İnfaz hâkimliğinde duruşma ve sözlü savunma: Anayasa Mahkemesi disiplin şikâyetlerinde ne arıyor?

Sonuçlar: 59 şikâyetin 23'ünde ihlal

Bu başlıkta 58 kararda 59 şikâyet var. 23'ünde ihlal bulundu, 20'si açıkça dayanaktan yoksun sayıldı, 4'ünde ihlal olmadığına karar verildi. İhlal bulunan şikâyetlerin hepsinde yeniden yargılamaya hükmedildi.

İhlallerin tamamı infaz hâkimliği dosyalarından: karar özetinde infaz hâkimliği geçen 29 kararın 23'ünde ihlal var. Sözlü savunma alınmadan karar verildiği belirtilen 8 kararın hepsinde, SEGBİS ya da duruşmada hazır bulunma geçen 20 kararın 15'inde ihlal bulundu.

Sözlü savunma alınmadan verilen kararlar

Odasında tıraş bıçağından çıkarılmış jilet bulunduğu için disiplin cezası alan hükümlü, infaz hâkimliğine yaptığı şikâyette sözlü savunma yapmak ve tanıklarını dinletmek istediğini açıkça belirtmişti. Hâkimlik dosya üzerinden karar verdi. Genel Kurul, 4675 sayılı Kanun'un 6. maddesinin disiplin cezalarına karşı şikâyette hükümlüye savunmasını hâkim önünde bizzat ya da avukatıyla yapma imkânı tanıdığını, bu talebi dikkate almadan dosya üzerinden karar verilmesinin müdahaleyi kanuni dayanaktan yoksun bıraktığını belirterek ihlal buldu (Talet Şanlı [GK], B. No: 2017/20526, 17/1/2023, §§ 68–70).

SEGBİS ve duruşmada hazır bulunma

Oda kapılarının erken kapatılmasını protesto ettiği için disiplin cezası alan hükümlü, aynı şehirdeki cezaevinden duruşmaya getirilmek istemişti. Hâkimlik talebi reddedip SEGBİS ile katılım sağlamaya çalıştı, başlangıçta dinlemeyi planladığı tanıklardan vazgeçti ve şikâyeti reddetti. Genel Kurul, başvurucunun duruşmaya bizzat katılması için hiçbir çaba gösterilmediğini, talebin alternatifler değerlendirilmeden genel ve kategorik bir yaklaşımla reddedildiğini belirterek ihlal buldu; sekiz üye karşı oy kullandı (Emrah Yayla [GK], B. No: 2017/38732, 6/2/2020, §§ 84–86).

Mahkeme bu ilkeyi sonraki dosyalarda da uyguladı. SEGBİS ile değil bizzat savunma yapmak isteyen hükümlünün talebi karşılanmadığında ihlal bulundu. Aynı dosyada, bireysel başvurudan sonra kanun yararına bozma yoluyla iptal edilen hücre cezası Mahkemeye bildirilmediği için başvurunun o kısmı, başvuru hakkının kötüye kullanılması nedeniyle reddedildi (Ercan Yıldız, §§ 33–35, 40–42).

SEGBİS'in kabul edildiği durumlar

Somut ve makul bir gerekçe varsa SEGBİS ihlal sayılmıyor. Mayıs 2020'de, salgının yaygın olduğu ve HSK'nın tedbirler aldığı dönemde infaz hâkimliğinin duruşmayı SEGBİS ile yapması uygun bir araç olarak görüldü (Güven Usta, B. No: 2020/29515, 9/1/2024, §§ 51–53).

Başka ilde bulunan infaz hâkimliğinin, hükümlünün uzakta olmasını gözeterek savunmayı SEGBİS ile alması ve savunma almak dışında esaslı bir işlem yapmaması da ihlal sayılmadı (Rıza Şahin, B. No: 2016/12909, 22/7/2020, §§ 79–81).

Diğer hukuk yargılamaları

Bu başlık yalnızca infaz hâkimliğini kapsamıyor. Hakem kurulu kararına karşı açılan iptal davasında ilk derece mahkemesinin duruşma yapmaması, temyiz incelemesinin duruşmalı yapılmasıyla telafi edildiği için ihlal sayılmadı (LÖSEV Lösemili Çocuklar Sağlık ve Eğitim Vakfı, B. No: 2019/36068, 27/2/2025, §§ 67–69).

Dosyanızda nelere bakabilirsiniz?

1. Şikâyet dilekçenizde sözlü savunma yapmak ya da duruşmada bizzat bulunmak istediğinizi açıkça yazdınız mı?
2. Hâkimlik sizi dinlemeden, dosya üzerinden mi karar verdi?
3. SEGBİS kararının gerekçesi ne: somut bir engel mi (salgın, mesafe), yoksa genel bir uygulama mı?
4. Tanık dinlenmesi ya da kamera görüntülerinin incelenmesi gibi talepleriniz karşılandı mı?
5. Başvurudan sonra cezanız kaldırıldı ya da değiştirildi mi? Bunu Anayasa Mahkemesine bildirdiniz mi?
6. Kararın tebliğ tarihinden itibaren otuz günlük başvuru süresine uydunuz mu?

Bu soruları Başvuru Testi ile adım adım cevaplayabilir, sonucu benzer kararlar ve beklenecek giderimle birlikte görebilirsiniz.

Bu sayfa nasıl hazırlandı?

Anayasa Mahkemesi Kararlar Bilgi Bankası'nda yayımlanan bireysel başvuru kararlarından, Mahkemenin "aleni yargılanma hakkı (hukuk)" olarak sınıflandırdığı şikâyetleri içeren kararların sonuç ve giderim bilgileri Mahkemenin kendi sınıflandırmasından sayıldı. Kümeler karar özetlerindeki ifadelere göre ayrıldı. Belirleyici 6 karar tek tek okundu. Sayfadaki her tespit ilgili kararın paragraf numarasıyla verildi; alıntıların kararda birebir geçtiği, künyelerin ve sonuçların Mahkemenin kayıtlarıyla uyuştuğu denetlendi.