KHK ile ihraç ve OHAL tedbirleri: Anayasa Mahkemesi hangi durumda ihlal buluyor?

Sonuçlar: ihlal kararları ağırlıkta, ama Genel Kurul ayrım yapıyor

217 kararda 222 şikâyet var. 138'inde ihlal bulundu, 34'ünde ihlal olmadığına karar verildi; 20 şikâyet başvuru yollarının tüketilmemesi, 15'i süre aşımı nedeniyle reddedildi.

İhlal kararlarının çoğu ikincil tedbirlere ilişkin: KHK gerekçesiyle iş sözleşmesinin feshi, baro levhasına yazılamama, göreve iadede önceki kuruma atanmama, pilot lisansı gibi. Doğrudan iltisak gerekçesiyle ihraç edilenlerin başvurularında ise Genel Kurul 2025'ten beri karar veriyor: 2025 ve 2026'daki bu Genel Kurul kararlarının 4'ünde ihlal bulundu, 9'unda ihlal olmadığına karar verildi. İhlal bulunan şikâyetlerin 130'unda yeniden yargılamaya hükmedildi.

Genel Kurulun ölçütü: ciddi, önemli ve somut olgular

Genel Kurula göre OHAL tedbirinde ceza yargılamasındaki gibi her türlü şüpheden uzak bir ispat aranmıyor; tedbirin gerekliliğinin ciddi ve objektif şekilde açıklanması yeterli (Sinan Ulu [GK], B. No: 2023/57158, 25/9/2025, § 87). Ancak kişinin iltisak ve irtibatının ciddi, önemli ve somut nitelikte objektif olay ve vakıalarla desteklenmesi ve idari yargının bunu ilgili ve yeterli gerekçeyle ortaya koyması gerekiyor (§ 99).

Sinan Ulu davasında idare mahkemesi, ceza davasındaki görgüye dayalı tanık beyanlarından öğretim üyesinin sohbet adı altındaki örgütsel toplantılara katıldığını, başkalarını çağırdığını ve grup sorumlusu olarak görev yaptığını tespit etmişti. Genel Kurul bu gerekçeyi yeterli buldu ve ihlal olmadığına karar verdi (§§ 102, 111).

Tanık beyanının niteliği

Tanık beyanları önemli, ama içerikleri inceleniyor. Hâkimlikten çıkarılan bir başvurucu hakkındaki beyanların, iltisakı ortaya koyacak ve tesadüfi olma ihtimalini dışlayacak nitelikte olmadığı görüldü; ihlal bulundu (B.K. [GK], B. No: 2023/38927, 20/11/2025, §§ 124, 127, 129). Somut bir eylem ya da olaydan söz etmeyen tek bir kişinin beyanına dayanılıp başvurucu lehine olan iki yargı mensubunun beyanlarının değerlendirilmediği başka bir olayda da sonuç aynıydı (Halit İnciroğlu [GK], B. No: 2023/38006, 29/5/2025, §§ 154–155).

Bank Asya işlemleri

Genel Kurul Bank Asya işlemleri için ayrıntılı bir ölçüt koydu. Yasal faaliyetteki bir bankada yapılan işlem hukuka uygunluk karinesinden yararlanıyor; aksini kabul etmek için talimat öncesi ve sonrası hareketler karşılaştırılarak rutin dışılık somut verilerle gösterilmeli. Ceza mahkemesi aynı işlemler hakkında farklı sonuca vardıysa idari yargı bu farkı makul biçimde açıklamalı (Resul Darama (2) [GK], B. No: 2022/14226, 23/10/2025, §§ 120–122).

Bu ölçüt ihlal kararlarına da yansıdı. Belediye memurunun Bank Asyaya örgüt talimatıyla para yatırdığı somut koşulları üzerinden gösterilmemiş; çocuğunun iltisaklı okula gitmesi ve abonelik ödemeleri de yeterli gerekçe sayılmamıştı (Abdulhamit Bilgin [GK], B. No: 2025/24383, 23/10/2025, §§ 131, 133).

Ceza davasında beraat yetiyor mu?

Tek başına yetmiyor. Kamu görevinden çıkarma bir suç isnadına değil iltisak ve irtibata dayanıyor ve bunun denetimi idari yargının görevinde (Resul Darama (2), § 114). Resul Darama ceza davasında beraat etmişti ve Bank Asya işlemleri yeterince incelenmemişti; ancak sohbetleri organize ettiğine dair görgüye dayalı tanık beyanı ve kendi ikrarı karşısında Genel Kurul ihlal olmadığına karar verdi (§§ 25, 130, 137).

KHK gerekçesiyle iş sözleşmesinin feshi

Kamu kurumlarında işçi olarak çalışanların iş sözleşmeleri KHK'ya dayanılarak güven ilişkisinin bozulduğu gerekçesiyle feshedildi. Genel Kurul, emniyet kayıtlarında hakkında bilgi bulunmayan işçinin hesap artışının rutin bankacılık işlemi olduğu itirazının hiç değerlendirilmediği olayda ihlal buldu (Ayla Demir İşat [GK], B. No: 2018/24245, 8/10/2020, §§ 140–142). İşe girişinden çok önce, 1994'te başlayan bir ceza davasına atıf yapmakla yetinen kararlar da 2026'da ihlal sayıldı (Zülfü Yoldaş, B. No: 2022/77144, 17/6/2026, §§ 22–23).

İhraçtan sonra: baro, noterlik, iade ve lisanslar

İhracın ikincil sonuçları da sık sık ihlal kararına konu oluyor:

• Baro levhası. Kamu hizmetinde istihdam yasağının serbest avukatlığa uygulanması öngörülemez bir yorum sayıldı (Tamer Mahmutoğlu [GK], B. No: 2017/38953, 23/7/2020, §§ 117, 119). TBB'nin kabul ettiği baro kayıtlarının yalnızca devam eden kovuşturma gerekçesiyle iptal edilmesi de ihlal (Cengiz Kavak ve diğerleri, B. No: 2022/71005, 17/2/2026, §§ 13–15).
• Noterlik. Hâkimlikten çıkarılan başvurucunun noterliğe atanmamasında esaslı iddiası karşılanmadığı için ihlal bulundu (Ahmet Ata Uzuner [GK], B. No: 2019/2675, 12/12/2024, §§ 64, 66).
• Göreve iade. İade edilen öğretim elemanının, iptal edilen bir kural nedeniyle eski üniversitesine atanmaması ihlal (Hacı Mehmet Şahin, B. No: 2021/28709, 4/3/2026, §§ 13–14).
• Pilot lisansı. Göreve çağrıya icabet etmeyen pilotun askıya alınan lisansının askı süresinin sonradan uzatılması kanunun genişletici yorumu sayıldı (Burcu Şahinkaya, B. No: 2021/5884, 22/4/2026, §§ 26–27).

Süreye dikkat

Bireysel başvuru süresi, nihai kararın öğrenilmesinden itibaren otuz gün. Nihai kararı vekil UYAP'ta açıp okuduysa süre o tarihten başlıyor; üç gün geç yapılan başvuru reddedildi (Mehmet Işık, B. No: 2021/60030, 17/2/2026, § 2).

Dosyanızda nelere bakabilirsiniz?

1. İdare mahkemesinin kararı iltisak ve irtibatı hangi somut olgulara dayandırıyor?
2. Tanık beyanları görgüye dayalı mı, somut bir eylem ya da olay anlatıyor mu? Lehinize beyanlar değerlendirildi mi?
3. Bank Asya işlemleri için talimat öncesi ve sonrası hareketler karşılaştırıldı mı, rutin dışılık gösterildi mi?
4. Ceza davasında beraat ettiyseniz idari yargı bu farkı açıkladı mı?
5. İş sözleşmeniz feshedildiyse işveren ve mahkeme size özgü hangi davranışa dayandı?
6. Baro, noterlik, lisans ya da iade sonrası atama gibi ikincil bir tedbirle mi karşı karşıyasınız?
7. Nihai kararı ne zaman öğrendiniz, vekiliniz UYAP'ta ne zaman okudu?

Bu soruları Başvuru Testi ile adım adım cevaplayabilir, sonucu benzer kararlar ve beklenecek giderimle birlikte görebilirsiniz.

Bu sayfa nasıl hazırlandı?

Anayasa Mahkemesi Kararlar Bilgi Bankası'nda yayımlanan bireysel başvuru kararlarından, Mahkemenin özel hayata saygı hakkı altında KHK ile ihraç, hâkim-savcı ihracı ve diğer OHAL tedbirleri olarak sınıflandırdığı şikâyetleri içeren 217 kararın sonuç ve giderim bilgileri Mahkemenin kendi sınıflandırmasından sayıldı. Belirleyici 13 karar tek tek okundu: 2025-2026 Genel Kurul kararları, ikincil tedbirlere ilişkin ihlal kararları ve ret örnekleri. Sayfadaki her tespit ilgili kararın paragraf numarasıyla verildi; alıntıların kararda birebir geçtiği, künyelerin ve sonuçların Mahkemenin kayıtlarıyla uyuştuğu denetlendi.