GSS Borcu Silinecek mi 2026: 2016 Öncesi Borçlar Silindi, 2026 Prim Tutarı, Gelir Testi, Sağlık Hizmeti ve Yurt Dışı

Hangi borçlar silindi?

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 60. maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi, başka bir bentten sigortalı veya bakmakla yükümlü olunan kişi sayılmayan ve başka bir ülkede sağlık sigortası hakkı bulunmayan vatandaşları genel sağlık sigortalısı sayar. Bu kişilerin primini kendileri öder.

7571 sayılı Kanunla eklenen ve 25.12.2025'te yürürlüğe giren geçici 111. madde şunu düzenler:

• 60/1-g kapsamında 1/1/2016'dan önceki döneme ait ödenmemiş GSS primlerinin ve gecikme cezası, gecikme zammı gibi fer'i alacakların tamamının tahsilinden vazgeçilir.
• Maddenin yayımına kadar bu dönemler için ödenmiş primler iade edilmez ve başka borca mahsup edilmez.

Madde başvuru şartı koymaz. 1/1/2016 ve sonrasına ait borçlar bu hükmün kapsamı dışında kaldı; 5510 sayılı Kanunun 18.10.2026 tarihli güncel metninde bu dönem için bir silme hükmü yoktur.

2026 GSS primi

Kanun 60/1-g kapsamındakiler için oranı yüzde 3 olarak koyar ve Cumhurbaşkanına yüzde 12'ye kadar artırma yetkisi verir (m. 81/1-f). 10602 sayılı Kararla oran yayımı izleyen ay başından, yani 1 Aralık 2025'ten itibaren yüzde 6 oldu. Brüt asgari ücret değiştiğinde aylık prim de değişir.

Gelir testi

Harcamaları, taşınır ve taşınmazları da dikkate alınarak SGK'nın test yöntemleriyle belirlenen aile içi kişi başı aylık geliri asgari ücretin üçte birinden az olan vatandaşlar 60/1-c-1 kapsamında genel sağlık sigortalısı sayılır ve primleri devletçe ödenir (m. 60/1-c-1). Gelir testi bu nedenle 60/1-g borcunun ileriye dönük olarak doğmamasının yoludur.

• Tescil tebliğinden itibaren bir ay içinde gelir testi isteyip geliri brüt asgari ücretin üçte birinin altında çıkanların bu sürede yaptıkları ödemeler faizsiz iade veya mahsup edilir (m. 80).
• Gelir testi, testten önceki dönemin borçlarını kendiliğinden silmez; 1/1/2016 öncesi borçlar ise geçici 111. maddeyle zaten silindi.
• Ana veya babası üzerinden bakmakla yükümlü olunan kişi sayılmayan lise mezunları 20 yaşını, yükseköğrenim mezunları 25 yaşını geçmemek kaydıyla mezuniyetten sonraki iki yıl gelir testi yapılmadan 60/1-c-1 kapsamında sayılır (m. 60).

Borçla sağlık hizmeti

60/1-g kapsamındaki kişi ve bakmakla yükümlü olduğu kişilerin sağlık hizmetinden yararlanması için iki şart aranır (m. 67/1-a, b):

1. Sağlık hizmeti sunucusuna başvurmadan önceki son bir yıl içinde toplam 30 gün GSS prim ödeme gün sayısı,
2. başvuru tarihinde 60 günden fazla prim ve prime ilişkin borç bulunmaması; 6183 sayılı Kanunun 48. maddesine göre tecil ve taksitlendirilip taksitleri devam eden borçlar bu şartı bozmaz.

18 yaşını doldurmamış kişiler, tıbben başkasının bakımına muhtaç olanlar, trafik kazası, acil haller, iş kazası ve meslek hastalığı, bildirimi zorunlu bulaşıcı hastalıklar ve madde bağımlılığı tedavisi bu şartlardan muaftır (m. 67/1).

Yurt dışında yaşayanlar

Kanun genel sağlık sigortalılığını “ikametgâhı Türkiye'de olan kişiler” için düzenler ve 60/1-g kapsamını başka bir ülkede sağlık sigortası hakkı bulunmayan vatandaşlarla sınırlar (m. 60/1). Yurt dışında yaşarken borç çıkarılan kişi, borcun iptali için iş mahkemesinde dava açabilir.

Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, 2012-2019 arasında yurt dışında bulunan ama resmî kayıtlarda yerleşim yeri Türkiye'de görünen ve bu dönemde yurt dışında bulunduğunu Kuruma bildirmeyen kişi hakkında, borcu iptal eden ilk derece kararını bozdu. Daire, kişinin yurt dışında bulunmasının tek başına GSS'ye tabi olmasına engel olmadığını belirtti; SGK aynı kişinin bir dönem borcunu belgelere dayanarak zaten silmişti (E.2022/7125 K.2022/11110, 22.09.2022).

Kararın uygulamadaki sonucu şudur: yurt dışına yerleşen kişi, adres kaydını yurt dışı adresiyle güncellemeli ve yurt dışında yaşadığını ya da orada sağlık sigortası bulunduğunu belgeleriyle SGK'ya bildirmelidir.

Borcunuz varsa ne yapmalı?

1. Borcu sorgulayın. e-Devlet'teki SGK GSS borç sorgulama hizmetinde 1/1/2016 öncesi dönemin silinip silinmediğine bakın.
2. Kapsamı kontrol edin. Bu dönemde çalışma, emeklilik, bakmakla yükümlü olunan kişi olma veya yurt dışında sağlık sigortası gibi bir sebeple başka kapsamda olduysanız, 60/1-g tescili yanlış olabilir; belgelerle SGK'ya itiraz edin.
3. Gelir testi isteyin. Aile içi kişi başı geliriniz asgari ücretin üçte birinden azsa gelir testiyle 60/1-c-1 kapsamına geçebilirsiniz.
4. Taksitlendirin. Kalan borcu 6183 sayılı Kanunun 48. maddesine göre tecil ve taksitlendirerek sağlık hizmetine erişimi koruyun.
5. Dava. Kurumun tescil ve borç işlemine karşı iş mahkemesinde borcun iptali davası açılabilir.