu anız yakıldığını gösteriyorsa yangının tesadüfen mi, bilerek yapılan anız yakmadan mı çıktığının araştırılması gerektiğini ve bu suçun önödeme kapsamına alındığını belirtti (E.2016/12817, K.2018/1530).

Komşuya sıçrayan yangın ve tazminat

Anız yangınının en pahalı sonucu çoğu zaman idari para cezası değil, komşuda doğan zarardır. Yargıtay kararlarında üç kural öne çıkar:

1. Malik kusursuz sorumludur. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, tarla malikinin anızı sürmeyip yakılmaya hazır bıraktığı ve önlem almadığı tarladan komşu fabrikaya sıçrayan yangında Türk Medeni Kanunu'nun 730 ve 737. maddeleri uyarınca kusursuz sorumluluğu bulunduğunu belirtti; ceza davasında beraat kararı verilmiş olması bu sonucu değiştirmedi. Zarar görenin zararın artmasında payı varsa tazminat Türk Borçlar Kanunu'nun 52. maddesine göre indirilir (E.2021/16650, K.2021/8438).
2. Kusur paylaşımı bilirkişiyle belirlenir. Anız yakılan tarlanın yanındaki tarlada yükleme yapan tır yandığında bilirkişi raporlarından biri sürücüye yüzde 75, anızı yakana yüzde 25 kusur vermişti; Yargıtay 17. Hukuk Dairesi raporlar arasındaki çelişki giderilmeden karar verilemeyeceğini belirterek kararı bozdu (E.2016/4192, K.2016/6882).
3. Orman zararı da tazmin edilir. Anız yakılırken kıvılcımların ormana sıçramasıyla 20.450 metrekare orman alanının zarar gördüğü olayda anızı yakan kişiye tazminat davası açıldı. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, ceza davasındaki hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararının hukuk hâkimini bağlamadığını, ancak jandarma tutanağı, keşif ve bilirkişi raporuyla ağaçların yandığının sabit olduğunu belirterek zararın yangın konusunda ehil bilirkişiyle belirlenmesi için davayı reddeden kararı bozdu (E.2025/5694, K.2026/2851).

Cezaya itiraz

Çevre Kanunu'na göre verilen idari para cezaları Kabahatler Kanunu'ndaki sulh ceza yoluna değil, idari yargıya tabidir. Karara karşı tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare mahkemesinde dava açılır ve dava Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığına karşı yöneltilir (2872 sayılı Kanun m. 24, 25). Dava açmak cezanın tahsilini durdurmaz; tahsilin durması için dava dilekçesinde yürütmenin durdurulması istenir. Ödeme yeri ve tahsil bilgisi ceza kararında yazar.

Dava dilekçesinde şu noktalar delilleriyle ileri sürülür:

• Tutanakta yanan alanın nasıl ölçüldüğü ve dekar hesabının doğruluğu,
• Anızı kimin yaktığı: Kanun cezayı tarla sahibine değil anızı yakana bağlar,
• Yangının yol kenarından, başka bir tarladan veya elektrik hattından sıçrayıp sıçramadığı,
• Beş kat artırım uygulanmışsa tarlanın gerçekten orman veya sulak alana bitişik ya da meskûn mahalde olup olmadığı,
• Valilik kontrollü yakma izni vermişse iznin ve eylem planına uyulduğunun belgeleri.