Emekli Maaşından SGK Borcu Kesintisi 2026: Yüzde 10 Kesinti, Yüzde 25 Sınırı, GSS ve Bağ-Kur Borcu, Ölüm Aylığı, Şirket Borcu ve İtiraz

Kural: ek 24. madde ve yüzde 10

7566 sayılı Kanunun 25. maddesiyle 5510 sayılı Kanuna eklenen ek 24. madde 1 Ocak 2026'da yürürlüğe girdi (7566 s. K. m. 38/1-b):

"Kurumdan gelir veya aylık alanların, kendi sigortalılığı ve/veya hak sahibi olduğu kişinin sigortalılığı nedeniyle oluşan genel sağlık sigortası primi dahil prim ve prime ilişkin borçları, %25 oranını geçmemek üzere gelir veya aylıklarından kesilmek suretiyle tahsil edilir."

SGK uygulamayı 24.07.2026 tarihli ve 2026/19 sayılı "Gelir/Aylıklardan Prim Borcu Kesintisi" Genelgesiyle düzenledi:

• Oran: kesinti en fazla aylığın dörtte biri olabilir; SGK kesintiyi aylığın yüzde 10'u oranında yapar (Genelge b. 5).
• İcra ve rıza yok: borç icra takibi olmaksızın ve borçlunun muvafakati aranmaksızın kesilir (b. 1).
• Kapsanan ödemeler: yaşlılık (emekli) aylığı, malullük ve vazife malullüğü aylığı, ölüm aylığı, sürekli iş göremezlik geliri ve ölüm geliri (b. 3).
• Birden fazla aylık: kişinin kendi borcu için aldığı her aylıktan ayrı ayrı yüzde 10 kesilebilir (b. 5, Örnek 2).
• Sıra: SGK'nın 96. maddeye göre yersiz ödeme geri alma kesintisi devam ediyorsa ek 24 kesintisi onun bitmesinden sonra başlar; prim borcu 6183 sayılı Kanun'a göre takip ediliyorsa varsa nafaka alacakları SGK'nın prim alacaklarından önce tahsil edilir (b. 6).

Örnek: aylığı 20.000 TL olan emekliden borcu bitene kadar ayda 2.000 TL kesilir. Kanuni sınıra göre kesinti en fazla 5.000 TL olabilirdi; Genelge oranı yüzde 10 olarak belirledi.

Hangi borçlar kesilir

Genelgeye göre kesintiyle tahsil edilen borçlar, kişinin kendi sigortalılığından doğanlardır (b. 4). Birden fazla borç varsa aşağıdaki sırayla ve her türde zamanaşımına uğramamış en eski borçtan başlanarak kesilir (b. 6):

1. Genel sağlık sigortası: 60/1-g (gelir testi yaptırmamış veya geliri yüksek çıkan), 60/1-d, 60/7 ve ek 13. madde kapsamındaki GSS prim borçları.
2. İsteğe bağlı ve benzeri sigortalılık: mülga 506 sayılı Kanun'a göre isteğe bağlı ve topluluk sigortası, 2925 sayılı Kanun'a göre tarım sigortası, 5510 ek 5 ve ek 6 kapsamındaki sigortalılık borçları.
3. Bağ-Kur (4/1-b): zorunlu sigortalılıktan doğan prim borçları.
4. Memurluk (4/1-c): 5434 sayılı Kanun'a göre tamamı ödenmemiş borçlanmalar, ilgi devamını sonlandıranların GSS primi ve intibak tashihinden doğan kesenek borçları.

Genelgedeki örneğe göre 1.1.2025'te emekli olan ve 2023-2024 dönemine ait GSS borcu aylık bağlandıktan sonra tespit edilen kişinin bu borcu yaşlılık aylığından kesilir (b. 2, Örnek 1). GSS borcunun nasıl oluştuğu ve gelir testiyle silinme yolları için GSS borcu 2026 yazısına bakınız.

Ölüm aylığı ve yakınların borcu

• Ölenin borcu: çalışırken veya aylık alırken vefat eden kişinin kendi prim borcu, onun üzerinden eşe, çocuğa veya anne-babaya bağlanan ölüm aylığından kesilir (b. 2, Örnek 2 ve 3).
• Yakının kendi aylığı korunur: ölenin borcu için hak sahibinin kendi sigortalılığından aldığı emekli aylığından veya başka bir yakını üzerinden aldığı ölüm aylığından kesinti yapılmaz. Genelgedeki örnekte babası ve eşi vefat eden kişinin babadan kalan borcu, eşinden aldığı ölüm aylığından kesilmez (b. 2, Örnek 5).
• Hak sahibinin kendi borcu: ölüm aylığı alan kişinin kendisinin prim borcu varsa, bu borç aldığı tüm aylıklardan kesilebilir (b. 2, Örnek 4 ve 6).

Kesinti yapılmayan aylıklar ve şirket borcu

• Hazine aylıkları: bedeli Hazineden tahsil edilen ve bu nedenle 5510'un gelir ve aylık tanımına girmeyen aylıklardan, yani geçici 18. madde, 5774 sayılı Kanun (başarılı sporcular) ve 5233 sayılı Kanun (terör zararları) uyarınca ödenen aylıklardan ek 24 kesintisi yapılmaz (Genelge b. 3).
• Şirket ve işveren borcu: Genelgede kesintiyle tahsil edilecek borçlar kişinin kendi sigortalılığından doğanlarla sınırlı sayılmıştır; işveren sıfatıyla doğan şirket prim borçları bu listede yer almaz (b. 4). Ancak SGK aylıkları, 88. maddeye göre takip edilen Kurum alacakları ve nafaka borçları için haciz yasağının dışında tutulur (5510 s. K. m. 93/1). Bu alacaklar ek 24 kesintisinden ayrı olarak icra yoluyla takip edilebilir.
• Diğer alacaklılar: bankalar ve diğer alacaklılar emekli aylığını borçlunun muvafakati olmadan haczettiremez; ayrıntı için maaş haczi ve emekli maaşı haczi yazısına bakınız.

İtiraz, iade ve kesintiden kurtulma

• İtiraz yeri: GSS borcuna itiraz borçlunun son ikametgâhının bulunduğu yerin sosyal güvenlik il müdürlüğüne veya merkezine; Bağ-Kur, isteğe bağlı, tarım, topluluk ve ek 5-ek 6 borçlarına itiraz borçlunun dosyasının bulunduğu il müdürlüğüne veya merkeze; memurluğa ilişkin borçlanma ve kesenek borçlarına itiraz Sigorta Primleri Genel Müdürlüğü Primler Daire Başkanlığına yapılır (Genelge b. 7).
• Yersiz kesinti: borç sonradan yersiz çıkarsa, örneğin aynı dönemde başka kapsamda sigortalı olduğu anlaşılırsa, kesilen tutar 5510'un 89. maddesine göre iade edilir; kişinin Kuruma veya Hazineye başka borcu varsa önce ona mahsup edilir (b. 8).
• Borcu ödemek veya taksitlendirmek: borç ödenirse kesinti biter. SGK prim borçlarının 72 aya kadar taksitlendirilmesi için vergi ve SGK borcu taksitlendirme 2026 yazısındaki SGK bölümüne bakınız.
• Zamanaşımı: SGK'nın prim ve diğer alacakları ödeme süresinin dolduğu tarihi izleyen takvim yılı başından itibaren on yıllık zamanaşımına tabidir (m. 93/2); kesinti zamanaşımına uğramamış borçlar için yapılır.