Anayasa Mahkemesi, yayımladığı 156 kararda bu başlıkta 160 şikâyet inceledi ve 108 şikâyette ihlal buldu. Aşağıda sonuçların dağılımı, Mahkemenin bu konuda en çok dayandığı ilke paragrafları, ret nedenleri ve ihlal kararlarındaki giderimler yer alıyor. Sayılar yalnızca yayımlanan kararlara aittir; Mahkemenin sonuçlandırdığı bütün başvurular içinde ihlal oranı çok daha düşüktür.

Anayasa Mahkemesi bu şikâyetlerde nasıl karar verdi?

Tablo, yayımlanan kararlardaki şikâyetlerin Anayasa Mahkemesinin verdiği sonuca göre dağılımını gösteriyor.

SonuçŞikâyetOran
İhlal108%68
İhlal olmadığı22%14
Süre aşımı12%8
Başvuru yollarının tüketilmemesi8%5
Açıkça dayanaktan yoksunluk6%4
İncelenmesine yer olmadığı2%1
Kişi bakımından yetkisizlik1%1
Başvurunun reddi1%1

Mahkeme hangi ilkelere dayanıyor?

Bu başlıktaki kararların özel hayata ve aile hayatına saygı hakkı incelemelerinde en çok atıf yapılan genel ilke paragrafları, Anayasa Mahkemesinin kendi ifadesiyle:

AİHM, kanunda öngörülen koşulları, bir diğer ifadeyle hukukiliği geniş yorumlayarak istikrar kazanmış yargı kararlarına dayanan içtihat yoluyla geliştirilmiş ilkelerin de hukukilik şartını karşılayabildiğini kabul ederken (bkz. Malone/İngiltere, B. No: 8691/79, 2/8/1984, §§ 66-68; Sunday Times/Birleşik Krallık (No. 1), B. No: 6538/74, 26/04/1979, § 47) Anayasa, tüm sınırlandırmaların mutlaka kanun ile yapılacağını öngörerek Sözleşme'den daha geniş bir koruma sağlamıştır (Mehmet Akdoğan ve diğerleri, B. No: 2013/817, 19/12/2013, § 31; Bülent Polat § 75).
Fatih Saraman [GK], B. No: 2014/7256, 27/2/2019, § 65 · 18 kararda atıf
Özel hayat “özel bir sosyal hayat” sürdürmeyi yani kişinin sosyal kimliğini geliştirme hakkı anlamında bir “özel hayatı” güvence altına almaktadır. Bu yönü ile değerlendirildiğinde bahsi geçen hak, ilişki kurmak ve geliştirmek üzere çevresinde bulunanlarla temas kurma hakkını da içermektedir (Serap Tortuk, B. No: 2013/9660, 21/1/2015, § 31). AİHM kararlarında mesleki hayat çerçevesinde yürütülen faaliyetlerin “özel hayat” kavramı dışında tutulamayacağı belirtilmektedir. Özel hayata dair hususların belli bir meslek için değerlendirme kriteri olarak alınması durumunda mesleki hayat ile özel hayatın iç içe geçtiği söylenebilir. Dolayısıyla mesleki hayat, kişinin diğerleriyle etkileşim alanını oluşturduğundan kamusal alanda dahi olsa özel hayat kapsamında ele alınabilir. Mesleki hayata getirilen sınırlamalar, bireyin sosyal kimliğini ve yakınlarında bulunan insanlarla olan ilişkilerini …
Ö.Ç., B. No: 2014/8203, 21/9/2016, § 50 · 8 kararda atıf · paragrafın başı; tamamı kararda
Günümüzde terör, tüm dünyada demokratik topluma ve bireylerin şiddetten ari bir ortamda yaşamını sürdürmesine yönelik en ciddi tehditlerin başında gelmektedir. Terör örgütleri çoğunlukla belli bir ülkenin coğrafi hudutlarıyla sınırlı olarak faaliyet göstermemekte, uluslararası mahiyeti bulunan bir küresel güvenlik sorunu olarak karşımıza çıkmaktadır. Kendine özgü yapısı ve gizlilik esasına dayanan çalışma yöntemi, sivil organizasyonları örgütsel amaçlarına ulaşabilmek amacıyla kullanmadaki maharetiyle FETÖ/PDY çok sayıda ülkede kendine alan açmayı başarmış ve faaliyetleri dünyanın her yanına yayılmış en organize ve tehlikeli terör örgütlerinden biridir. Bu sebeple örgütün millî güvenlik üzerinde oluşturduğu tehdit ve tehlikenin bertaraf edilebilmesi bakımından yalnızca ceza soruşturması bağlamında soruşturma makamlarına tanınan yetkilerle iktifa edilmesinin yeterli olmayacağı açıktır. …
Bestami Eroğlu [GK], B. No: 2018/23077, 17/9/2020, § 148 · 8 kararda atıf · paragrafın başı; tamamı kararda
Bununla birlikte, Sözleşme’nin denetim organlarının içtihatlarında, “bireyin kişiliğini geliştirmesi ve gerçekleştirmesi” kavramının, özel yaşama saygı hakkının kapsamının belirlenmesinde temel alındığı anlaşılmaktadır. Özel yaşamın korunması hakkının sadece mahremiyet hakkına indirgenemeyeceği gerçeği karşısında, kişiliğin serbestçe geliştirilmesiyle uyumlu birçok hukuksal çıkar bu hakkın kapsamına dâhil edilmiştir. Ancak özellikle mahremiyet alanında cereyan eden cinsel içerikli eylem ve davranışların bu alana dâhil olduğunda kuşku yoktur.
K.Ş., B. No: 2013/1614, 3/4/2014, § 36 · 9 kararda atıf
Anılan müdahale, Anayasa’nın 13. maddesinde belirtilen koşulları yerine getirmediği müddetçe Anayasa’nın 20. maddesini ihlal edecektir. Bu sebeple sınırlamanın Anayasa’nın 13. maddesinde öngörülen ve somut başvuruya uygun düşen, kanun tarafından öngörülme, meşru amaç taşıma, demokratik toplum düzeninin gereklerine uygunluk ve ölçülülük ilkesine aykırı olmama koşullarına uygun olup olmadığının belirlenmesi gerekir.
Halil Berk, B. No: 2017/8758, 21/3/2018, § 49 · 6 kararda atıf
Öte yandan özel hayata ilişkin herhangi bir nedene dayanmayan ve kişinin mesleki hayatına yönelen her müdahalenin ya da tedbirin doğrudan doğruya özel hayata saygı hakkı kapsamında değerlendirilmesi mümkün değildir. Bu türden müdahalelerin konu olduğu süreçler özel hayata saygı hakkının incelenmesini ve güvencelerinin harekete geçirilmesini sağlamaya elverişli olmalıdır. Mesleki hayata yönelik gerçekleştirilen müdahalelerin ya da alınan tedbirlerin kişilerin sosyal yaşamlarına ve çevreleriyle kuracakları iletişime, dolayısıyla özel hayatlarına dolaylı da olsa bir etkisinin olacağı öngörülebilir olsa da bu kapsamda gerçekleşmiş ya da gerçekleşmesi muhtemel etkinin meselenin özel hayata saygı hakkı kapsamında ele alınmasını gerekli kılacak ölçüde ciddi ve asgari bir ağırlık düzeyinde olduğunun ortaya konulması gerekir. Ağırlığın belirlenmesi ise her somut olayın kendine özgü koşulları …
Tamer Mahmutoğlu [GK], B. No: 2017/38953, 23/7/2020, § 87 · 2 kararda atıf · paragrafın başı; tamamı kararda

Şikâyetler hangi nedenlerle reddedildi?

Her ret nedeninin yanında şikâyet sayısı ve yakın tarihli örnek kararlar yer alıyor; örneklerdeki metin, Anayasa Mahkemesinin karar özetidir.

Açıkça dayanaktan yoksunluk (6 şikâyet). Bu ret nedeni bütün haklarda

  • Recep Aslan, B. No: 2024/28913, 6/5/2026: Başvuru, devletin millî güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen Fetullahçı Terör Örgütü ve/veya Paralel Devlet Yapılanması ile irtibatlı ve iltisaklı olduğu değerlendirilen başvurucunun olağanüstü hâl kanun hükmünde kararnamenin eki listede ismine yer verilmek suretiyle kamu görevinden çıkarılması nedeniyle özel hayata saygı hakkının ve kesinleşmiş bir ceza mahkemesi kararı olmadan…
  • İbrahim Karatosun, B. No: 2022/98096, 5/5/2026: Başvuru, devletin millî güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen Fetullahçı Terör Örgütü/Paralel Devlet Yapılanması ile irtibatlı ve iltisaklı olduğu değerlendirilen başvurucunun olağanüstü hal kanun hükmünde kararnamesi ile kamu görevinden çıkarılması nedeniyle özel hayata saygı hakkının, kesinleşmiş bir ceza mahkemesi kararı olmadan meslekten çıkarılması nedeniyle de masumiyet…

Süre aşımı (12 şikâyet). Bu ret nedeni bütün haklarda

  • Mehmet Işık, B. No: 2021/60030, 17/2/2026: Başvuru, devletin millî güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen Fetullahçı Terör Örgütü (FETÖ) ve/veya Paralel Devlet Yapılanması (PDY) ile irtibatlı ve iltisaklı olduğu değerlendirilen başvurucunun meslekten çıkarılması nedeniyle özel hayata saygı hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
  • Harun Tuğcu, B. No: 2021/6581, 30/4/2025: Başvuru, kamu görevine iade edildikten sonra maddi ve manevi zararın tazmini talebiyle açılan davanın reddedilmesi nedeniyle adil yargılanma hakkının ve özel hayata saygı hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.

Başvuru yollarının tüketilmemesi (8 şikâyet). Bu ret nedeni bütün haklarda

  • Hidayet Mete, B. No: 2021/38674, 27/2/2025: Başvuru, ceza davasında hukuka aykırı olarak elde edilen delillere dayalı olarak mahkûmiyet kararı verilmesi nedeniyle hakkaniyete uygun yargılanma hakkının; terör örgütü üyeliği suçuyla ilgili olarak yapılan yargısal yorumların öngörülebilir olmaması ve suç oluşturmayan eylemlerin mahkûmiyete esas alınması nedeniyle de suçta ve cezada kanunilik ilkesinin ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.
  • Abdulkadir İde, B. No: 2021/518, 2/5/2024: Başvuru, başvurucunun sosyal güvenlik kayıtlarında yer alan işten çıkış kodu nedeniyle özel hayata saygı hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.

Kişi bakımından yetkisizlik (1 şikâyet). Bu ret nedeni bütün haklarda

  • Yusuf Erdoğan, B. No: 2017/11828, 10/2/2021: Başvuru, tutuklama tedbirinin hukuki olmaması, tutukluluğun makul süreyi aşması, soruşturma dosyasına erişimin kısıtlanması, tutukluluk incelemelerinin hâkim/mahkeme önüne çıkarılmaksızın yapılması nedenleriyle kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının; banka hesaplarına tedbir konulması nedeniyle mülkiyet hakkının; meslekten ihraç nedeniyle özel hayata ve aile hayatına saygı, adil yargılanma ve…

İhlal bulunan şikâyetlerde ne oldu?

Anayasa Mahkemesinin ihlal bulduğu 108 şikâyette hükmettiği giderimler: yeniden yargılama 100, manevi tazminat 12. Bir şikâyette birden fazla giderime hükmedilebilir.

Manevi tazminata hükmedilen tek başvuruculu kararlarda, karar yılına göre ortanca tutar (en az üç kararın bulunduğu yıllar). Tutar, kararın hükmünde başvurucuya ödenmesine karar verilen toplam manevi tazminattır. Birden çok başvurucunun bulunduğu kararlar, tutar çoğu kez toplam olduğu için hesaba katılmadı:

YılKararOrtanca tutar
2023318.000 TL

Şikâyet türlerinin karşılaştırması: AYM manevi tazminat tutarları.

Son ihlal kararları

  • Zülfü Yoldaş, B. No: 2022/77144, 17/6/2026: Başvuru, güven ilişkisinin bozulduğu gerekçesiyle iş akdine son verilmesi nedeniyle özel hayata saygı hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
  • Mehmet Emin Okyay [GK], B. No: 2023/47320, 2/4/2026: Başvuru; devletin millî güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen Fetullahçı Terör Örgütü ve/veya Paralel Devlet Yapılanması ile iltisak ve irtibatının olduğu değerlendirilen kamu görevlisinin olağanüstü hâl kanun hükmünde kararnamesinin ekli listesinde ismine yer verilmek suretiyle meslekten çıkarılması nedeniyle özel hayata saygı hakkının, kesinleşmiş bir ceza mahkemesi kararı…
  • Ahmet Gezer, B. No: 2020/19790, 12/3/2026: Başvuru, güven ilişkisinin bozulması temelinde iş sözleşmesinin feshedilmesi nedeniyle özel hayata saygı hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
  • Hakan Torunlar, B. No: 2023/11289, 11/3/2026: Başvuru, kamu görevinden çıkarılmanın ardından tesis edilen baro staj listesine yazılma işleminin yargı kararı ile iptal edilmesi nedeniyle özel hayata saygı hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.

Yıllara göre şikâyetler

Karar yılına göre bu başlıkta incelenen şikâyetler ve ihlal bulunanlar:

YılŞikâyetİhlalİhlal oranı
201710%0
201920%0
20201413%93
202161%17
2022108%80
20234134%83
20243424%71
20253721%57
2026157%47

Özel hayata ve aile hayatına saygı hakkı: bütün şikâyet türleri · AYM İçtihat Atlası

Kaynak

  1. Anayasa Mahkemesi Kararlar Bilgi Bankası, bireysel başvuru kararları