Özel Okul Öğretmeni Maaşı 2026: Kanuni Alt Sınır, Ek Ders Ücreti, Hazırlık Ödeneği ve Sözleşme Yenilenmezse Kıdem Tazminatı

Maaşın yasal alt sınırı

5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanununun 9. maddesinin ikinci fıkrası, okullarda yöneticilik ve öğretmenlik yapanlara kıdemlerine göre dengi resmî okullarda ödenen aylık ile sosyal yardım kapsamındaki ek ödeme tutarlarından az ücret verilemeyeceğini söylüyordu. Bu fıkra 6528 sayılı Kanunun 14. maddesiyle yürürlükten kaldırıldı; değişiklik 14 Mart 2014'te Resmî Gazete'de yayımlandı.

Kaldırılan fıkra, yürürlükte olduğu dönemdeki çalışmalar için hâlâ uygulanır. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, 2011'de çalışan bir öğretmenin ücretinin emsal resmî okul öğretmeninin aldığı ücret kabul edilerek kıdem tazminatı ve ücret farkının hesaplanması gerektiğini belirtti (E.2015/25141, K.2018/19963, 07.11.2018). Ücret alacakları beş yıllık zamanaşımına tabi olduğundan, bu kural bugün daha çok uzun süredir görülen davalarda önem taşır.

Öğretmenler, Kanun hükümleri saklı kalmak üzere sosyal güvenlik ve özlük hakları yönünden İş Kanununa ve sosyal sigorta mevzuatına tabidir (m. 9). Fazla çalışma, genel tatil ve kıdem tazminatı gibi konularda İş Kanunu uygulanır; genel kurallar kıdem tazminatı ve fazla mesai alacağı yazılarında.

Ek ders ücreti ve ek ödemeler

• Ek ders ücreti. Kurumdaki ek ders ücreti miktarı, resmî okullar için belirlenen miktardan az olamaz. Resmî okullardan ücretli olarak görevlendirilen öğretmenlere ödenecek ek ders ücreti ise resmî okul tutarının iki katını geçemez (m. 9). Sözleşmede aylık ücrete dahil haftalık ders saati yazılır; fazlası ek derstir. Etüt, soru çözümü ve hafta sonu dersleri tanıkla ispatlandığında ek ders olarak hesaplanır (Yargıtay 22. HD, E.2017/25240, K.2019/20860, 12.11.2019).
• Sosyal yardım ek ödemeleri. Bütçe kanunlarıyla resmî okul öğretmenine sağlanan sosyal yardım kapsamındaki ek ödemeler özel okul öğretmenine de denk olarak ödenir ve bunlardan gelir vergisi kesilmez (m. 9).
• Öğretim yılına hazırlık ödeneği. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, Devlet Memurları Kanununun ek 32. maddesiyle her öğretim yılı başında öğretmenlere ödenen bu ödeneği sosyal hak saydı ve özel okul öğretmenine de ödenmesi gerektiğini belirtti. Daire, ödenmemesinin öğretmen için haklı fesih nedeni olduğunu ve kıdem tazminatı doğurduğunu da kabul etti (E.2018/6463, K.2021/48, 11.01.2021).
• Sosyal yardım sayılmayan ödemeler. Hukuk Genel Kurulu, resmî okul öğretmenlerine Bakanlar Kurulu kararıyla ödenen hazırlık ve planlama ek dersini, öğretim yılı başı ve sonundaki mesleki çalışma için haftalık on beş saatlik ek dersi ve okulda bulunma zorunluluğu ek dersini her ay düzenli ödenmeyen, ücretin eki niteliğinde ödemeler saydı. Bu nedenle özel okul öğretmeninin bu kalemlere dayanan taleplerini reddetti; sözleşmedeki ders saatini aşan çalışmanın İş Kanununa göre fazla çalışma olarak istenebileceğini belirtti (E.2022/203, K.2023/146, 01.03.2023, oyçokluğu).

Sözleşme: süre, yenileme ve çalışma izni

• Yazılı ve en az bir takvim yılı. Kurucu ile öğretmen arasındaki iş sözleşmesi, en az bir takvim yılı süreli olmak üzere yönetmelikteki esaslara göre yazılı yapılır. Mazeret nedeniyle ayrılan öğretmenin yerine alınan öğretmenle ve devredilen kurumun personeliyle bir yıldan kısa sözleşme yapılabilir (5580 sayılı Kanun m. 9).
• Yenileme sözleşmeyi belirsiz süreli yapmaz. İş Kanunu, esaslı neden olmadıkça belirli süreli sözleşmenin zincirleme yapılamayacağını söyler (m. 11). Yargıtay İçtihatları Birleştirme Büyük Genel Kurulu ise 5580 sayılı Kanun kapsamındaki sözleşmelerde bu esaslı nedenin kanundan doğduğunu, sözleşmeler üst üste yenilense de belirli süreli kaldığını ve bu öğretmenlerin iş güvencesi hükümlerinden yararlanamayacağını kabul etti (E.2017/1, K.2018/2, 23.02.2018).
• Valilik çalışma izni. Öğretmenleri kurum müdürü seçer ve çalışma izinleri valiliğin onayına sunulur; valilik izni alınmadan öğretmen işe başlatılamaz. Çalışma izni de valilikçe iptal edilir (m. 8).
• 2026 değişikliği. 31.07.2026'da yürürlüğe giren 7590 sayılı Kanun 5580 sayılı Kanunda öğretmenlerin niteliklerini ve kurumlara uygulanan idari para cezalarını değiştirdi; maaşı düzenleyen 9. maddeye dokunmadı.

Sözleşme biterse veya feshedilirse

Hukuk Genel Kurulu 2015 kararında, belirli süreli sözleşmenin kural olarak süre bitince fesih bildirimi gerekmeden sona erdiğini; ancak sona ermeden önce taraflardan biri yenilememe iradesi göstermişse kıdem tazminatının bu iradeye göre belirleneceğini açıkladı. Kurul, ILO'nun 158 sayılı Sözleşmesini ve işçi lehine yorum ilkesini de gerekçesine aldı. Kararda karşıoy da vardır: azınlık, süre bitiminin 1475 sayılı Kanunun 14. maddesindeki kıdem tazminatı hâlleri arasında sayılmadığını savundu. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi 2020'de aynı çizgide, işverence haklı neden olmadan sonlandırılan öğretmenin ihbar tazminatının reddini doğru bulurken kıdem tazminatının reddini bozdu (E.2016/35247, K.2020/18776, 16.12.2020).

Ücret, ek ders ücreti veya hazırlık ödeneği ödenmeyen öğretmenin derhâl fesih hakkı ve sonuçları işçinin haklı nedenle feshi yazısında anlatılıyor. Kıdem ve ücret alacakları için dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur.

Yaz tatili, yıllık izin ve disiplin

• Yaz tatili. Sözleşme en az bir takvim yılı süreli olduğundan ücret yaz aylarında da ödenir. Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, okulun kapalı olduğu yaz ve sömestr tatillerinde çalıştırılmayan ve ücreti ödenen öğretmenin yıllık iznini bu tatillerde kullanmış sayılacağını belirtti (E.2015/14181, K.2016/6301, 15.03.2016). Aynı karar, 23 Nisan gibi genel tatillerde çalıştırılıp ücreti ödenmeyen öğretmenin feshinin haklı olduğunu ve kıdem tazminatı alacağını da kabul etti. Yıllık izin ücretinin genel kuralları yıllık izin ücreti yazısında.
• Disiplin. Öğretmenler yetki, sorumluluk, ödül ve cezalar yönünden 657 sayılı Kanuna ve ilgili öğretmen mevzuatına tabidir. Kademe ilerlemesinin durdurulmasını gerektiren fiillerde bu ceza yerine brüt aylığın dörtte biri ile yarısı arasında maaş kesim cezası verilir; cezayı çalışma iznini veren makam verir, tekrarında göreve son verilir. Meslekten veya Devlet memurluğundan çıkarmayı gerektiren fiillerde, Bakanlığın görüşü alınarak öğretmenin görevine izni veren makam son verir. Öğretmenler görevleri sırasında işledikleri ve kendilerine karşı görevleri nedeniyle işlenen suçlarda kamu görevlisi sayılır (m. 9).