Maaş Haczi ve Emekli Maaşı Haczi 2026: Maaşın Ne Kadarı Kesilir, Emekli Maaşına Haciz Konur mu, Banka Blokesi ve Yargıtay'ın 2025 Kararı

Çalışanın maaşı: dörtte bir ve sıra

İcra takibi kesinleşen alacaklı, borçlunun çalıştığı yerden aldığı maaşın haczini isteyebilir. İcra ve İflas Kanunu'nun 83. maddesi bu haczin sınırlarını belirler:

• Geçim payı: Maaşlar, her türlü ücret, emekli aylıkları ve sigorta veya emekli sandıklarının bağladığı gelirler, borçlunun ve ailesinin geçimi için icra memurunca gerekli görülen kısım düşüldükten sonra haczedilir.
• Alt sınır: Haczedilecek miktar maaşın dörtte birinden az olamaz. İcra daireleri bu nedenle maaş hacizlerini çoğunlukla dörtte bir oranında uygular.
• Sıra: Birden fazla haciz varsa hacizler sıraya konur; öndeki haczin kesintisi bitmeden sonraki haciz için kesinti yapılmaz. Böylece borçlunun maaşından aynı anda birden fazla dörtte bir kesilmez.

Bu sınırları önceden kaldıran anlaşmalar geçersizdir: 82 ve 83. maddelerde yazılı mal ve hakların haczedilebileceğine dair önceden yapılan anlaşmalar muteber değildir (İİK m. 83/a). Kredi sözleşmesine konan "maaşımın tamamının haczine razıyım" gibi önceden verilmiş bir muvafakat bu nedenle hüküm doğurmaz.

İşverenin yükümlülükleri

Maaş haczi işverene yazıyla bildirilir. İşveren en geç bir hafta içinde haczi uyguladığını ve borçlunun maaş miktarını icra dairesine bildirmek, borç bitinceye kadar haczedilen kısmı keserek göndermek zorundadır; borçlunun maaşında veya görevinde değişiklik olursa ya da iş ilişkisi sona ererse bunu da hemen bildirir (İİK m. 355). Kesmediği veya göndermediği para, ayrıca mahkeme kararı alınmasına gerek olmadan icra dairesince işverenden alınır; işverenin borçluya rücu hakkı saklıdır (m. 356). İcra dairesinin tebligatını makul bir sebep olmadan yerine getirmeyenler hakkında Cumhuriyet savcılığı doğrudan takibat yapar (m. 357).

Çalışan açısından pratik sonuç şudur: maaşınızdan dörtte birden fazla kesiliyorsa ya da sırası gelmemiş ikinci bir haciz için kesinti yapılıyorsa, önce bordronuzu ve icra dairesinin işverene gönderdiği yazıyı isteyin; hatanın işverenden mi icra dairesinden mi kaynaklandığı başvuracağınız yolu belirler.

Banka blokesi ve 2025 içtihadı birleştirme kararı

Emeklilerin çoğu maaşını aldığı bankadan kredi kullanır ve kredi sözleşmesinde taksitlerin maaş hesabından takas veya mahsup yoluyla tahsil edilmesine onay verir. Yıllarca Yargıtay daireleri bu talimatın geçerliliği konusunda farklı kararlar verdi: 3. Hukuk Dairesi ile kapatılan 13. ve 19. Hukuk Daireleri blokeyi geçerli sayarken 11. Hukuk Dairesi aksi yönde karar veriyordu.

Yargıtay İçtihatları Birleştirme Büyük Genel Kurulu 21 Mart 2025'te bu ayrılığı giderdi: tüketici kredisi nedeniyle verilen hapis, takas, mahsup ve benzeri onay ve rıza talimatları nedeniyle bankanın emekli maaşına doğrudan bloke koyması mümkündür (E. 2022/2, K. 2025/1, üçüncü görüşmede oy çokluğuyla; RG 17.7.2025). Kurulun gerekçesi şöyle özetlenebilir:

• Emekli maaşının haczedilemezliği ve bundan önceden feragatin geçersizliği cebri icra aşaması için konmuş kurallardır; bankaya verilen talimat ise bir cebri icra işlemi değil, borcun nasıl ödeneceğine ilişkin bir yetkidir (§§ 28-29).
• Bu kurallar istisnai olduğu için dar yorumlanmalıdır; kişi kendi rızasıyla borcunu alacaklıyla anlaştığı şekilde ödeyebilir (§ 29).
• Hâkim yine de her somut olayda sözleşme hükmünün borçlar ve tüketici hukuku ilkelerine uygun olup olmadığını, bankanın kanuna ve sözleşmeye uygun davranıp davranmadığını denetler (§ 31).

Kararın ardından Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, emekli maaşından yapılan kredi kesintilerini iade ettiren bir bölge adliye mahkemesi kararını bozdu (E. 2025/757, K. 2025/4274, 24.9.2025). Ancak talimatın kapsamı önemlidir: 2026'da onanan bir dosyada tüketici kredileri için verilen talimata dayanan kesintiler hukuka uygun bulunurken, aynı emekliye ait kredi kartı ve kredili mevduat hesabı borçları için muvafakat bulunmadığından bu borçlar için yapılan 14.071,65 TL'lik kesintinin iadesi kesinleşti (3. HD, E. 2025/5556, K. 2026/2350, 20.4.2026). Karara katılmayan üyeler ise karşı oylarında bu blokenin emekliyi geçimini sağlayacak paradan yoksun bıraktığını ve kanunun açık yasağıyla bağdaşmadığını belirtti.

Haczedilmemesi gereken maaş haczedildiyse

• İcra yoluyla haciz: Emekli maaşına muvafakatiniz olmadan haciz konduysa ya da çalışan maaşınızdan dörtte birden fazla kesiliyorsa icra dairesinin işlemine karşı icra mahkemesine şikâyet yoluyla başvurun (İİK m. 16). Şikâyeti haczi öğrendiğiniz günden itibaren yedi gün içinde yapmak güvenli yoldur.
• Banka kesintisi: Banka, icra takibi olmaksızın sözleşmedeki talimata dayanarak kesinti yapıyorsa uyuşmazlık bir tüketici uyuşmazlığıdır. Önce bankadan kesintinin hangi borç ve hangi talimata dayandığını yazılı olarak isteyin; talimat o borcu kapsamıyorsa tüketici hakem heyetine veya tüketici mahkemesine başvurabilirsiniz.
• Evinizin haczi: Maaşın yanı sıra eviniz haczedildiyse haline münasip ev yazısında anlattığımız şikâyet yolu ayrıca açıktır.