Tarımsal Amaçlı Yapı İzni 2026: Tarlaya Bağ Evi (2 Hektar, 30 m²), Depo, Sundurma, Ahır ve Sera İzni Nasıl Alınır, Yeni Yönetmelik, Belgeler ve İtiraz

Yeni yönetmelik ve 2 hektar değişikliği

5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununun 13. maddesine göre tarımsal amaçlı yapılar için, projesine uyulması şartıyla ihtiyaç duyulan miktarda her sınıf ve özellikteki tarım arazisi valilik izniyle kullanılır. İznin usulü, 04.04.2026 tarihli ve 33214 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Tarım Arazilerinin Korunması ve Kullanılması Hakkında Yönetmelikte düzenlenir; bu yönetmelik 2017 tarihli eski yönetmeliği yürürlükten kaldırdı. Yapı türlerine göre ölçüler yönetmeliğin Ek-1'inde yer alır.

04.08.2026 tarihli değişiklik iki şey yaptı: bağ evi için Ek-1'in 6.1 maddesindeki "5 hektar" sınırını "2 hektar"a indirdi ve yeni yönetmelik yürürlüğe girmeden önce Bakanlık birimlerine yapılmış başvuruların eski yönetmeliğe göre değerlendirileceğini düzenledi (geçici m. 1). Değişiklik 04.04.2026'dan geçerli olmak üzere yürürlüğe girdi.

Hangi yapılar tarımsal amaçlı sayılır

Yönetmeliğin 4. maddesi tarımsal amaçlı yapıları sayar:

• toprak koruma ve sulama altyapı tesisleri (teras, sedde, gölet, su kuyusu, sulama deposu ve pompaj tesisi);
• entegre nitelikte olmayan hayvancılık ve su ürünleri üretim tesisleri ve zorunlu müştemilatı, mandıra;
• üreticinin kendi bitkisel ürünü için yeterli boyutta depolar, un değirmeni, tarım alet ve makineleri için sundurma ve çiftlik atölyesi, seralar;
• Bakanlıkça kabul edilenler: ipek böcekçiliği, hara, deve kuşu tesisi, solucan gübresi tesisi, yumru kök yıkama, kurutma tesisleri, fide ve fidan üretim tesisleri, tarımsal amaçlı teleferik, bağ evi, sahipsiz hayvan barınakları, tarımsal yapının çatısında veya sulama amaçlı güneş enerjisi santrali (GES).

Yönetmelik bağ evini "tarımsal faaliyetin yapılması için ihtiyaç duyulan ve tarımsal üretimi artırıcı etkisi olan, doğal yapıyı bozmayacak şekilde inşa edilen yapı" olarak tanımlar (m. 3/1-c). Bağ evi bir konut veya yazlık değildir; tarımsal üretimin yanında kullanılan yapıdır. Tarımsal amaçlı yapılarda tarımsal arazi kullanım bütünlüğü aranmaz (m. 4/4); bağ evi ve sera taleplerinde alternatif alan da aranmaz (Ek-1/c).

Bağ evi, depo, sundurma, sera, hayvancılık: ölçüler

Bağ evi izni için tapuda vasfı farklı görünen dikili veya örtü altı arazide önce hâlihazır kullanım tespit edilir ve cins değişikliği yapılır; bu sırada parselde bina bulunursa tutanak tutulup il müdürlüğüne gönderilir (6.3-6.4). Ahır ve ağıl için imar mevzuatındaki yapılaşma şartları ayrıca uygulanır; ayrıntısı ahır ruhsatı 2026 yazısındadır.

Başvuru ve belgeler

Başvuru yeri arazinin konumuna göre belirlenir (m. 5/2):

• belediye ve mücavir alan sınırları içindeki arazide belediyeye, dışındaki arazide il özel idaresine veya diğer plan yapma yetkili kuruluşa başvurulur;
• bu kuruluşlar başvuruyu Tarım Arazileri Değerlendirme ve Bilgilendirme Sistemi (TAD Portal) üzerinden il tarım ve orman müdürlüğüne iletir;
• Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca yetkilendirilmiş plan müellifleri de il müdürlüğüne başvurabilir; yetki belgesi dosyaya eklenir (m. 5/4-5).

Ek-1'e göre dosyada şunlar bulunur:

• başvuru dilekçesi, onaylı arazi etüt raporu ve varsa toprak koruma kurulu görüşü;
• parseli ve tesisin yerleşimini gösteren kml veya kmz dosyası, vaziyet planı ve arazi fotoğrafları;
• noter onaylı taahhütname (Ek-7) ve serbest mühendislik büro tescili olan ziraat mühendisinin hazırladığı proje teknik raporu (Ek-16);
• Devlet Su İşleri ve diğer kurum görüşleri;
• hisseli arazide diğer hissedarlardan noter onaylı muvafakatname (Ek-17);
• büyük ova koruma alanında, aynı ilçedeki tarıma dayalı ihtisas organize sanayi bölgelerinde alternatif alan bulunup bulunmadığına ilişkin görüş.

Arazi sınıf tespiti ve izin kapsamındaki etütler ücretlidir; ücreti Bakanlık her yıl belirler ve genel bütçeye gelir kaydedilir (m. 19).

Kiralık ve Hazine arazileri

• Bağ evi: kiracılar kiraladıkları araziye bağ evi talebinde bulunamaz (Ek-1 6.2).
• Diğer tarımsal yapılar: kiralama veya üst hakkının en az on yıl olması, tapunun beyanlar hanesine işlenmesi, talep sahibinin (ailenin) aynı ilçede büyük ova koruma alanı dışında parselinin bulunmaması ve kira sözleşmesine kiralanan arazide tarımsal yapı yapılmasında sakınca olmadığının yazılması şartıyla izin verilebilir (Ek-1/g).
• Hazine arazisi: kiralanan Hazine arazisinde yapılacak tarımsal yapı için milli emlak müdürlüğünden sakınca olmadığına dair yazı alınıp dosyaya eklenir. Hazine tarım arazisini satın alma hakkı için Hazine arazisi satışı 2026 yazısına bakınız.

İzinden sonra: şerh, ruhsat, denetim

• Tapu şerhi: izin verilen parselin tapu kaydının beyanlar hanesine "Bu parsele, 5403 sayılı Kanun ve ilgili diğer mevzuatında belirtilen tarımsal amaçlı yapılar kapsamında ... yapılması için izin verilmiş olup, başka amaçla kullanılamaz." ibaresi yazılır; bu ibare Bakanlığın talebi olmadan kaldırılamaz (Ek-1/e).
• Kullanım sınırı: yapı projesine uygun yapılır, tarımsal amaç dışında kullanılmaz, kamulaştırma dışında ifraz edilmez ve arsaya dönüştürülmez; amaç dışı kullanım tespit edilirse izin iptal edilir ve bu durum ruhsat merciine bildirilir (m. 4/6).
• Yapı ruhsatı: tarım izni yapı ruhsatı yerine geçmez; vaziyet planıyla birlikte ruhsat merciine bildirilir ve ruhsat imar mevzuatına göre belediye veya il özel idaresinden alınır.
• Denetim: izinlerin denetimi, izin onayının tamamlandığı, ruhsata bağlandığı veya planın onaylandığı yılı izleyen yılın sonunda başlar ve ikinci yılın sonunda tamamlanır. Aykırılık tespit edilirse en geç yedi gün içinde tapunun beyanlar hanesine "5403 sayılı Kanunun amacı dışında kullanılmıştır." belirtmesi konur; aykırılık giderildiği bildirilmeden kaldırılmaz (m. 20).

İzinsiz yapı ve itiraz

Tarımsal amaçlı yapıya izinsiz başlanır veya izne aykırı kullanılırsa yönetmeliğin 22. maddesi uygulanır:

1. yapı inşa hâlindeyse valilik işi durdurur; tamamlanmışsa kullanımına izin verilmez;
2. arazi sahibine veya araziyi bozana 5403 sayılı Kanunun 21. maddesindeki idari para cezası verilir;
3. ceza tebliğinden itibaren bir ay içinde başvurup izin alan kişinin işi tamamlamasına veya kullanmasına izin verilebilir;
4. başvurmayan veya izni uygun görülmeyen kişiye bütün izinsiz yapılarını yıkması ve araziyi tarıma uygun hâle getirmesi için iki ay verilir; yerine getirilmezse faaliyet durdurulur ve ceza üç kat uygulanır; yıkımı belediye veya il özel idaresi yapar.

Tarım arazisini tescil edilemeyen fiilî hisselere bölerek bir şirket veya kooperatif aracılığıyla satanlar ve bu işlere aracılık edenler hakkında suç duyurusunda bulunulur ve şirkete ayrıca idari para cezası verilir (m. 22/7). Ceza tutarları ve hobi bahçesi uygulamaları için tarım arazisine yapı cezası 2026 yazısına bakınız.

İtiraz: yönetmelik kapsamındaki kararlara veya etüt raporuyla belirlenen arazi sınıfına bir defaya mahsus itiraz edilir. İtiraz, kararın valilikçe tebliğinden itibaren bir yıl içinde Bakanlığa iletilmek üzere valiliğe yapılır; Bakanlığın kararı itiraz bakımından kesindir. Olumsuzluk sebebini ortadan kaldıran gerekçeli rapor veya kamu kurumu belgesi sunulursa Bakanlık konuyu yeniden inceleyebilir; yerinde inceleme için etüt ücretinin iki katı yatırılır (m. 18, 19/2).