Anayasa Mahkemesi, yayımladığı 58 kararda bu başlıkta 59 şikâyet inceledi ve 23 şikâyette ihlal buldu. Aşağıda sonuçların dağılımı, Mahkemenin bu konuda en çok dayandığı ilke paragrafları, ret nedenleri ve ihlal kararlarındaki giderimler yer alıyor. Sayılar yalnızca yayımlanan kararlara aittir; Mahkemenin sonuçlandırdığı bütün başvurular içinde ihlal oranı çok daha düşüktür.
Anayasa Mahkemesi bu şikâyetlerde nasıl karar verdi?
Tablo, yayımlanan kararlardaki şikâyetlerin Anayasa Mahkemesinin verdiği sonuca göre dağılımını gösteriyor.
| Sonuç | Şikâyet | Oran |
|---|---|---|
| İhlal | 23 | %39 |
| Açıkça dayanaktan yoksunluk | 20 | %34 |
| İhlal olmadığı | 4 | %7 |
| Süre aşımı | 4 | %7 |
| Düşme | 3 | %5 |
| Başvuru yollarının tüketilmemesi | 2 | %3 |
| Başvurunun reddi | 2 | %3 |
| İncelenmesine yer olmadığı | 1 | %2 |
Mahkeme hangi ilkelere dayanıyor?
Bu başlıktaki kararların ilgili inceleme bölümlerinde en çok atıf yapılan paragraflar, Anayasa Mahkemesinin kendi ifadesiyle:
Temyiz yolu ilk derece mahkemesi kararlarına karşı başvurulabilen, ilk derece mahkemeleri önüne taşınmış vakaların, bu mahkemelerce usulüne uygun olarak incelenip incelenmediğinin ve özellikle ilgili vakalara kanunların doğru uygulanıp uygulanmadığının kontrol edildiği olağan kanun yoludur. 1086 sayılı Kanun'un ilgili hükümleri de temyiz yoluna müracaatlarda kural olarak incelemenin dosya üzerinden yapılacağını, istisnai durumlarda ise duruşmalı olarak incelemenin zorunlu bir usul olduğunu kurala bağlamıştır.
Şikâyetler hangi nedenlerle reddedildi?
Her ret nedeninin yanında şikâyet sayısı ve yakın tarihli örnek kararlar yer alıyor; örneklerdeki metin, Anayasa Mahkemesinin karar özetidir.
Açıkça dayanaktan yoksunluk (20 şikâyet). Bu ret nedeni bütün haklarda
- Deniz Şah ve İlhan Kaya (2) [GK], B. No: 2021/39476, 16/12/2025: Başvuru; ceza infaz kurumunda slogan atıldığı gerekçesiyle disiplin cezası verilmesi nedeniyle ifade özgürlüğünün, Cumhuriyet savcısının görüşünün tebliğ edilmemesi ve tanık dinletme talebinin karşılanmaması nedenleriyle de silahların eşitliği ve çelişmeli yargılama ilkelerinin ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.
- Batuhan Kartal, B. No: 2021/36696, 30/4/2024: Başvuru, 8/3/2012 tarihli ve 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun uyarınca verilen tedbir kararı ile zorlama hapsine ilişkin ek karara yönelik esaslı iddiaların itiraz mercii tarafından karşılanmaması nedeniyle gerekçeli karar hakkının, mahkemece yeterince araştırma ve inceleme yapılmadan ve savunma alınmaksızın karar verilmesi nedeniyle savunma hakkının…
Süre aşımı (4 şikâyet). Bu ret nedeni bütün haklarda
- Mustafa Kaya, B. No: 2019/15938, 3/5/2023: Başvuru, işçilik alacağı nedeniyle açılan davaların aynı maddi olaya dayanılarak açılan başka davalarda verilen kararlardan aksi bir sonuca ulaşılarak reddedilmesi nedeniyle adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
- Ramazan Koçak, B. No: 2020/36302, 12/4/2023: Başvuru, işveren ile arasındaki güven ilişkisinin bozulduğu gerekçesiyle iş sözleşmesi feshedilen başvurucunun adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
Başvuru yollarının tüketilmemesi (2 şikâyet). Bu ret nedeni bütün haklarda
- Hüseyin Cihan Taşkıran, B. No: 2019/26743, 11/12/2024: Başvuru, icra şikâyetiyle ilgili davada dava dilekçesinin tebliğ edilmemesi sebebiyle silahların eşitliği ve çelişmeli yargılama hakkının, duruşma açılmadan karar verilmesi sebebiyle sözlü yargılanma hakkının, onama ilâmında açık gerekçeye yer verilmemesi sebebiyle gerekçeli karar hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.
- Murat Yüksel, B. No: 2018/27871, 8/6/2023: Başvuru ziyaretçi kabulünden yoksun bırakılması yaptırımlarına karşı yaptığı itirazların infaz hâkimliğince reddedilmesi nedeniyle adil yargılanma hakkının ve sürekli disiplin cezaları verilmesi nedeniyle de kötü muamele yasağının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.
İhlal bulunan şikâyetlerde ne oldu?
Anayasa Mahkemesinin ihlal bulduğu 23 şikâyette hükmettiği giderimler: yeniden yargılama 23, manevi tazminat 1. Bir şikâyette birden fazla giderime hükmedilebilir.
Son ihlal kararları
- Ercan Yıldız, B. No: 2020/17505, 15/1/2025: Başvuru, disiplin cezasına karşı infaz hâkimliğine yapılan şikâyet sonucu yapılan yargılamada şikâyet edenin Ses ve Görüntü Bilişim Sistemi kullanılarak dinlenilmesi nedeniyle duruşmada hazır bulunma hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
- İbrahim Yağız, B. No: 2020/31562, 17/12/2024: Başvuru, disiplin cezasına karşı infaz hâkimliğine yapılan şikâyette yargısal mercilerce sözlü savunma alınmadan karar verilmesi nedeniyle adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
- Mehdi Baştimur, B. No: 2020/31566, 23/10/2024: Başvuru, disiplin cezasına karşı infaz hâkimliğine yapılan şikâyette yargısal mercilerce sözlü savunma alınmadan karar verilmesi nedeniyle adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
- Mehmet Metin, B. No: 2020/30431, 23/10/2024: Başvuru, disiplin cezasına karşı infaz hâkimliğine yapılan şikâyette hâkim tarafından sözlü savunma alınmadan karar verilmesi nedeniyle adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
Yıllara göre şikâyetler
Karar yılına göre bu başlıkta incelenen şikâyetler ve ihlal bulunanlar:
| Yıl | Şikâyet | İhlal | İhlal oranı |
|---|---|---|---|
| 2014 | 1 | 0 | %0 |
| 2015 | 1 | 0 | %0 |
| 2016 | 9 | 0 | %0 |
| 2017 | 4 | 0 | %0 |
| 2018 | 1 | 0 | %0 |
| 2020 | 6 | 4 | %67 |
| 2021 | 3 | 2 | %67 |
| 2022 | 5 | 5 | %100 |
| 2023 | 11 | 4 | %36 |
| 2024 | 11 | 7 | %64 |
| 2025 | 5 | 1 | %20 |
| 2026 | 2 | 0 | %0 |
Adil yargılanma hakkı (hukuk ve idare davaları): bütün şikâyet türleri · AYM İçtihat Atlası