Ehliyetsiz Araç Kullanma Cezası 2026: 40.000 TL, Araç Sahibine Ceza, Çocuklar, Kaza, Sigorta ve Tazminat

Ehliyetsiz araç kullanma cezası 2026

Karayolları Trafik Kanunu'nun 36. maddesi motorlu araçların sürücü belgesi olmayan kişilerce sürülmesini ve sürülmesine izin verilmesini yasaklar. Maddenin üçüncü fıkrası 27 Şubat 2026'da yürürlüğe giren 7574 sayılı Kanunla yeniden yazıldı. Emniyet Genel Müdürlüğünün 2026 Trafik İdari Para Ceza Rehberine göre:

Kanunla belirlenen bu tutarlar 2026 boyunca aynen uygulanır; ilk yeniden değerleme 2027 başında yapılır. Bisiklet, elektrikli bisiklet, elektrikli skuter ve motorsuz taşıtlar için sürücü belgesi gerekmez; bunları kullananların bisiklette 11, elektrikli bisiklet ve skuterde 15, motorsuz taşıtlarda 13 yaşını bitirmiş olması gerekir (m. 37). Ehliyetin geri alınma ve iade şartları ehliyet geri alma yazısında ayrıca anlatılmıştır.

Araç sahibi ve çocuklar

• Araç sahibinin cezası. Sürücü aynı zamanda aracın işleteni değilse, aracın kullanılmasına izin veren işletene tescil plakası üzerinden 40.000 TL ceza yazılır. Aracını ehliyeti olmayan arkadaşına, çalışanına veya çocuğuna veren kişi bu cezayla karşılaşır.
• On beş yaş sınırı. Fiili işlediği sırada on beş yaşını doldurmamış çocuk hakkında idari para cezası uygulanamaz (Kabahatler Kanunu m. 11/1). Çocuğa ceza yazılmaz; aracı kullanmasına izin veren işletenin 40.000 TL'lik cezası ise devam eder. On beş ile on sekiz yaş arasındaki ehliyetsiz sürücüye 40.000 TL ceza verilir.
• Rıza dışında kullanım. Kanun, işletene cezayı aracın sürülmesine "izin vermesine" bağlar. Araç işletenin bilgisi ve rızası dışında alınmışsa bu durum itirazda ileri sürülür.

Kaza, ceza davası ve sigorta

1. Ceza davası. Ehliyetsiz araç kullanmak suç değil, kabahattir. Kazada biri yaralanır veya ölürse taksirle yaralama veya taksirle öldürme davası açılır. Yargıtay 12. Ceza Dairesi, ehliyetsiz araç kullanmanın bilinçli taksir niteliğinde bulunmadığını ve cezayı bu gerekçeyle artırmanın hukuka aykırı olduğunu belirtti (E.2019/8729, K.2021/1070).
2. Trafik sigortası. Zorunlu trafik sigortası, kazada zarar gören üçüncü kişilere ödeme yapar; sigortacı ehliyetsizliği zarar görene karşı ileri süremez. Ödemeden sonra sigortacı genel şartlara göre sigortalısına rücu edebilir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, sigortacının sürücünün ehliyetsiz veya alkollü olduğunu ve kazanın bu nedenle gerçekleştiğini somut delillerle ispat etmesi gerektiğini, sürücünün olay yerinden kaçmasının rücu hakkı için yeterli olmadığını belirtti (E.2021/468, K.2022/1143).
3. Yolcunun tazminatı. Sürücünün ehliyetsiz olduğunu bilerek araca binen yolcunun tazminatından indirim yapılır: Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, 18 yaşından küçük ehliyetsiz servis sürücüsünün aracına binen ve sürücüyle aynı işyerinde çalışan yolcunun tazminatından yüzde 20 indirim yapılması gerektiğini belirtti (E.2023/2663, K.2026/1198). Hukuk Genel Kurulu, aracını ehliyetsiz sürücüye kullandıran ve kazada ölen işletenin yakınlarına ödenecek destekten yoksun kalma tazminatında da indirim yapılmasını kabul etti (E.2020/58, K.2022/429).
4. İlliyet şartı. Ehliyetsizlik kazanın oluşumuna etki etmemişse tazminattan indirim yapılmaz. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, kazada ölen motosiklet sürücüsünün ehliyetsiz olmasının kazaya etken olmadığını belirterek yapılan indirimi bozdu (E.2025/6526, K.2025/15975).

İtiraz

Ceza tebliğden itibaren 15 gün içinde sulh ceza hâkimliğine başvurularak itiraz edilir (Kabahatler Kanunu m. 27). Ceza indirimli ödense de itiraz hakkı korunur. İtirazda şu noktalar delilleriyle ileri sürülür:

• Sürücünün çok taraflı anlaşmalara göre geçerli bir yabancı sürücü belgesine veya geçerli uluslararası sürücü belgesine sahip olduğu; Kanun bu kişilerin araç kullanmasına izin verir (m. 36),
• İşleten cezasında aracın işletenin izni olmadan kullanıldığı,
• Sürücünün fiil tarihinde on beş yaşını doldurmamış olduğu,
• Ehliyetin geri alınma kararının sürücüye tebliğ edilip edilmediği ve geri alma süresinin dolup dolmadığı (200.000 TL'lik cezalarda).