Zeytin Ağacı Kesme Cezası 2026: Kendi Tarlanda Kesmek Yasak mı, Sökme İzni, Zeytinliğe Ev Yapmak ve Maden Düzenlemesi

Kesme ve sökme yasağı

1939 tarihli 3573 sayılı Zeytinciliğin Islahı ve Yabanilerinin Aşılattırılması Hakkında Kanun, zeytinliği hem kamu hem özel mülkiyette korur. Kanunun 20. maddesi şu kuralları koyar:

• Zeytincilik sahaları daraltılamaz.
• Zeytin ağaçlarının sökülmesi Bakanlığın fenni gerekçeye dayalı iznine tabidir; izin verilirken Bakanlığa bağlı araştırma enstitülerinin ve mahallinde varsa ziraat odasının uygun görüşü alınır.
• Bu durumda dahi kesin zaruret görülmeyen zeytin ağacı kesilemez ve sökülemez.
• İzinsiz kesen veya sökene ağaç başına idari para cezası verilir.

Yasak, ağacın Hazineye mi kişiye mi ait olduğuna göre değişmez; tapulu tarlanızdaki zeytin ağacı da bu korumadan yararlanır. Diğer meyve ve orman dışı ağaçlar için ise ağaç kesme cezası yazısındaki Orman Kanunu kuralları uygulanır.

Zeytin ağacı kesme cezası 2026

İdari para cezası tutarları 2008'de 5728 sayılı Kanunla belirlendi ve Kabahatler Kanunu'nun 17/7. maddesi uyarınca her yıl yeniden değerleme oranında artırılır. Hesap yöntemine göre 60 TL'lik tutar 2026'da ağaç başına yaklaşık 1.700 ile 1.800 TL arasında bir tutara karşılık gelir; kesin tutar ceza kararında yazar. Ceza kesilen veya sökülen ağaç sayısıyla çarpıldığından çok sayıda ağaçta toplam tutar yüksektir. Cezaya mahallin mülki amiri, yani kaymakam veya vali karar verir (m. 21).

Sökme izni nasıl alınır

1. Başvuru. Ağacın bulunduğu yerin il veya ilçe tarım ve orman müdürlüğüne gerekçeli başvuru yapılır.
2. Görüşler. Bakanlık, kendisine bağlı müdürlüklerin ve araştırma enstitülerinin, mahallinde varsa ziraat odasının uygun görüşünü alır (Kanun m. 20; Zeytinciliğin Islahı Yabanilerinin Aşılattırılmasına Dair Yönetmelik m. 24).
3. Fenni gerekçe ve zaruret. İzin fenni gerekçeye dayanmalıdır ve kesin zaruret bulunmadıkça ağaç kesilemez.
4. Ret. İzin talebinin reddi idari işlemdir; buna karşı tebliğden itibaren 60 gün içinde idare mahkemesinde dava açılır.

Zeytinliğe ev, tesis ve hayvan

• İmar ve yüzde 10 sınırı. Belediye sınırları içindeki zeytinlik imar sınırları içine alınırsa, altyapı ve sosyal tesisler dahil toplam yapılaşma zeytinlik alanının yüzde 10'unu geçemez. 1995'teki 4086 sayılı Kanundan önce kesinleşmiş imar planları geçerliliğini korur (Kanun m. 20; Yönetmelik m. 24).
• Belediye dışı zeytinlik. Köy veya kırsal alandaki zeytinliğe yapı yapmak için tarım arazilerinin amaç dışı kullanımına ilişkin izin kuralları da uygulanır; ayrıntılar tarım arazisine yapı cezası yazısındadır.
• 3 kilometre kuralı. Zeytinlik sahaları içinde ve bunlara en az 3 kilometre mesafede, zeytinyağı fabrikası hariç, zeytinliklerin gelişmesine engel olacak kimyevi atık bırakan, toz ve duman çıkaran tesis yapılamaz ve işletilemez. Zeytinyağı fabrikası ve küçük ölçekli tarımsal sanayi işletmesi Bakanlık iznine bağlıdır.
• Hayvan. Zeytinliklere her çeşit hayvan sokulması ve yerleşim yerleri hariç zeytinliklere bir kilometreden yakın koyun ve keçi ağılı yapılması yasaktır; çift sürme ve nakliyatta kullanılan hayvanlara ağızlık takılarak izin verilir. Aykırılık, zarar görenin şikâyeti üzerine üç aya kadar hapis veya adli para cezası gerektirir; çiftçi mallarını korumakla yükümlü olanların düzenlediği tutanaklar aksi ispatlanıncaya kadar geçerlidir (Kanun m. 14).

Zeytinliklerde madencilik: Danıştay ve 2025 düzenlemesi

Zeytinliklerin madenciliğe açılması son yıllarda hukukî bir tartışma konusudur. Olayların sırası şöyledir:

1. 2022 yönetmeliği. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, Maden Yönetmeliği'nin 115. maddesine eklediği fıkrayla, ülkenin elektrik ihtiyacı için yürütülen madencilik tapuda zeytinlik olarak kayıtlı alana denk geldiğinde zeytin sahasının taşınmasına ve madencilik yapılmasına izin verilebileceğini düzenledi.
2. Danıştay iptali. Danıştay 8. Dairesi, Maden Kanunu'nun izne tabi alanlarda ilgili kanun hükümlerine göre izin alınmasını öngördüğünü ve 3573 sayılı Kanun'un 20. maddesinin zeytinlik sahalarının daraltılmasını ve 3 kilometre içinde tesis kurulmasını yasakladığını belirterek bu hükmü iptal etti (E.2022/2939, K.2024/4288). İdari Dava Daireleri Kurulu kararı 5 Şubat 2025'te oy çokluğuyla onadı (E.2024/3064, K.2025/205). Aynı hüküm ayrı bir davada da iptal edildi (8. Daire, E.2024/5103, K.2025/6665).
3. 2025 kanunu. 19 Temmuz 2025 tarihli 7554 sayılı Kanun, Maden Kanunu'na geçici 45. maddeyi ekledi. Buna göre yalnız kanuna ekli harita ve koordinat listesindeki alanlarda, elektrik ihtiyacı için yürütülen ve başka yerde yapılması mümkün olmayan madencilikte zeytin ağaçlarının öncelikle aynı il ve ilçeye taşınmasına ve sahada madencilik yapılmasına Bakanlıkça izin verilebilir. Ağaçlar taşınamıyorsa, taşınan ve taşınamayan ağaç sayısının en az iki katı ağaçla eş değer büyüklükte zeytin sahası kurulması zorunludur; faaliyet süresince her yıl işletme ruhsat bedeli kadar rehabilitasyon bedeli alınır ve saha sonunda aynı sayıda zeytin ağacı dikilerek rehabilite edilir.

Geçici 45. madde haritadaki alanlarla sınırlıdır; bu alanlar dışındaki zeytinliklerde 3573 sayılı Kanun'un 20. maddesindeki yasaklar aynen uygulanır.

İtiraz

Kaymakam veya valinin verdiği idari para cezasına karşı tebliğden itibaren 15 gün içinde sulh ceza hâkimliğine başvurulur (Kabahatler Kanunu m. 27). İtirazda Bakanlık izninin bulunduğu, kesilen ağacın zeytin olmadığı veya zaten kurumuş olduğu, ağaç sayısının yanlış tespit edildiği ya da kesimi başkasının yaptığı delilleriyle ileri sürülür. İzin talebinin reddine veya tesis kurma izninin verilmesine karşı ise idare mahkemesinde dava açılır.