Anayasa Mahkemesi, yayımladığı 124 kararda bu başlıkta 143 şikâyet inceledi ve 87 şikâyette ihlal buldu. Aşağıda sonuçların dağılımı, Mahkemenin bu konuda en çok dayandığı ilke paragrafları, ret nedenleri ve ihlal kararlarındaki giderimler yer alıyor. Sayılar yalnızca yayımlanan kararlara aittir; Mahkemenin sonuçlandırdığı bütün başvurular içinde ihlal oranı çok daha düşüktür.
Anayasa Mahkemesi bu şikâyetlerde nasıl karar verdi?
Tablo, yayımlanan kararlardaki şikâyetlerin Anayasa Mahkemesinin verdiği sonuca göre dağılımını gösteriyor.
| Sonuç | Şikâyet | Oran |
|---|---|---|
| İhlal | 87 | %61 |
| Açıkça dayanaktan yoksunluk | 23 | %16 |
| İhlal olmadığı | 14 | %10 |
| Kişi bakımından yetkisizlik | 9 | %6 |
| Süre aşımı | 4 | %3 |
| Başvuru yollarının tüketilmemesi | 3 | %2 |
| Düşme | 2 | %1 |
| İşlemden kaldırılma | 1 | %1 |
Mahkeme hangi ilkelere dayanıyor?
Bu başlıktaki kararların sendika hakkı incelemelerinde en çok atıf yapılan genel ilke paragrafları, Anayasa Mahkemesinin kendi ifadesiyle:
Son olarak mevzuatın yorumlanmasıyla ilgili sorunları çözmek, öncelikle derece mahkemelerinin yetki ve sorumluluk alanındadır. Yetkili sendikanın tespiti, söz konusu dava grubu açısından en önemli unsur olup olayın tüm tarafları ile doğrudan temas hâlinde bulunan derece mahkemelerinin olayın koşullarını değerlendirmek açısından daha avantajlı konumda bulunduğu da tartışmasızdır. Anayasa Mahkemesinin rolü ise bu kuralların yorumunun Anayasa’ya uygun olup olmadığını belirlemekle sınırlıdır. Bu nedenle Anayasa Mahkemesi, derece mahkemeleri tarafından izlenen usulü denetlemek ve özellikle mahkemelerin Anayasa’nın 51. maddesindeki güvenceleri gözetip gözetmediğini belirlemekle yetinmektedir. Bu kapsamda Anayasa Mahkemesi, derece mahkemelerinin yerini almamakta; kamusal makamların süreç içindeki tutumlarını sendika hakkı bağlamındaki usule ilişkin güvenceler açısından değerlendirmektedir …
Şikâyetler hangi nedenlerle reddedildi?
Her ret nedeninin yanında şikâyet sayısı ve yakın tarihli örnek kararlar yer alıyor; örneklerdeki metin, Anayasa Mahkemesinin karar özetidir.
Açıkça dayanaktan yoksunluk (23 şikâyet). Bu ret nedeni bütün haklarda
- Ahmet Bilek ve diğerleri, B. No: 2022/98317, 10/12/2025: Başvuru; başvurucuların toplu iş sözleşmesinden kaynaklı görev tazminatlarının ödenmemesi nedeniyle sendika hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
- Mehmet Mücahid Baş, B. No: 2023/24123, 9/12/2025: Başvuru; kamu görevlisinin geçici süreyle başka bir kurumda görevlendirilmesi nedeniyle sendika hakkının, bu işlemin iptali talebiyle açılan davada temin edilmesini istediği bazı belgeler toplanmadan karar verilmesi nedeniyle silahların eşitliği ve çelişmeli yargılama ilkelerinin ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.
Süre aşımı (4 şikâyet). Bu ret nedeni bütün haklarda
- Burak Ustaoğlu, B. No: 2020/8335, 7/6/2023: Başvuru; bir protesto eylemine kolluk görevlilerince güç kullanılarak müdahale edilmesi nedeniyle adil yargılanma hakkı, etkili başvuru hakkı, kötü muamele yasağı, sendika hakkı ile toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.
Başvuru yollarının tüketilmemesi (3 şikâyet). Bu ret nedeni bütün haklarda
- Bilge Demirbağ, B. No: 2020/8816, 10/12/2025: Başvuru, üyesi olduğu sendikanın aldığı karar üzerine nöbet görevini yerine getirmeyen kamu görevlisinin disiplin cezası ile cezalandırılması nedeniyle sendika hakkının ve adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.
- Gül İnşaat Nakliyat Madencilik ve Petrol Ürünleri Turizm Sanayi Ticaret İthalat İhracat A.Ş. ve Kumsal Petrol Maden Taahhüt İnşaat Ticaret LTD. ŞTİ., B. No: 2021/39772, 19/11/2025: Başvuru, adi ortaklık ilişkisi içinde olan başvurucuların hatalı bir şekilde toplu iş sözleşmesi tarafı olarak belirlenmeleri nedeniyle sendika hakkı ile adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.
Kişi bakımından yetkisizlik (9 şikâyet). Bu ret nedeni bütün haklarda
- Eğitim ve Bilim Emekçileri Sendikası (2), B. No: 2017/35667, 9/9/2020: Başvuru, sendika şube yöneticilerine katıldıkları bir basın açıklaması dolayısıyla idari para cezası verilmesinin başvurucunun sendika hakkını ihlal ettiği iddiasına ilişkindir.
İhlal bulunan şikâyetlerde ne oldu?
Anayasa Mahkemesinin ihlal bulduğu 87 şikâyette hükmettiği giderimler: yeniden yargılama 75, manevi tazminat 31, ihlalin tespiti 2, 152. madde 1. Bir şikâyette birden fazla giderime hükmedilebilir.
Manevi tazminata hükmedilen tek başvuruculu kararlarda, karar yılına göre ortanca tutar (en az üç kararın bulunduğu yıllar). Tutar, kararın hükmünde başvurucuya ödenmesine karar verilen toplam manevi tazminattır. Birden çok başvurucunun bulunduğu kararlar, tutar çoğu kez toplam olduğu için hesaba katılmadı:
| Yıl | Karar | Ortanca tutar |
|---|---|---|
| 2025 | 3 | 34.000 TL |
Şikâyet türlerinin karşılaştırması: AYM manevi tazminat tutarları.
Son ihlal kararları
- Özge Susam ve diğerleri, B. No: 2020/14027, 21/4/2026: Başvuru, üyesi oldukları sendikaların aldıkları kararlar üzerine öğle arasındaki nöbet görevlerini yerine getirmeyen kamu görevlilerinin disiplin cezaları ile cezalandırılması nedeniyle sendika haklarının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
- Murat Kaya, B. No: 2022/48097, 9/4/2026: Başvuru, sendikanın çağrısı üzerine yapılan basın açıklamasının idarenin yasaklama kararına aykırı olduğu gerekçesiyle emre aykırı davranıştan idari para cezası uygulanması nedeniyle sendika hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
- Deniz Çağlı, B. No: 2021/3673, 11/3/2026: Başvuru, üyesi olduğu sendikanın rehberlik öğretmenlerine ilişkin olarak aldığı karar üzerine nöbet görevini yerine getirmeyen kamu görevlisinin disiplin cezası ile cezalandırılması nedeniyle sendika hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
- Cengiz Öngül, B. No: 2021/26207, 11/3/2026: Başvuru, üyesi olduğu sendikanın aldığı karar üzerine nöbet görevini yerine getirmeyen kamu görevlisinin disiplin cezası ile cezalandırılması nedeniyle sendika hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
Yıllara göre şikâyetler
Karar yılına göre bu başlıkta incelenen şikâyetler ve ihlal bulunanlar:
| Yıl | Şikâyet | İhlal | İhlal oranı |
|---|---|---|---|
| 2014 | 3 | 2 | %67 |
| 2015 | 28 | 26 | %93 |
| 2016 | 5 | 1 | %20 |
| 2017 | 9 | 2 | %22 |
| 2018 | 2 | 1 | %50 |
| 2019 | 4 | 1 | %25 |
| 2020 | 7 | 3 | %43 |
| 2021 | 3 | 1 | %33 |
| 2022 | 2 | 2 | %100 |
| 2023 | 10 | 5 | %50 |
| 2024 | 10 | 5 | %50 |
| 2025 | 52 | 31 | %60 |
| 2026 | 8 | 7 | %88 |