Özel kreş ve gündüz bakımevi, Aile ve Sosyal Hizmetler il müdürlüğüne başvurulup valilik onayıyla açılış izni alınarak açılan ve 0-66 aylık çocuklara hizmet veren sosyal hizmet kuruluşudur. Bina, kapasite, kuruluş müdürü ve personel şartları Yönetmelikte sayılıdır; denetimde eksiklik bulunursa 2026'da 280.755 TL'den 1.403.775 TL'ye kadar idari para cezası verilir, açılış izni olmadan hizmete başlayan kuruluş kapatılır.
Kreş yönetmeliği 27 Aralık 2025'te değişti: çocuk kulüpleri yönetmelikten çıkarıldı, yaş grupları 0-24 ve 25-66 ay olarak netleşti, deprem güvenliği belgeleri yeniden düzenlendi. Danıştay 10. Dairesi de Kasım 2025'te kapatma yetkisinin Kanunda Bakanlığa verildiğini söyleyerek valilik onayıyla yapılan kapatmaları bozdu. Bu yazı açılış adımlarını, bina ve personel şartlarını, yaptırımları ve kapatma davasını anlatır.
Açılış izni adım adım
- Bina başvurusu: Kurucu, binanın adresini belirten dilekçe ve yapı kullanım izin belgesiyle Aile ve Sosyal Hizmetler il müdürlüğüne başvurur. En az iki sosyal çalışma görevlisi binayı on beş gün içinde yerinde inceler (Özel Kreş ve Gündüz Bakımevlerinin Kuruluş ve İşleyiş Esasları Hakkında Yönetmelik m. 6/1).
- Kurucu belgeleri: Kimlik, adli sicil ve öğrenim belgesi; kurucu şirket veya vakıfsa amaçlarında kreş işletmeciliğinin yer aldığı ana sözleşme veya senet ve temsil yetkisini gösteren karar (m. 6/2).
- Bina belgeleri: Oda ölçülerini gösteren belge ve tasdikli mimari proje; tapu ya da en az bir yıllık kira sözleşmesi; ortak bahçe kullanılacaksa kat maliklerinin oy birliğiyle verdiği karar; itfaiye raporu; trafik güvenliği ve alkollü içki satılan yerlerle en az 100 metre mesafe bulunduğuna dair emniyet raporu; toplum sağlığı merkezi raporu; yerleşim planı ve binanın sağlam olduğuna dair teknik rapor (m. 6/3).
- Deprem güvenliği: Türkiye Bina Deprem Yönetmeliğinin yürürlüğünden (18.03.2018) sonra yapı denetimiyle yapılmış ve yapı ruhsatı bulunan binalardan ayrıca sağlamlık belgesi istenmez; diğerlerinde teknik rapor, karot analizi ve laboratuvar testlerine dayanan ayrıntılı raporla birlikte sunulur (m. 6/3-g, 6/4; RG 27.12.2025, 33120).
- Dosya ve onay: Belgeler başvurudan itibaren üç ay içinde teslim edilir; bu sürede çocuk kabul edilemez, süre dolarsa dosya iade edilir. Belgeler ve inceleme raporu olumluysa il müdürlüğünün teklifi ve valiliğin onayıyla Açılış İzin Belgesi verilir (m. 7).
Devir, nakil, kapasite ve yaş grubu değişikliği de valilik onayına bağlıdır; onay alınmadan yeni binada hizmet verilemez (m. 8, 10, 11). Kuruluşunu il müdürlüğüne bildirmeden kapatan kişiye iki yıl yeni açılış izni verilmez (m. 13).
Bina ve kapasite
| Konu | Kural |
|---|---|
| Kat | Müstakil bina ya da çok katlı binanın zemin katı veya zeminle bağlantılı üst katları; bodrum, yol seviyesi altındaki kat ve çatı katı kapasiteye dahil edilmez (m. 15/1-b) |
| Bahçe | Çocuk başına en az 1,5 m²; teras katı bahçe sayılmaz (m. 15/1-a) |
| Çevre | Binada veya bitişiğinde baz istasyonu, patlayıcı ve yanıcı madde satan veya depolayan işletme bulunamaz (m. 15/1-c, ç) |
| 0-24 ay kapasitesi | Sabit karyola; uyku odasında çocuk başına en az 2 m² ve 6 m³ hava; uyku odalarına denk oyun ve emekleme odası (m. 16) |
| 25-66 ay kapasitesi | Portatif karyola; oyun, etkinlik ve uyku odasında çocuk başına en az 2 m² ve 6 m³ hava; oda en az 15 m² (m. 16) |
| Grup büyüklüğü | 0-24 ay: en çok 10 çocuk, bir grup sorumlusu ve en az bir bakıcı; 25-66 ay: en çok 20 çocuk, en az bir grup sorumlusu ve bir bakıcı (m. 42) |
Yaş aralıkları 2016'da 0-24 ve 25-66 ay olarak belirlendi; kapasite maddesindeki eski "0-36" ve "37-66" ibareleri de 27.12.2025 değişikliğiyle bunlara uyduruldu (RG 08.09.2016, 29825; RG 27.12.2025, 33120).
Kurucu, müdür ve personel
- Kurucu: Türk vatandaşı, en az ilkokul mezunu; kasten işlenen bir suçtan bir yıl veya daha fazla hapis cezası almamış, Yönetmelikte sayılan devlet güvenliğine, kişilere, topluma ve cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar ile zimmet, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık gibi suçlardan mahkûm olmamış olmalıdır (m. 5).
- Kuruluş müdürü: Sosyal hizmet, psikoloji, rehberlik ve psikolojik danışmanlık, eğitimde psikolojik hizmetler, çocuk gelişimi, çocuk gelişimi ve eğitimi, okul öncesi eğitimi veya anaokulu öğretmenliği gibi dört yıllık bölümlerden mezun olup en az iki yıl ilgili kurumlarda çalışmış olmak; ya da pedagojik formasyonlu eğitim veya fen-edebiyat fakültesi mezunu olup iki yıl çalışmış olmak, bakım veya eğitim kurumunda yöneticilik yapmış olmak, önlisans mezunu olup dört yıl görev yapmış olmak (m. 23). Kapasitesi yüz ve üzeri olan kuruluşta müdür yardımcısı zorunludur (m. 25).
- Grup sorumlusu: Çocuk gelişimi ve eğitimi öğretmenliği, okul öncesi eğitimi öğretmenliği, anaokulu öğretmenliği, çocuk gelişimi bölümlerinin lisans veya önlisans mezunları öncelikli olmak üzere kız meslek liselerinin çocuk gelişimi ve eğitimi bölümü mezunları (m. 26).
- Çocuk bakıcısı: Lise mezunları öncelikli olmak üzere zorunlu eğitimini tamamlamış ve MEB çocuk bakımı sertifikası olan kişi; bakıcı temizlik ve başka işlerde çalıştırılamaz (m. 28, 29).
- Diğer: Yemek ve temizlik elemanı zorunludur (m. 30). Personel altmış beş yaşından gün almamış olmalıdır (m. 32). Her personele ilk üç ayda ve sonra yılda en az bir kez on saatlik hizmet içi eğitim verilir (m. 33).
Ücret ve iade
- Ücretler her yıl ocak-mayıs arasında ilan edilir; ilanda tatil, gece, yarım gün ve saatlik ücretler ile indirimler gösterilir. Velilerden bağış ve yardım dahil başka bir ad altında ücret alınamaz (m. 47).
- Ücret ayın başında peşin alınır; veliler bir aydan fazla peşin ödemeye zorlanamaz, bono veya senet istenemez (m. 48).
- On beş iş günü ve daha uzun raporlu hastalıkta raporlu sürenin ücreti; çocuk ayrıldığında veya kuruluş kapandığında sonraki günlerin ücreti iade edilir (m. 49).
- Kapasitenin yüzde üçü, il müdürlüğünün sosyal inceleme raporuyla belirlediği çocuklara ücretsiz ayrılır (m. 50; 2828 sayılı Kanun m. 34).
Denetim, ceza ve kapatma
| Durum | Yaptırım |
|---|---|
| Denetimde eksiklik veya aykırılık | İl müdürü net asgari ücretin 10-50 katı idari para cezası verir (2026: 280.755-1.403.775 TL) ve en çok otuz gün süre tanır (2828 sayılı Kanun m. 35/A) |
| Süre içinde giderilmezse | Cezanın iki katı yeniden verilir, otuz güne kadar ek süre tanınır; giderilinceye kadar yeni çocuk kabul edilemez |
| Ek sürede de giderilmezse ya da bir yılda beş ceza | Kuruluş Bakanlıkça kapatılır (m. 35/A) |
| Açılış izni olmadan hizmet, izinsiz nakil veya devir, gerçeğe aykırı belge | Kuruluş Bakanlıkça kapatılır (m. 35/B) |
| Çocuklara fiziksel, cinsel, psikolojik veya ekonomik zarar veren davranışa karşı önlem almayan kurucu veya müdür | En az 400 gün adli para cezası; kurucu veya müdürün bu nedenle cezalandırılması kapatma sebebidir, hükmün açıklanmasının geri bırakılması kapatmaya engel değildir (m. 35/B) |
Denetimi valilik onayıyla il müdürlüğü yapar; eğitim programlarının uygulanmasını Millî Eğitim Bakanlığı denetler ve eksiklikleri il müdürlüğüne bildirir (Yönetmelik m. 51).
- Kapatma yetkisi Bakanlıkta: Danıştay 10. Dairesi 27.11.2025'te verdiği iki kararda, 2828 sayılı Kanunun kuruluşların Bakanlık tarafından kapatılacağını öngördüğünü, Yönetmeliğin il müdürlüğü teklifi ve valilik onayıyla kapatmaya izin veren kuralının Kanuna açıkça aykırı olduğunu söyledi ve valilik oluruyla yapılan kapatmaları bozdu. Dosyalardan birinde kapasite üstü çocuk bulunduğu ve çocukların denetimden kaçırıldığı tespit edilmişti (E.2025/4709 K.2025/5627; E.2025/3748 K.2025/5628).
- Esastan hukuka uygun kapatma: Aynı Daire 2023'te, üç denetimde elektrik sistemi, yangın merdiveni, kontenjan aşımı, hijyen ve personel eğitimi eksikliklerinin giderilmediği dosyada kapatmayı esastan hukuka uygun buldu (E.2023/4528 K.2023/5491). Tespitler tutanakla belgelenip süre verildiğinde eksiklik sebebiyle kapatma mümkündür; yetkili makamın kim olduğu ise ayrı bir iptal sebebidir.
- Dava: Kapatma ve para cezası birlikte, tebliğden itibaren 60 gün içinde idare mahkemesinde dava edilir; yürütmenin durdurulması istenebilir (2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m. 7, 27). Mühürlenen yerde faaliyete devam etmek ayrı bir suçtur: mühür bozma suçu.
Anaokulu, çocuk kulübü ve MEB
- Anaokulu: Millî Eğitim Bakanlığından kurum açma izni alınan özel anaokulu ayrı bir kurum türüdür ve 5580 sayılı Kanuna tabidir; izin, denetim ve yaptırımlar Millî Eğitim Bakanlığının mevzuatına göre yürür.
- Çocuk etkinlik ve oyun evi: MEB, 25-72 aylık çocuklara sosyal, kültürel, sanatsal ve sportif eğitim ve oyun yoluyla sosyalleşme sunan bu kurum türünü 05.09.2025'te getirdi (Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği m. 4/ff).
- Çocuk kulüpleri: İlkokul ve ortaokul çağındaki çocuklara hizmet veren özel çocuk kulüpleri 27.12.2025'te kreş yönetmeliğinden çıkarıldı. MEB Yönetmeliğinin geçici 32. maddesi bu kulüplere 03.01.2025'ten itibaren bir yıl içinde MEB'e başvurup bir özel öğretim kurumu izni alma imkânı tanıdı; MEB izni alan kulübün eski açılış izni iptal edilir (RG 03.01.2025, 32771). İlkokul öğrencileri için seçeneklerden biri öğrenci etkinlik merkezidir. Ayrıntı: etüt merkezi açmak.
Sık sorulan sorular
Kreş açma şartları nelerdir 2026?
Kurucu Türk vatandaşı ve en az ilkokul mezunu olmalı, Yönetmelikte sayılan suçlardan mahkûmiyeti bulunmamalıdır. Yapı kullanım izni olan, bahçesinde çocuk başına en az 1,5 m² alan bulunan, zemin katta veya zeminle bağlantılı üst katlarda bir bina; itfaiye, emniyet ve sağlık raporları; şartları taşıyan bir kuruluş müdürü ve grup sorumluları gerekir. Başvuru Aile ve Sosyal Hizmetler il müdürlüğüne yapılır, açılış iznini valilik verir (Özel Kreş ve Gündüz Bakımevlerinin Kuruluş ve İşleyiş Esasları Hakkında Yönetmelik m. 5, 6, 7, 15).
Kreş açmak için hangi diploma gerekir?
Kurucu için en az ilkokul mezuniyeti yeterlidir (Yönetmelik m. 5). Kuruluş müdürü; sosyal hizmet, psikoloji, rehberlik ve psikolojik danışmanlık, çocuk gelişimi, okul öncesi eğitimi öğretmenliği gibi dört yıllık bölümlerden mezun olup en az iki yıl ilgili kurumlarda çalışmış olmalı ya da Yönetmelikte sayılan diğer eğitim ve yöneticilik şartlarından birini taşımalıdır (m. 23, RG 08.09.2016). Grup sorumlularında çocuk gelişimi, okul öncesi eğitimi ve benzeri bölümlerin lisans veya önlisans mezunlarına öncelik verilir (m. 26).
Kreşte bir grupta kaç çocuk olabilir?
0-24 aylık çocuklarda bir grup en çok on çocuktan oluşur; her gruba bir grup sorumlusu ve en az bir çocuk bakıcısı görevlendirilir. 25-66 aylık çocuklarda grup en çok yirmi çocuktur; en az bir grup sorumlusu ve bir çocuk bakıcısı bulunur (Yönetmelik m. 42). Uyku ve etkinlik odalarında çocuk başına en az 2 m² alan ve 6 m³ hava hesaplanır (m. 16).
Kreş ile anaokulu arasındaki fark nedir?
Kreş ve gündüz bakımevi, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının izniyle açılan, 0-66 aylık çocukların bakım, gelişim ve beslenmesini sağlayan sosyal hizmet kuruluşudur (2828 sayılı Kanun m. 3; Yönetmelik m. 4). Özel anaokulu ise Millî Eğitim Bakanlığından kurum açma izni alınan bir okul öncesi eğitim kurumudur ve 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanununa tabidir.
İzinsiz kreşin cezası nedir?
Açılış izin onayı olmadan hizmete başlayan kuruluş kapatılır (2828 sayılı Kanun m. 35/B). İzinli kuruluşta denetimde eksiklik veya aykırılık bulunursa il müdürü net asgari ücretin on katından elli katına kadar idari para cezası verir; 2026'da bu tutar 280.755 TL ile 1.403.775 TL arasındadır. Otuz gün içinde giderilmeyen eksiklikte ceza iki katına çıkar; ek sürede de giderilmezse veya bir yılda beş ceza verilirse kuruluş kapatılır (m. 35/A).
Kreş kapatma kararına karşı dava açılabilir mi?
Kapatma işlemi tebliğden itibaren 60 gün içinde idare mahkemesinde dava edilir ve yürütmenin durdurulması istenebilir (2577 sayılı Kanun m. 7, 27). Danıştay 10. Dairesi Kasım 2025'te, 2828 sayılı Kanunun kapatma yetkisini Bakanlığa verdiğini, valilik onayıyla kapatmaya izin veren Yönetmelik kuralının Kanuna açıkça aykırı olduğunu söyleyerek iki kapatma işlemini bozdu (E.2025/4709 K.2025/5627; E.2025/3748 K.2025/5628).
Kreş ücreti nasıl belirlenir, iade edilir mi?
Kuruluş ücretini her yıl ocak-mayıs arasında ilan eder; velilerden bağış dahil başka bir ad altında ücret alamaz. Ücret her ayın başında peşin alınır; bir aydan fazla peşin ödeme için zorlanamaz, senet istenemez. On beş iş günü ve daha uzun raporlu hastalıkta raporlu sürenin, çocuk ayrıldığında veya kuruluş kapandığında sonraki günlerin ücreti iade edilir (Yönetmelik m. 47-49).
Çocuk kulüpleri kapandı mı?
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı 27.12.2025'te özel çocuk kulüplerini kreş yönetmeliğinden çıkardı (RG 33120). Millî Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliğinin geçici 32. maddesi, faaliyetteki çocuk kulüplerine 03.01.2025'ten itibaren bir yıl içinde başvurup MEB'den bir özel öğretim kurumu izni alma imkânı tanıdı; ilkokul öğrencileri için bu türlerden biri öğrenci etkinlik merkezidir.
Muhammet Zeyd Targal
Balıkesir Üniversitesi Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Bölümü mezunudur ve aynı üniversitenin Hukuk Fakültesinde öğrenimini sürdürmektedir. Targal Avukatlık Bürosunun hukukî yayın çalışmalarında yer almaktadır.
Başlıca hukukî kaynaklar
- 2828 sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu m. 3, 34, 35, 35/A, 35/B (7578 sayılı Kanunla eklenen m. 35/C dahil)
- Özel Kreş ve Gündüz Bakımevlerinin Kuruluş ve İşleyiş Esasları Hakkında Yönetmelik (RG 30.04.2015, 29342) m. 4-16, 23-33, 42, 47-51; değişiklikler: RG 08.09.2016, 29825; RG 27.12.2025, 33120
- Millî Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği değişiklikleri: RG 03.01.2025, 32771 (öğrenci etkinlik merkezi, geçici m. 32); RG 05.09.2025, 33008 (çocuk etkinlik ve oyun evi)
- 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m. 7, 27
- Danıştay 10. Dairesi, E.2023/4528 K.2023/5491 (11.10.2023); E.2025/4709 K.2025/5627 ve E.2025/3748 K.2025/5628 (27.11.2025)