Özel eğitim ve rehabilitasyon merkezi her ilçede istenildiği zaman açılamaz: Millî Eğitim Bakanlığı, destek eğitimi alacak birey sayısına göre her yıl ilçe kontenjanı ilan eder; başvurular ilandan itibaren yedi gün içinde, 2026'da 33.030 TL olan başvuru ücretiyle yapılır, kontenjandan fazla başvuruda noter huzurunda kura çekilir. Merkez açıldıktan sonra MEB ödemeleri biyometrik kimlik doğrulama sistemine bağlıdır; gerçek dışı beyanla alınan fazla ödeme iki katı ve faiziyle geri alınır, tekrarında kurum açma izni iptal edilir.
Kurallar Millî Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim Kurumları Yönetmeliğinde yer alıyor; 2024'te açılış usulü yeniden yazıldı, 2025'te biyometrik takip ve denetim kuralları sıkılaştırıldı. Bu yazı açılış adımlarını, personel ve ödeme şartlarını, biyometrik sistemin sonuçlarını ve izinsiz faaliyetin yaptırımlarını anlatır.
Kontenjan, başvuru ve kura
- Kontenjan: Her yıl ocak ayının ilk iş günü MEBBİS-RAM modülünde ilçede destek eğitimi almasına karar verilen birey sayısı esas alınır: 0-300 birey için bir kurum, sonraki her 200 bireye kadar bir kurum. EK-1'deki illerde ihtiyacı en yüksek ilçeden başlanır. Bakanlık açılacak ilçeleri Genel Müdürlüğün internet sayfasında ilan eder (Özel Eğitim Kurumları Yönetmeliği m. 6/2, 4).
- Eksik program istisnası: Kontenjan dolu olsa da ilçede bir destek eğitim programı hiç yoksa ve Bakanlığın duyurusundan sonra üç ay içinde mevcut kurumlar bu programı eklemezse, o programı da içeren bir kurumun açılmasına Bakanlığın uygun görüşüyle izin verilir (m. 6/2).
- Başvuru: 5580 sayılı Kanunun 4. maddesindeki kurucu şartlarını taşıyanlar, aynı ilçeye o yıl tek başvuru yapmak üzere ilandan itibaren yedi gün içinde, brüt asgari ücret tutarındaki başvuru ücretini il döner sermaye hesabına yatırarak Bakanlığın internet sayfasından başvurur. Belge asılları başvuru süresinin bitiminden itibaren beş iş günü içinde il veya ilçe millî eğitim müdürlüğüne verilir; onaylanan başvurular beş iş günü yayımlanır ve beş iş günü içinde itiraz edilebilir (m. 6/4-5).
- Kura: Başvuru kontenjandan fazlaysa valilik noter huzurunda kura çeker; sırası gelen başvuru sahibi Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliğinin 5. maddesindeki belgeleri tebligattan itibaren üç ay içinde tamamlar. İnceleme raporundaki eksikler için yirmi gün ek süre verilir; giderilmezse sıradaki başvuru sahibine geçilir. Başvuru ücreti iade edilmez (m. 6/6).
- Devir ve nakil: Kurum, izin tarihinden itibaren iki yıl dolmadan devredilemez ve bulunduğu ilçe dışına nakledilemez; EK-1'deki illerin ilçeleri arasında nakil yapılabilir (m. 6/8-9).
Personel ve programlar
- Zorunlu kadro: Kurum müdürü, Bakanlıkça belirlenen destek eğitim programlarını uygulayacak eğitim personeli ve rehber öğretmen/psikolojik danışman veya psikolog; müdür yardımcısı isteğe bağlıdır (Yönetmelik m. 7/1-b).
- Uzman öğreticiler: Programa göre özel eğitim alanı öğretmeni, çocuk gelişimci, okul öncesi öğretmeni, fizyoterapist, odyolog, dil ve konuşma bozuklukları uzmanı, psikolog, sosyal hizmet uzmanı ve 2024'ten beri ergoterapist görev alır (m. 8-14/B).
- Program: Merkezde Bakanlıkça onaylanmış destek eğitim programları uygulanır (m. 16). Ergoterapi ve dil-konuşma hizmetinin MEB ve Sağlık Bakanlığı arasındaki sınırı için: ergoterapi ve dil-konuşma merkezi nasıl açılır.
MEB ödemesinin şartları
| Şart | Dayanak |
|---|---|
| Türk vatandaşı; en az %20 engel oranı (sağlık kurulu raporu) veya 18 yaş altında Çocuklar İçin Özel Gereksinim Raporu | Yönetmelik m. 29/1-a; 652 sayılı KHK m. 43/1 |
| Rehberlik ve araştırma merkezinin özel eğitim değerlendirme kurulu raporunda destek eğitimi önerilmesi | m. 29/1-a |
| Bireyin kuruma ve Özel Eğitim Modülüne kayıtlı olması; programın kurumda uygulanmasına izin alınmış olması; yeterli ve nitelikli eğitim personeli | m. 29/1-b, c, ç |
| Ayda en az sekiz ders saati bireysel ve/veya dört ders saati grup eğitimi | m. 29/1-d |
| Aylık tutarı Hazine ve Maliye Bakanlığı belirler | m. 29/1; KHK m. 43/1 |
Raporların itirazı ve süreleri için: ÇÖZGER raporuna itiraz.
Biyometrik takip ve denetim
- Kanun kuralı: Engelli bireylerin kayıt ve kabulü ile birey ve eğitim personelinin ders devam takibi 1 Eylül 2018'den beri biyometrik kimlik doğrulama veya kameralı görüntüleme sistemiyle yapılır (652 sayılı KHK m. 43/3).
- 2025 değişikliği: Biyometrik kimlik doğrulama sisteminde (BKDS) birey ve personelin giriş-çıkış gün ve saatleri kaydedilir; referans yüz verisini rehberlik ve araştırma merkezi ekler; kayıtta bilgilendirilmiş onam formu alınır. Gün içinde doğrulama yapılamazsa kurum aynı veya ertesi gün sistemde doğrulama yapar (Yönetmelik m. 20/2, 25/A; RG 11.07.2025).
- Entegrasyon ve ödeme: Sistemini 1 Ocak 2026'dan sonra Bakanlık sistemine entegre eden kuruma, 1 Ocak 2026'dan entegrasyon tarihine kadar verilen eğitimler için ödeme yapılmaz (geçici m. 4; RG 03.12.2025).
- Denetim: Denetimde onay ayından önceki en az 90 günlük kamera kayıtlarını ve BKDS verilerini sunamayan ya da bunlarla Özel Eğitim Modülündeki eğitim saatleri uyuşmayan kuruma ödeme yapılmışsa 652 sayılı KHK'nın 43/2 maddesi uygulanır: fazladan ödeme iki katı ve kanuni faiziyle müteselsilen geri alınır, tekrarında kurum açma izni iptal edilir (Yönetmelik m. 27/2). Evde verilen destek eğitimleri yılda en az dört kez denetlenir (m. 27/4).
İzinsiz faaliyet
Kurum açma izni olmadan özel eğitim ve rehabilitasyon hizmeti veren yeri kuran veya işletene 2026'da 660.600 TL idari para cezası verilir ve yer kapatılır (5580 sayılı Kanun m. 3). Danıştay 8. Dairesi, konuşma ve dil gelişim güçlüğü olan çocuklara hizmet veren "danışmanlık" adlı bir işletmenin özel eğitim ve rehabilitasyon merkezi faaliyeti yürüttüğünü kabul ederek mühürleme ve ceza işlemini hukuka uygun buldu (E.2024/2558 K.2025/3982, 24.04.2025). İzinsiz kurs ve kapatma davası için: izinsiz kurs ve kurs kapatma.
Sık sorulan sorular
Rehabilitasyon merkezi açma şartları nelerdir 2026?
Özel eğitim ve rehabilitasyon merkezi, Millî Eğitim Bakanlığının her yıl ilan ettiği ilçe kontenjanı içinde açılabilir. Kurucunun 5580 sayılı Kanunun 4. maddesindeki şartları taşıması, ilan tarihinden itibaren yedi gün içinde brüt asgari ücret tutarındaki başvuru ücretini yatırıp elektronik başvuru yapması ve sırası gelince Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliğinin 5. maddesindeki belgeleri üç ay içinde tamamlaması gerekir (Özel Eğitim Kurumları Yönetmeliği m. 6).
Her ilçede kaç rehabilitasyon merkezi açılabilir?
Kurum sayısı her yıl ocak ayının ilk iş günü MEBBİS-RAM modülünde ilçede destek eğitimi almasına karar verilen birey sayısına göre belirlenir: 0-300 birey için bir kurum, sonraki her 200 bireye kadar bir kurum. Büyükşehirlerde (EK-1'deki iller) ihtiyaç en yüksek ilçeden başlanır. Birey sayısı azalan ilçede mevcut kurumlar çalışmaya devam eder (Özel Eğitim Kurumları Yönetmeliği m. 6/2-3).
Rehabilitasyon merkezi başvuru ücreti ne kadar 2026?
Başvuru ücreti o yılın brüt asgari ücreti kadardır; 2026'da 33.030 TL'dir. Ücret, başvuru yapılan ilin döner sermaye işletmesinin banka hesabına yatırılır ve iade edilmez (Özel Eğitim Kurumları Yönetmeliği m. 6/4-b, 6/6).
Rehabilitasyon merkezinde hangi personel zorunlu?
Kurum müdürü, Bakanlıkça belirlenen destek eğitim programlarını uygulayacak eğitim personeli ve rehber öğretmen/psikolojik danışman veya psikolog zorunludur; müdür yardımcısı isteğe bağlıdır (Özel Eğitim Kurumları Yönetmeliği m. 7/1-b). Programa göre özel eğitim öğretmeni, fizyoterapist, dil ve konuşma bozuklukları uzmanı, odyolog, çocuk gelişimci ve 2024'ten beri ergoterapist uzman öğretici olarak görev alabilir (m. 8-14/B).
Rehabilitasyon merkezlerinde biyometrik sistem zorunlu mu?
Evet. Engelli bireyin ve eğitim personelinin ders devam takibi 1 Eylül 2018'den beri biyometrik kimlik doğrulama veya kamera sistemiyle yapılır (652 sayılı KHK m. 43/3). 2025 değişikliğiyle giriş-çıkış gün ve saatleri kaydedilir, kayıtta biyometrik onam formu alınır (Yönetmelik m. 20, 25/A). Sistemi 1 Ocak 2026'dan sonra Bakanlık sistemine entegre eden kuruma, bu tarihten entegrasyona kadar verilen eğitimler için ödeme yapılmaz (geçici m. 4).
MEB rehabilitasyon ödemesi hangi şartlarla yapılır?
Bireyin Türk vatandaşı olması, en az %20 engelli olduğunun sağlık kurulu raporuyla veya 18 yaş altında Çocuklar İçin Özel Gereksinim Raporuyla tespit edilmesi, rehberlik ve araştırma merkezinin destek eğitimi önermesi, bireyin kuruma ve Özel Eğitim Modülüne kayıtlı olması ve ayda en az sekiz ders saati bireysel ve/veya dört ders saati grup eğitimi verilmesi gerekir. Aylık tutarı Hazine ve Maliye Bakanlığı belirler (Özel Eğitim Kurumları Yönetmeliği m. 29; 652 sayılı KHK m. 43/1).
Rehabilitasyon merkezine fazla ödeme yapılırsa ne olur?
Eğitim hizmetini sunanların veya yararlananların gerçek dışı beyanla fazladan ödemeye sebep olması hâlinde tutar iki katı ve kanuni faiziyle ilgililerden müteselsilen tahsil edilir; tekrarında kurum açma izni iptal edilir (652 sayılı KHK m. 43/2). Denetimde geriye dönük en az 90 günlük kamera kayıtlarını ve biyometrik verileri sunamayan veya bu kayıtlarla modüldeki eğitim saatleri uyuşmayan kuruma bu hüküm uygulanır (Yönetmelik m. 27/2).
Muhammet Zeyd Targal
Balıkesir Üniversitesi Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Bölümü mezunudur ve aynı üniversitenin Hukuk Fakültesinde öğrenimini sürdürmektedir. Targal Avukatlık Bürosunun hukukî yayın çalışmalarında yer almaktadır.
Başlıca hukukî kaynaklar
- Millî Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim Kurumları Yönetmeliği (RG 18.05.2012; başlıca değişiklikler RG 05.07.2018, 05.09.2019, 14.06.2024, 11.07.2025, 03.12.2025) m. 6, 7, 8-14/B, 16, 20, 25/A, 27, 29, geçici m. 4
- 652 sayılı Millî Eğitim Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında KHK m. 43
- 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu m. 3, 4
- Danıştay 8. Dairesi, E.2024/2558 K.2025/3982 (24.04.2025)