Özel Yurt Açma Şartları 2026: Kurum Açma İzni, Kapasite, Personel, Ücret Kuralları, Cezalar ve Danıştay'ın İptal Ettiği Şartlar

Hangi bakanlık, hangi izin

5661 sayılı Kanuna Ek Kanunun 1. maddesi, gerçek ve tüzel kişilerin yemekli veya yemeksiz öğrenci yurdu ve benzeri kurum açmasını ortaokul ve ortaöğretim düzeyinde Millî Eğitim Bakanlığının, yükseköğrenim düzeyinde Gençlik ve Spor Bakanlığının iznine bağlar. Kurum, 652 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 13. maddesine göre işyeri açma ve çalışma ruhsatını da alır; belediyeden ayrı bir işyeri ruhsatı değil, valiliğin düzenlediği iki belge birlikte verilir.

Kurum açma izni ile işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenmeden, her ne ad altında olursa olsun üniversite öğrencilerine barınma hizmeti veren yer ve “öğrenci” ibaresiyle faaliyet gösteren barınma yeri açılamaz ve işletilemez (GSB Yönetmeliği m. 5/1). Kurum, belgeler düzenlendikten sonra öğrenci kaydı yapabilir (m. 15). Bu yazının devamı üniversite yurtlarını anlatır; lise yurtlarına özgü kurallar sık sorulan sorularda yer alır.

Kurucu ve personel şartları

• Sabıka şartı. Kurucu, kurucu temsilcisi ve personel; kasten işlenen bir suçtan bir yıl veya daha fazla hapis cezası almamış, affa uğramış olsa bile Devletin güvenliğine karşı suçlar, zimmet, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar ve aklama gibi suçlardan ceza almamış ve bu suçlardan kovuşturması bulunmayan kişiler olmalıdır; terör örgütleriyle üyelik, iltisak veya irtibat bulunmamalıdır (Ek Kanun m. 1/2; Yönetmelik m. 5/2).
• Gerçek kişi kurucu yetkilerini devredemez, vekil atayamaz (m. 9/2). Ölümünde mirasçılar üç ay içinde aralarından birini kurucu belirler ve bir yıl içinde kurumu tüzel kişiliğe dönüştürür ya da devreder; aksi hâlde belgeler iptal edilir (m. 9/8).
• Yabancı kurucu 4875 sayılı Kanun çerçevesinde Bakanlık izniyle yurt veya pansiyon açabilir; yöneticilerden en az biri Türk vatandaşı olur (m. 9/3-4).
• Müdür en az lisans mezunudur; müdür yardımcısı ve yönetim memuru en az ön lisans mezunudur (m. 10/2, 6, 7).
• Cinsiyet şartı. Kız yurdunda müdür, müdür yardımcısı, yönetim memurları ve temizlik görevlileri kadın; erkek yurdunda yöneticiler erkektir. Yalnız müdür için il müdürü onayıyla istisna yapılabilir (m. 10/3).
• Çalışma izni. Her personel için il müdürlüğünden çalışma izni alınır; izin üç iş günü içinde sistem üzerinden verilir, izinsiz personel çalıştırılamaz. Personel İş Kanununa göre sigortalı çalışır; yönetim personeli bir yıl içinde ilk yardım belgesi alır (m. 10/1, 14, 17).
• Mutfak. Yemek kurumda yapılıyorsa belgeli aşçı çalışır; mutfak personeli üç ay içinde hijyen eğitim belgesi, on gün içinde bulaşıcı hastalık raporu alır (m. 10/9, 13).

Ruhsatı iptal edilen kurumun kurucusu ve kapatılmaya sebep olan kurucu temsilcisi beş yıl geçmeden yeniden kurum açamaz, devralamaz veya ortak olamaz (Ek Kanun m. 1; Yönetmelik m. 9/6, 41/7).

Bina, tür ve kapasite

• Kurum yalnız kız veya yalnız erkek öğrenci barındıracak şekilde açılır; yurt, pansiyon veya apart türünde hizmet verir ve izindeki tür dışında hizmet veremez (Yönetmelik m. 6/1, 2, 5).
• Asgari kapasite: yurt 30, pansiyon 20, apart 10 öğrenci (m. 7/1). Apart, bağımsız girişi olan bir binada veya tamamı kuruma ait birden fazla binada, her dairesinde oda, mutfak, tuvalet, lavabo ve banyo bulunan kurumdur (m. 4/1-a).
• Bir odada en fazla altı öğrenci barınır; yerleşim planındaki kapasite aşılamaz ve plan il müdürlüğünün onayı olmadan değiştirilemez (m. 8/4-5, 27/3).
• Bina öğrenci barınması dışında bir amaçla kullanılamaz; yalnız sosyal, kültürel ve sportif alanlar temmuz ve ağustosta barınmayı aksatmadan bu tür etkinliklere açılabilir (m. 6/4).
• Alkollü içki servisi yapılan yerle ayrı girişleri olsa bile aynı binada bulunamaz; bina ve bahçede baz istasyonu bulunamaz; akaryakıt istasyonu ve yanıcı madde depolarıyla mesafe Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmeliğe göre belirlenir (m. 6/6-8).
• Bina her yıl 1 Temmuz-15 Ağustos arasında yangın, elektrik, asansör, ısınma, su ve gaz tesisatı yönünden yetkili kişilere kontrol ettirilir; raporlar Bakanlık sistemine yüklenir. Ders yılı içinde açılan kurum bu kontrolleri öğrenci kaydından önce yaptırır (m. 5/3).

Kurumun başka binaya nakli ders yılı içinde yapılamaz; yangın, deprem, kentsel dönüşüm veya mahkeme tahliye kararı gibi ani terk hâllerinde valilik izniyle nakil yapılabilir. İller arası nakil yasaktır (m. 17/3, 5).

Başvuru ve inceleme

1. Kurum açmak isteyen, başvuru dilekçesi ve Bakanlığın istediği belgelerle gençlik ve spor il müdürlüğüne başvurur (Yönetmelik m. 13/1).
2. İl müdürlüğünde en az üç kişilik inceleme komisyonu, kurumun tür ve kapasitesinin Yönetmeliğe, bina ve bölümlerin Bakanlık standartlarına uygun olup olmadığını inceleme raporuyla tespit eder (m. 13/2-3).
3. Şartları sağlayana başvuru tarihinden itibaren en geç 45 iş günü içinde kurum açma izni ve işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenir (m. 13/4).
4. Eksiklik varsa bildirilir; giderildikten sonra yeni dilekçeyle süreç baştan başlar (m. 13/5).
5. Kurum adı Türkçe olur; ülke, millet, kıta ve yabancı kuruluş adı verilemez. Tabela, reklam ve bütün işlemlerde yalnız belgedeki ad kullanılır (m. 14).
6. İzinden itibaren altı ay içinde barınma hizmetine başlamayan kurumun belgeleri iptal edilir (Ek Kanun m. 1; Yönetmelik m. 41/4).

Danıştay'ın iptal ettiği şartlar

Gençlik ve Spor Bakanlığı açılış ve devir için Yönetmelikte bulunmayan şartları Yükseköğrenim Özel Barınma Hizmetleri Yönergesiyle getirdi. Danıştay Sekizinci Dairesi bu şartların çoğunu, 5661 sayılı Kanunun konuyu açıkça yönetmeliğe bıraktığı ve yönergenin yönetmeliği aşan yeni şart koyamayacağı gerekçesiyle iptal etti:

Kararların uygulamadaki sonucu: valilik, başvuruyu Yönetmelikteki şartlara göre inceler ve ruhsatı verir; ildeki yurt arzının yeterli olduğu gerekçesiyle Ankara'dan ayrıca bir “ihtiyaç” onayı beklenemez. Daire yapı kullanma izni kararında, İmar Kanunu bakımından yapı kullanma izninin aranmaya devam edeceğini açıkça yazdı (E.2023/3797 K.2025/390); izinsiz yapının imar mevzuatındaki sorunları sürer. Ayrıca Yönetmelikte sosyal alanların yazın yalnız “kâr amaçlı olmayan” etkinliklere açılmasını öngören ibarenin yürütmesi durduruldu (8. D, E.2022/6279, 28.04.2023; m. 6/4 şerhi).

7 Ağustos 2026 değişikliği. Kamu tüzel kişilerinin (örneğin belediyelerin) kurum açma izni ve ruhsat olmadan öğrenci barındırdığı yerler için ruhsat alma ve binaları Yönetmeliğe uydurma süresi 1 Ağustos 2028'e uzatıldı (geçici m. 1/6-7). Özel kurumlar için tanınan uyum süreleri ise 2023-2025 arasında doldu (geçici m. 1/1-3).

Ücret, zam ve depozito kuralları

• Ücret bildirimi. Kurum, yeni öğrencilere uygulayacağı KDV hariç aylık ücreti her yıl temmuz sonuna kadar il müdürlüğüne bildirir; yeni açılan kurum açılıştan sonra bir ay içinde bildirir. Bildirilen ücretin üzerinde ücret alınamaz; barınmaya ilişkin başka ad altında ücret istenemez (Yönetmelik m. 37/2-5).
• Zam sınırı. Kaydını yenileyen öğrenciye yapılacak zam, kaydın yenilendiği tarihte açıklanmış 12 aylık ortalama (Yİ-ÜFE + TÜFE)/2 oranına 5 puan eklenerek bulunan oranı aşamaz. Bu korumadan yararlanmak için öğrenci ders yılı bitmeden kayıt yenileme başvurusu yapar; kurum yenileme taleplerini kapasitesinin yarısına kadar karşılamak zorundadır (m. 37/6-8).
• Depozito en fazla bir aylık ücrettir (m. 37/9).
• Ayrılma. 15 Eylül'e kadar ayrılan öğrenciden bir aylık ücret; sonra ayrılandan kaldığı aylar ve içinde bulunulan ayın ücreti ile kalan ayların ücretinin en fazla yüzde 50'si (Bakanlık yurduna geçtiğini belgeleyenden yüzde 40) alınır. Kurumun yükümlülüğünü yerine getirmemesi, kaydın silinmesi veya dondurulması, yatay geçiş, değişim programı, birinci derece yakının ölümü, belgelenmiş hastalık veya afet hâllerinde yalnız kalınan ayların ücreti alınır; kalan tutar bir ay içinde iade edilir (m. 37/10-11).
• Sözleşme. Her öğrenciyle hizmet sunum taahhütnamesi düzenlenir ve bir örneği öğrenciye verilir; ücrete dahil hizmetler ayrı ayrı yazılır (m. 23/3, 37/1). Kurum reklamlarında gerçeğe aykırı beyanda bulunamaz ve 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanuna göre sorumludur (m. 39).

Denetim ve cezalar 2026

Kurumlar yılda en az iki kez denetlenir: ilki 1 Temmuz-31 Ağustos arasında sistem üzerinden, ikincisi ders yılı içinde il müdürlüğünce yerinde (Yönetmelik m. 40/1). İdari para cezaları brüt asgari ücretin katları olarak Kanunda yazılıdır ve fiilin tespit edildiği tarihteki brüt asgari ücretle hesaplanır (m. 41/6). 2026 brüt asgari ücreti 33.030 TL'dir.

Dayanak: 5661 sayılı Ek Kanun m. 1/3-7. İlk iki gruptaki fiillerin üçüncü kez tekrarında belgeler iptal edilir. Bu gruplarda ceza tebliğ edilir ve aykırılığın giderilmesi için en fazla üç ay süre verilir; süre sonunda aykırılık sürüyorsa yeniden işlem yapılır. Denetimde can güvenliğini tehlikeye düşüren eksiklik varsa barınma hizmeti geçici olarak durdurulur, üç ay içinde giderilmezse belgeler iptal edilir (Yönetmelik m. 41/8-9). İdari para cezasına karşı tebliğden itibaren 15 gün içinde sulh ceza hâkimliğine, izin reddi ve iptaline karşı 60 gün içinde idare mahkemesine başvurulur.

Benzer izin ve kapatma rejimleri için huzurevi açma şartları ve etüt merkezi yazılarına bakılabilir.