Anayasa'nın 22. maddesi haberleşme hürriyetini, 20. maddesi özel hayatın gizliliğini koruyor. Telefonun dinlenmesi, iletişimin tespiti ya da yazışmaların denetlenmesi bu haklara müdahale. Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 135. maddesi bu müdahaleye yalnızca sınırlı olarak sayılan suçlarda, kuvvetli şüphe varsa ve başka yoldan delil elde edilemiyorsa izin veriyor (Abdulvahap Kaçar ve Ercan Kaçar, B. No: 2014/16877, 22/3/2018, § 55).
Bu sayfa, Ekim 2026 başına kadar yayımlanan ve Mahkemenin "iletişimin tespiti, dinlenmesi" başlığında şikâyet içeren 62 karara dayanıyor. Sonuçların hepsi sayıldı, belirleyici kararlar tek tek okundu. Her tespiti kararın paragrafıyla birlikte bulacaksınız.
Sonuçlar: 62 şikâyetin 8'inde ihlal
Bu başlıkta 62 kararda 62 şikâyet var. 8'inde ihlal bulundu, 1'inde ihlal olmadığına karar verildi. Şikâyetlerin çoğu esasa girilmeden reddedildi: 34'ü açıkça dayanaktan yoksun sayıldı, 12'sinde başvuru yollarının tüketilmediğine, 3'ünde süre aşımına karar verildi. İhlal bulunan şikâyetlerde 5 kez yeniden yargılamaya, 2 kez manevi tazminata, 1 kez yeniden soruşturmaya hükmedildi.
Resmî e-posta yazışmalarının denetlenmesine ilişkin 3 kararın üçünde de ihlal bulundu.
Katalog dışı suçta dinleme
Nitelikli hırsızlık soruşturmasında başvurucuların telefon sinyal bilgileri değerlendirilmiş ve iletişimleri tespit edilmişti. Müdahale tarihinde nitelikli hırsızlık, iletişimin denetlenebileceği katalog suçlar arasında değildi. Mahkeme, hâkim kararıyla yapılmış olsa bile kanuni dayanağı bulunmayan müdahalenin haberleşme hürriyetini ihlal ettiğine karar verdi. Bu kayıtların mahkûmiyette belirleyici delil olarak kullanılması da hakkaniyete uygun yargılanma hakkını ihlal etti ve yeniden yargılamaya hükmedildi (Abdulvahap Kaçar ve Ercan Kaçar, §§ 55–57). Hukuka aykırı delille kurulan mahkûmiyetler için hukuka aykırı delil sayfasına bakabilirsiniz.
Usulüne uygun dinleme kararı bulunan bir şüpheliyle konuştuğu için görüşmeleri kayda giren kişinin şikâyeti ise farklı sonuçlandı. Mahkeme, 135. maddenin yeterli güvenceler içerdiğini ve bunlara uyulduğunu belirterek başvuruyu açıkça dayanaktan yoksun buldu; kayıtların disiplin soruşturmasında kullanılması da ihlal sayılmadı (Muammer Yılmaz, B. No: 2014/4779, 14/11/2018, §§ 53–55).
Dava sürerken başvuru yapılamıyor
Dinleme kararlarının matbu gerekçelerle uzatıldığından şikâyet eden başvurucunun ceza davası sürüyordu. Genel Kurul, dinlemelerin hukukiliği konusunda henüz kesinlik oluşmadığını, aynı dava sürecine ilişkin iddiaların hem Anayasa Mahkemesi hem de Yargıtay tarafından incelenmesinin bireysel başvurunun ikincil niteliğine uymadığını belirterek başvuruyu başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle reddetti (Alaattin Hoşer [GK], B. No: 2013/4188, 17/12/2015, §§ 45–47).
Hukuka aykırı dinleme şikâyetleri
Bir gazete, otuz ilde birçok ilgisiz kişinin soruşturma dosyalarına eklenerek dinleme kararları çıkarıldığını yazmıştı. Kendi hatlarının da dinlendiğini öğrenen başvurucunun şikâyeti, emniyetin kayıtların ilgili kuruma gönderildiğini bildiren yazısına rağmen başka araştırma yapılmadan kapatıldı. Mahkeme, soruşturmada anahtar rol oynayan bilgi ve belgelerin araştırılmadığını belirterek haberleşme hürriyetinin usul boyutunun ihlal edildiğine karar verdi ve soruşturmanın yeniden açılmasını istedi (U.B., B. No: 2015/3175, 10/10/2019, §§ 46–47, 52).
Dinlendiğine dair gazete haberi dışında somut bir bilgi ya da belge sunamayan, soruşturmada da dinlendiğine dair kayıt bulunamayan başvurucunun şikâyeti ise açıkça dayanaktan yoksun sayıldı (Baskın Oran (2), B. No: 2020/37004, 22/11/2023, §§ 28–30).
Dinleme nedeniyle tazminat
Terör örgütü üyeliği soruşturmasında başvurucu hakkında iletişimin tespiti, dinlenmesi ve teknik takip tedbirleri uygulanmış, soruşturma kovuşturmaya yer olmadığı kararıyla bitmişti. CMK'nın 141. maddesine göre açılan tazminat davası, bu maddenin tazminat hâllerini sınırlı olarak saydığı gerekçesiyle reddedildi. Mahkeme, tedbirin hukuka uygun ve ölçülü olup olmadığının ve neden tazminat gerektirmediğinin anayasal güvenceler gözetilerek açıklanmadığını belirterek özel hayata saygı hakkı ve haberleşme hürriyeti yönünden ihlal buldu (Tahir Kızmaz, B. No: 2021/3229, 4/2/2025, §§ 8, 45–46).
Resmî e-posta denetimi
Hava Kuvvetlerinde sözleşmeli astsubay olan başvurucunun sözleşmesi, resmî e-posta hesabını yıllar önce görev dışı yazışmalar için kullandığının tespit edilmesi de gerekçe gösterilerek yenilenmemişti. Genel Kurul, ölçülülüğün e-postalardaki bilgilerin niteliğine, nasıl kullanıldıklarına ve dayanılarak uygulanan yaptırımın ağırlığına göre değerlendirileceğini belirtti. İdare tespitten sonra başvurucuyu yaklaşık iki yıl daha çalıştırmış, disiplin soruşturması açmamıştı; sicili çok iyi olan başvurucu için yaptırım ölçüsüz bulundu. Yedi üye karşı oy kullandı (Tevfik Türkmen [GK], B. No: 2013/9704, 3/3/2016, §§ 78–81).
Elektronik kelepçe
Denetimli serbestlikle cezası infaz edilen başvurucuya il dışına çıkmama ve elektronik kelepçeyle takip yükümlülüğü getirilmesi ihlal sayılmadı. Mahkeme, bu infaz biçiminin kişinin şartlı tahliye tarihinden bir yıl önce cezaevinden çıkması anlamına geldiğini, tedbirin keyfî uygulanmadığını belirtti (Serkan Gölge (2), B. No: 2019/33644, 6/9/2023, §§ 59–61).
Dosyanızda nelere bakabilirsiniz?
- Dinleme kararının verildiği tarihte size isnat edilen suç CMK'nın 135. maddesindeki katalog suçlar arasında mıydı?
- Dinleme hâkim kararıyla mı yapıldı; süre uzatmaları somut gerekçeye dayanıyor mu?
- Ceza davanız hâlâ sürüyorsa, dinlemenin hukukiliğine ilişkin itirazınızı önce derece mahkemesine ve Yargıtaya götürdünüz mü?
- Hukuka aykırı dinlendiğinizi gösteren somut bir bilgi ya da belgeniz var mı?
- Soruşturma kovuşturmaya yer olmadığı kararıyla bittiyse, dinleme nedeniyle tazminat davası açtınız mı?
- Kesin kararın size tebliğinden itibaren otuz günlük başvuru süresine uydunuz mu?
Bu soruları Başvuru Testi ile adım adım cevaplayabilir, sonucu benzer kararlar ve beklenecek giderimle birlikte görebilirsiniz.
Bu sayfa nasıl hazırlandı?
Anayasa Mahkemesi Kararlar Bilgi Bankası'nda yayımlanan bireysel başvuru kararlarından, Mahkemenin "haberleşme: iletişimin tespiti, dinlenmesi" olarak sınıflandırdığı şikâyetleri içeren kararların sonuç ve giderim bilgileri Mahkemenin kendi sınıflandırmasından sayıldı. Kümeler karar özetlerindeki ifadelere göre ayrıldı. Belirleyici 8 karar tek tek okundu. Sayfadaki her tespit ilgili kararın paragraf numarasıyla verildi; alıntıların kararda birebir geçtiği, künyelerin ve sonuçların Mahkemenin kayıtlarıyla uyuştuğu denetlendi.
İletişimin dinlenmesi hakkında sık sorulan sorular
Telefonum dinlendi; Anayasa Mahkemesine başvurabilir miyim?
Dinleme kanuni dayanaktan yoksunsa, örneğin katalog dışı bir suçta yapıldıysa ihlal bulunabiliyor. Ama ceza davanız sürüyorsa önce derece mahkemelerinin karar vermesi gerekiyor; dava sürerken yapılan başvurular reddedildi.
Hukuka aykırı dinlendiğimi düşünüyorum, savcılık kovuşturmaya yer olmadığı dedi; ihlal mi?
Savcılık elindeki ipuçlarını araştırmadan dosyayı kapattıysa ihlal bulunabiliyor. Somut bir bilginiz yoksa ve araştırmada da kayıt çıkmadıysa başvuru açıkça dayanaktan yoksun sayılıyor.
Dinlendiğim soruşturma kovuşturmaya yer olmadığı kararıyla bitti; tazminat alabilir miyim?
Mahkeme, CMK'nın 141. maddesine göre açılan tazminat davasının yalnızca kanunda bu hâlin sayılmadığı gerekçesiyle reddini ihlal saydı. Mahkemenin tedbirin hukukiliğini ve ölçülülüğünü değerlendirmesi gerekiyor.
İşverenim resmî e-postalarımı denetledi; ihlal mi?
Mahkeme, askerî disiplin gereği bu tür sistemlerde idarenin takdir yetkisinin daha geniş olduğunu kabul ediyor. Ama denetimle elde edilen bilgilere dayanılarak ağır bir yaptırım uygulandıysa ölçülülük, e-postaların niteliği ve yaptırımın ağırlığı birlikte değerlendirilerek inceleniyor; askerî personelle ilgili 3 kararın üçünde de ihlal bulundu.
İhlal kararı ne sağlar?
Bu başlıktaki 8 ihlalde 5 kez yeniden yargılamaya, 2 kez manevi tazminata, 1 kez soruşturmanın yeniden açılmasına hükmedildi.
Av. Ertuğrul Targal
Targal Avukatlık Bürosunun kurucu avukatıdır. Meslekî ve akademik çalışmalarını ceza hukuku, ceza muhakemesi ve insan hakları hukuku konularında sürdürmektedir.