Özel huzurevi ve yaşlı bakım merkezi, en az 20 kapasiteli, girişi ve işleyişi bağımsız bir binada, Aile ve Sosyal Hizmetler il müdürlüğüne başvurulup valilik onayıyla verilen açılış izniyle açılır; sorumlu müdür en az dört yıllık yükseköğrenim mezunu olur. Aylık ücretin taban ve tavanını valilikteki komisyon belirler. Denetimde eksiklik bulunursa 2026'da 280.755 TL'den 1.403.775 TL'ye kadar idari para cezası verilir.
22 Nisan 2026 tarihli 7578 sayılı Kanun, kapatılan yatılı kuruluşların valilikçe işletilmesini ve kurucu hakkında kovuşturma açıldığında tedbir alınmasını öngördü. Bu yazı açılış adımlarını, bina ve personel şartlarını, ücret ve depozito kurallarını, ceza ve kapatma rejimini anlatır.
Huzurevi ve yaşlı bakım merkezi
- Huzurevi: Sağlıklı yaşlıları korumak, bakmak ve sosyal, fiziksel ve moral ihtiyaçlarını karşılamak için kurulan, 24 saat yatılı hizmet veren, en az 20 kapasiteli sosyal hizmet kuruluşu (Özel Huzurevleri ile Huzurevi Yaşlı Bakım Merkezleri Yönetmeliği m. 4/1-b).
- Huzurevi ve yaşlı bakım merkezi: Sağlıklı yaşlılar ile özel bakım gerektiren yaşlılara aynı binanın farklı bölümlerinde hizmet veren, en az 20 kapasiteli kuruluş (m. 4/1-c).
- Yaşlı: Kuruluş bakımına ihtiyacı olan, akıl ve ruh sağlığı yerinde, en az 55 yaşındaki kişi; özel bakım yaşlısının kabulü tabip raporuna bağlıdır (m. 4/1-h).
- Kanun: Huzurevleri 2828 sayılı Sosyal Hizmetler Kanununa göre sosyal hizmet kuruluşudur; açılış izni ve standartlar yönetmelikle düzenlenir (2828 sayılı Kanun m. 3, 34).
Kurucu ve açılış izni
- Başvuru: Kurucu, kuruluşun adı, adresi ve kendi kimliğini yazdığı dilekçeyle il veya ilçe müdürlüğüne başvurur (m. 5).
- Kurucu şartları: En az ilkokul mezunu, Türk vatandaşı, medeni hakları kullanma ehliyetine sahip olmak; bir yıl veya daha fazla hapis cezası ya da devletin güvenliğine karşı suçlar, zimmet, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik gibi sayılan suçlardan hükümlü bulunmamak; daha önce kurucusu olduğu bir sosyal hizmet kuruluşu mevzuata aykırılıktan kapatılmamış olmak (m. 6).
- Dosya: Kurucu ve sorumlu müdürün kimlik, öğrenim ve adli sicil beyanları, aralarındaki iş sözleşmesi; yapı kullanma izin belgesi veya statik rapor, tapu veya kira sözleşmesi, itfaiye raporu ve özel bakım bölümü için il sağlık müdürlüğü uygunluk raporu (m. 7).
- İnceleme ve onay: İl veya ilçe müdürlüğündeki meslek elemanları fiziksel koşulları, tefrişi ve odaların genişliğine göre kapasiteyi inceler; il müdürlüğünün teklifi ve valiliğin onayıyla kuruluş açılır. Açılış izin belgesi alınıp personeli tamamlanan kuruluş hizmete başlar ve belgeyi görünür bir yere asar (m. 8).
- Yaşlı kabulü: Valilik onayı alınıp açılış izin belgesi düzenlenmeden yaşlı kabul edilemez (m. 9). Devir, nakil ve şube açılışı da izne bağlıdır (m. 11, 12).
Bina ve personel
- Bina: Girişi, çıkışı ve işleyişi bağımsız bir bina; binanın tamamında yalnız yaşlılara hizmet; mümkünse yaşlıların dolaşabileceği bahçe; trafik bakımından emniyetli konum. Huzurevinde zemin+2, özel bakım bölümü ve yaşlı bakım merkezinde zemin+1 ve üzeri binalarda asansör zorunludur. Bitişiğinde yanıcı veya patlayıcı madde satılan ya da imal edilen binada kuruluş açılamaz (m. 21).
- Sorumlu müdür: En az dört yıllık yükseköğrenim mezunu; birden fazla kuruluşun müdürü olamaz, çalışma saatlerinde başka işte çalışamaz (m. 13).
- Meslek elemanları: Sosyal çalışmacı, psikolog, tabip, fizyoterapist, diyetisyen ve hemşire ile yaşlı bakım elemanı, aşçı ve temizlik personelinin görevleri Yönetmelikte tanımlıdır (m. 4/1-f, 14-20). Personel çalışma iznine tabidir ve kurucu tüm personelle iş sözleşmesi yapar (m. 8, 10).
- Nöbet: 08.00-18.00 dışında ve bayram ve tatillerde nöbet sorumlusu olarak bir sağlık personeli çalıştırılır (ek m. 1).
Ücret ve depozito
- Ücret komisyonu: Vali veya vali yardımcısı başkanlığında il müdürü, belediye, defterdarlık, ticaret il müdürlüğü ve kurucuların temsilcisinden oluşan komisyon her yıl aralık ayının ilk haftasında gelecek yılın taban ve tavan aylık bakım ücretini belirler; belirlenen ücretin üstünde ücret alınamaz (m. 27).
- Depozito: Kabulde bir aylık ücret kadar depozito alınır. Yaşlı kendi isteğiyle ayrılırsa depozito iade edilmez, aylık ücrete mahsup edilir; ölüm hâlinde bakılan gün ve varsa borç düşülerek kalan iade edilir; depozito sonradan ücretin altında kalsa da ek ücret istenemez (m. 28).
- Ek ücret yasağı: Yaşlı bakım merkezinde akıl ve ruh sağlığı yerinde olmayan yaşlılar için aylık ücrete ilave ücret istenemez (m. 28/5).
- Ücretsiz kontenjan: Özel sosyal hizmet kuruluşlarının kapasitesinin yüzde üçü, Bakanlıkça belirlenen kişilerin ücretsiz yararlanmasına ayrılır (2828 sayılı Kanun m. 34).
Denetim, ceza ve kapatma
| Durum | Yaptırım |
|---|---|
| Denetimde eksiklik veya aykırılık | İl müdürü net asgari ücretin 10-50 katı idari para cezası verir (2026: 280.755-1.403.775 TL) ve en çok otuz gün süre tanır; giderilmezse iki katı yeniden verilir, ek sürede de giderilmezse veya bir yılda beş ceza verilirse kuruluş Bakanlıkça kapatılır (m. 35/A) |
| Açılış izni olmadan hizmet, izinsiz nakil veya devir, gerçeğe aykırı belge | Bakanlıkça kapatma (m. 35/B) |
| Yaşlılara fiziksel, cinsel, psikolojik veya ekonomik zarar veren davranışa karşı önlem almayan kurucu veya müdür | En az 400 gün adli para cezası; bu nedenle cezalandırılması kapatma sebebidir, hükmün açıklanmasının geri bırakılması kapatmaya engel değildir (m. 35/B) |
| Kapatılan yatılı kuruluş | Gerektiğinde merkezin işleri valilikçe yürütülür, nakledilemeyen kişilere en çok altı ay hizmet sürdürülür; kurucu hakkında zarar verici eylemden kovuşturma açılırsa valilik kovuşturma bitene kadar bu tedbirleri alabilir (m. 35/C, 7578 sayılı Kanun, 22.04.2026) |
- Denetim: Kuruluş il veya ilçe müdürlüğünce yılda en az iki kez denetlenir; aksaklıklar için bir ay, sonra uyarıyla ek süre verilir (Yönetmelik m. 31).
- Yönetmelikteki kapatma sebepleri: İzinsiz yaşlı kabulü, aksaklıkların giderilmemesi, yaşlıların ihmali, istismarı ve şiddet, belirlenen ücretten fazla ücret, kapasite aşımı ve amaç dışı faaliyet (m. 32).
- Kapatma yetkisi: Yönetmelik kapatmayı il müdürlüğü teklifi ve valilik onayına bağlar (m. 32), Kanun ise kapatma yetkisini Bakanlığa verir (m. 35/A, 35/B). Danıştay 10. Dairesi Kasım 2025'te aynı Kanun hükmüne dayanarak, kreşlerin valilik onayıyla kapatılmasına izin veren yönetmelik kuralını Kanuna aykırı bulup kapatmaları bozdu (E.2025/4709 K.2025/5627; ayrıntı: kreş açma şartları).
- Dava: Kapatma ve para cezası birlikte, tebliğden itibaren 60 gün içinde idare mahkemesinde dava edilir; yürütmenin durdurulması istenebilir (2577 sayılı Kanun m. 7, 27).
Sık sorulan sorular
Huzurevi açma şartları nelerdir 2026?
Kurucu en az ilkokul mezunu, Türk vatandaşı ve medeni hakları kullanma ehliyetine sahip olmalı, Yönetmelikte sayılan suçlardan hükümlü bulunmamalı ve daha önce bir sosyal hizmet kuruluşu mevzuata aykırılık nedeniyle kapatılmamış olmalıdır (Özel Huzurevleri ile Huzurevi Yaşlı Bakım Merkezleri Yönetmeliği m. 6). Kuruluş en az 20 kapasiteli olur, girişi ve işleyişi bağımsız bir binada açılır ve binanın tamamı yaşlılara ayrılır (m. 4, 21). Açılış izni il müdürlüğünün teklifi ve valilik onayıyla verilir (m. 8).
Huzurevi açmak için hangi belgeler gerekir?
Kurucu ve sorumlu müdürün kimlik, öğrenim ve adli sicil beyanları ile aralarındaki iş sözleşmesi; bina için yapı kullanma izin belgesi veya üniversiteden statik rapor, tapu veya kira sözleşmesi, itfaiye raporu ve özel bakım bölümü varsa il sağlık müdürlüğü uygunluk raporu istenir (Yönetmelik m. 7).
Huzurevi müdürü olmak için hangi şartlar gerekir?
Sorumlu müdür en az dört yıllık yükseköğrenim mezunu olmalıdır; bu niteliği taşıyan kurucu aynı zamanda sorumlu müdür olabilir. Bir kişi birden fazla kuruluşun sorumlu müdürü olamaz ve çalışma saatlerinde başka işte çalışamaz (Yönetmelik m. 13). 08.00-18.00 dışında ve tatillerde nöbet sorumlusu olarak bir sağlık personeli çalıştırılır (ek m. 1).
Özel huzurevi ücretleri nasıl belirlenir?
Aylık bakım ücretinin taban ve tavanını her yıl aralık ayında, vali veya vali yardımcısı başkanlığında il müdürü, belediye, defterdarlık, ticaret il müdürlüğü ve kurucuların temsilcisinden oluşan komisyon belirler; bu ücretin üstünde ücret alınamaz (Yönetmelik m. 27). Kabulde bir aylık ücret kadar depozito alınır; aylık ücret hizmetten sonra tahsil edilir ve makbuz verilir (m. 28).
Huzurevi depozitosu iade edilir mi?
Yaşlı kendi isteğiyle ayrılırsa depozito iade edilmez, aylık bakım ücretine mahsup edilir. Yaşlının ölümü hâlinde bakılan gün kadar ücret ve varsa borcu düşüldükten sonra kalan iade edilir. Depozito zamanla aylık ücretin altında kalsa da ek ücret istenemez (Yönetmelik m. 28).
Huzurevi hangi durumlarda kapatılır?
Açılış izni olmadan hizmete başlama, izinsiz nakil veya devir, gerçeğe aykırı belge ile kurucu veya müdürün yaşlılara zarar veren eylemlerden cezalandırılması kapatma sebebidir (2828 sayılı Kanun m. 35/B). Denetimde bulunan eksikliklerin verilen sürelerde giderilmemesi veya bir yılda beş ceza da kapatmaya yol açar (m. 35/A). Yönetmelik ayrıca ihmal ve istismar, belirlenen ücretten fazla ücret, kapasite aşımı ve amaç dışı faaliyeti sayar (Yönetmelik m. 32).
Kapatılan huzurevindeki yaşlılara ne olur?
22.04.2026 tarihli 7578 sayılı Kanunla 2828 sayılı Kanuna eklenen 35/C maddesine göre kapatılan yatılı kuruluşta bakım aksamasın diye merkezin işleri valilikçe yürütülür; başka kuruluşa hemen nakledilemeyen kişilere en çok altı ay hizmet verilmeye devam edilir ve Bakanlığın yatılı kuruluşlarındaki personel geçici görevlendirilebilir. Kurucu hakkında yaşlılara zarar veren eylemlerden kovuşturma açılırsa valilik, kovuşturma bitene kadar bu tedbirleri alabilir.
Muhammet Zeyd Targal
Balıkesir Üniversitesi Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Bölümü mezunudur ve aynı üniversitenin Hukuk Fakültesinde öğrenimini sürdürmektedir. Targal Avukatlık Bürosunun hukukî yayın çalışmalarında yer almaktadır.
Başlıca hukukî kaynaklar
- 2828 sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu m. 3, 34, 35/A, 35/B, 35/C (7578 sayılı Kanunla 22.04.2026)
- Özel Huzurevleri ile Huzurevi Yaşlı Bakım Merkezleri Yönetmeliği (2008; başlıca değişiklikler 2009, 2010, 2011, 2012, 2021) m. 4-13, 21, 27, 28, 31, 32, ek m. 1
- 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m. 7, 27
- Danıştay 10. Dairesi, E.2025/4709 K.2025/5627 (27.11.2025)