Kedi ve köpek sahipleri hayvanlarını en geç 31 Aralık 2025'e kadar mikroçiple kayıt altına aldırmak zorundaydı. 2026'da çipsiz ve kayıtsız her kedi veya köpek için sahibine hayvan başına yaklaşık 10.423 TL idari para cezası uygulanır.
Kayıt bir kerelik bir iş değildir: yavru doğduğunda altı ay, sahip değiştiğinde 60 gün, hayvan öldüğünde 30 gün, kaybolduğunda 7 gün içinde bildirim yapılır. Bu yazı Hayvanları Koruma Kanunu ile Kimliklendirme Yönetmeliği'ne göre mikroçip yükümlülüğünü, 2026 ceza tutarlarının nasıl hesaplandığını, terk cezasını ve itirazı anlatır.
Yükümlülük ve son tarih
Hayvanları Koruma Kanunu'nun 4. maddesi 2021'de 7332 sayılı Kanunla değiştirildi: kedi ve köpek sahipleri hayvanlarını dijital kimliklendirme yöntemleriyle kayıt altına aldırmakla yükümlüdür. 2024'te 7527 sayılı Kanunla eklenen geçici 4. maddenin son fıkrası bunun için son tarihi 31 Aralık 2025 olarak belirledi. Kedi, Köpek ve Gelinciklerin Kimliklendirilmesi ve Kayıt Altına Alınmasına Dair Yönetmelik de 2025'teki değişiklikle aynı tarihi tekrarladı (geçici m. 2).
Kimliklendirme ISO 11784 standardına uygun mikroçiple yapılır; çipi veteriner hekim veya onun gözetiminde veteriner sağlık teknisyeni uygular (Yönetmelik m. 9). Kayıtla birlikte hayvana pasaport düzenlenir.
Cezalar 2026
Kanunun 28. maddesindeki tutarlar Kabahatler Kanunu'nun 17/7. maddesi gereği her yıl yeniden değerleme oranında artar. Kanundaki tutarların 2026'ya taşınmış hâli şöyledir:
| Fiil | Kanundaki tutar | 2026 tutarı (yaklaşık) |
|---|---|---|
| Kedi veya köpeği mikroçiple kayıt altına aldırmamak (m. 4/1-k, 28/1-a) | 1.200 TL (2021), hayvan başına | 10.423 TL |
| Sahiplenilen hayvanın bakım ve korunmasına ilişkin yükümlülüklere uymamak (m. 5, 28/1-b) | 1.000 TL (2021), hayvan başına | 8.687 TL |
| Ev hayvanını terk etmek (m. 14/1-n) | 60.000 TL (2024), hayvan başına | 108.370 TL |
| Belediyece toplanan sahipsiz hayvanları bakımevi dışına terk etmek (m. 14/1-o) | 50.000 TL (2024), hayvan başına | 90.308 TL |
2026 tutarları, kanundaki tutarın yürürlüğünü izleyen her yıl o yılın yeniden değerleme oranıyla artırılıp lira kesirleri atılarak hesaplandı; Tarım ve Orman Bakanlığının bu Kanun için yayımladığı resmî bir 2026 tablosu bulunamadı. Kanunun 30. maddesine göre aynı fiilin tekrarında ceza bir kat, daha fazla tekrarında üç kat artırılır. Fiil veteriner hekim, hayvan koruma derneği veya vakfı üyesi ya da hayvanlara bakmakla görevli kişilerce işlenirse ceza iki kat uygulanır (m. 28).
Kayıt ve bildirim süreleri
| Durum | Süre | Kim yapar |
|---|---|---|
| Yeni doğan yavru için kayıt başvurusu | Doğumdan itibaren 6 ay | Hayvan sahibi (m. 9/3) |
| Çip takılan hayvanın veri tabanına kaydı | 15 gün | Yetkili veteriner hekim (m. 9/4) |
| Aşı, sahip gibi bilgilerin değişmesi | Bildirimden itibaren 15 gün | Yetkili veteriner hekim (m. 9/5) |
| Sahip değişikliği | 60 gün | Yeni sahip (m. 12/1) |
| Bakımevinden sahiplenme | 10 gün içinde yeni pasaport | Belediye veteriner hekimi (m. 12/2) |
| Ölüm / kaybolma | 30 gün / 7 gün | Hayvan sahibi (m. 12/3) |
| Pasaportun kaybolması veya çalınması | 60 gün | Hayvan sahibi (m. 11) |
Yönetmeliğin 5. maddesine göre ev hayvanı sahibi doğum, ölüm, kayıp ve sahip değişikliğini süresinde bildirmekle yükümlüdür ve eksik ya da hatalı beyanından sorumludur.
Terk etme ve diğer suçlar
- Terk. Ev hayvanını terk etmek yasaktır ve 2026'da hayvan başına 108.370 TL cezası vardır (m. 14/1-n, 28/1-j). Mikroçip kaydı terk edilen hayvanın sahibinin tespitini kolaylaştırır.
- Kasten öldürme. Kanundaki istisnalar dışında bir ev hayvanını veya evcil hayvanı kasten öldüren kişi altı aydan dört yıla kadar hapisle cezalandırılır (m. 28/A).
- İşkence ve zalimce muamele. Bir ev hayvanına veya evcil hayvana işkence eden ya da acımasız ve zalimce muamelede bulunan kişi altı aydan üç yıla kadar hapisle cezalandırılır (m. 28/A).
Apartmanda hayvan beslemenin kat mülkiyeti yönünden sınırları apartmanda köpek beslemek, köpek ısırmasında sahibin sorumluluğu köpek ısırması yazısında anlatılır.
İtiraz
İdari para cezasına karşı kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde sulh ceza hâkimliğine başvurulur (Kabahatler Kanunu m. 27). 15 gün içinde ödeme hâlinde ceza dörtte bir indirimli ödenir ve bu ödeme itiraz hakkını ortadan kaldırmaz (m. 17/6). İtirazda şu durumlar belgeyle ileri sürülür:
- Hayvanın tespit tarihinde zaten kayıtlı olduğu (pasaport, veri tabanı kaydı),
- Hayvanın cezalandırılan kişiye ait olmadığı veya sahip değişikliğinin süresi içinde bildirildiği,
- Yavrunun altı aylık başvuru süresinin henüz dolmadığı,
- Cezanın hayvan sayısının veya tekrar hâlinin yanlış hesaplanmasıyla belirlendiği.
Sık sorulan sorular
Mikroçip cezası 2026'da ne kadar?
Kedi veya köpeğini dijital kimliklendirme yöntemiyle, yani mikroçiple kayıt altına aldırmayan sahibe hayvan başına idari para cezası verilir (Hayvanları Koruma Kanunu m. 4/1-k ve 28/1-a). Kanundaki 1.200 TL'lik tutar 2021'den beri her yıl yeniden değerleme oranında arttığından 2026'da hayvan başına yaklaşık 10.423 TL'dir (2025'te 8.306 TL). Tekrarında ceza bir kat, daha fazla tekrarında üç kat artırılır (m. 30).
Kedi ve köpeğe çip taktırmak zorunlu mu?
Evet. Hayvanları Koruma Kanunu kedi ve köpek sahiplerini hayvanlarını dijital kimliklendirme yöntemleriyle kayıt altına aldırmakla yükümlü kılar ve bunun için son tarih 31 Aralık 2025'ti (geçici m. 4). Yönetmelik de her yaştaki kedi ve köpeğin bu tarihe kadar kimliklendirilmesini öngördü (Kimliklendirme Yönetmeliği geçici m. 2). Yeni doğan yavru için sahibi doğumdan itibaren en geç altı ay içinde başvurur.
Mikroçipi kim takar, kayıt nasıl yapılır?
Mikroçipi veteriner hekim veya onun gözetiminde veteriner sağlık teknisyeni deri altına uygular. Çip takılan hayvan için pasaport düzenlenir ve yetkili veteriner hekim 15 gün içinde Bakanlık veri tabanına kaydeder (Yönetmelik m. 9). Başvuru il veya ilçe tarım ve orman müdürlüğüne ya da Bakanlıkça yetki verilmiş kurum, kuruluş ve kişilere yapılır. Kimliklendirme masrafları hayvan sahibine aittir ve uygulama ücretini Bakanlık belirler (m. 14).
Hayvanı sahiplenince veya satınca ne yapılmalı?
Sahip değişikliğinde yeni sahip, Ev Hayvanı Sahip Değişikliği Belgesi ve varsa pasaportla 60 gün içinde il veya ilçe müdürlüğüne ya da yetkili kuruma başvurur; değişiklik veri tabanına ve pasaporta işlenir (Yönetmelik m. 12). Bakımevinden sahiplenilen hayvanın yeni pasaportu sahiplendirmeden itibaren 10 gün içinde düzenlenir.
Kayıtlı hayvan ölür veya kaybolursa ne yapılır?
Kayıtlı ev hayvanının ölümü 30 gün, kaybolması 7 gün içinde il veya ilçe müdürlüğüne ya da yetkili kuruma bildirilir (Yönetmelik m. 12/3). Pasaportun kaybolması, çalınması veya yok olması 60 gün içinde bildirilir; müdürlük talep üzerine 15 gün içinde yeni pasaport düzenler (m. 11).
Hayvan terk etmenin cezası 2026'da ne kadar?
Ev hayvanını terk etmek yasaktır (Hayvanları Koruma Kanunu m. 14/1-n). 2024'te 7527 sayılı Kanunla hayvan başına 60.000 TL olarak belirlenen ceza, yeniden değerlemeyle 2026'da 108.370 TL'dir. Belediyeler adına toplanan sahipsiz hayvanları bakımevi dışına terk etmenin veya bakımevindeki köpekleri dışarı bırakmanın cezası ise 2026'da hayvan başına 90.308 TL'dir.
Gelincik için de mikroçip cezası var mı?
Yönetmelik kedi ve köpeklerle birlikte gelinciklerin de kimliklendirilmesini düzenler. Ancak Kanunun kayıt yükümlülüğü ve buna bağlı idari para cezası (m. 4/1-k ve 28/1-a) kedi ve köpek sahiplerine yöneliktir; ceza tutarı da bu hayvanlar için uygulanır.
Mikroçip cezasına nasıl itiraz edilir?
İdari para cezası kararının tebliğinden itibaren 15 gün içinde sulh ceza hâkimliğine başvurulur (Kabahatler Kanunu m. 27); 15 gün içinde ödeme hâlinde dörtte bir indirim uygulanır ve bu ödeme itiraz hakkını ortadan kaldırmaz (m. 17/6). İtirazda hayvanın kayıtlı olduğu (pasaport, veri tabanı kaydı), sahibinin başkası olduğu veya yavrunun altı aylık başvuru süresinin dolmadığı belgeyle ileri sürülür.
Muhammet Zeyd Targal
Balıkesir Üniversitesi Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Bölümü mezunudur ve aynı üniversitenin Hukuk Fakültesinde öğrenimini sürdürmektedir. Targal Avukatlık Bürosunun hukukî yayın çalışmalarında yer almaktadır.
Başlıca hukukî kaynaklar
- 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu m. 4, 5, 14, 28, 28/A, 30, geçici m. 4
- Kedi, Köpek ve Gelinciklerin Kimliklendirilmesi ve Kayıt Altına Alınmasına Dair Yönetmelik m. 5, 9, 11, 12, 14, geçici m. 2
- 5326 sayılı Kabahatler Kanunu m. 17, 27