Araç Değer Kaybı 2026: 1 Temmuz'dan Sonra Yeni Sistem, Nasıl Hesaplanır, Nereye Başvurulur, Eksper İtirazı ve Tahkim

1 Temmuz 2026'da ne değişti?

Aynı değişiklikle Genel Şartların Ek-1, Ek-2, Ek-3 ve Ek-7'si yürürlükten kaldırıldı. Değer kaybının nasıl tespit edileceği artık doğrudan A.5 maddesinde yazılıdır. Değişiklik bir geçiş hükmü içermiyor. 1 Temmuz 2026'dan önceki bir kaza için başvuruyorsanız dilekçede değer kaybını da açıkça istemek, ayrı başvuru tartışmasını baştan önler.

Değer kaybı nasıl hesaplanır?

Değer kaybı, onarılan aracın kaza geçirmiş olması nedeniyle ikinci el piyasada daha ucuza satılmasıdır. Hesapta hasar tutarına bağlı sabit bir oran yoktur. SEDDK'nın 2026/11 sayılı Genelgesiyle getirdiği rapor şablonuna göre eksper şu adımları izler:

1. Aracın kaza tarihindeki piyasa değerini Türkiye Sigorta Birliği ve Sigorta Eksperleri İcra Komitesi araç değer listeleriyle, yetkili bayi, galeri ve ilan sitelerindeki emsal fiyatlarla belirler; ilanların ekran görüntüsünü rapora ekler.
2. Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi kayıtlarından aracın geçmiş hasarlarını ve çekme veya hurda belgeli işlem görüp görmediğini sorgular; araç üzerinde kayda yansımayan eski hasarları da yazar.
3. Değer kaybına konu parçaları tek tek işaretler: onarım ve boya, değişim ve boya, yalnız boya, boyasız onarım. Aynı parça daha önce hasar görmüşse bunu belirtir.
4. Aracın kilometresini, kullanım süresini, korozyonunu, orijinalliğini, hasarın ağırlığını ve onarımda kullanılan parçaların orijinal olup olmadığını dikkate alarak kaza öncesi ve onarım sonrası satış değeri arasındaki farkı bulur.
5. Bulunan tutarı sigortalı aracın kusur oranıyla çarparak sigorta şirketinin ödeyeceği değer kaybını yazar.

Yargıtay 4. Hukuk Dairesi de aynı yöntemi uygular: aracın modeli, markası, kaza tarihindeki yaşı ve kilometresi gözetilerek kaza tarihindeki hasarsız ikinci el piyasa değeri ile tamirden sonraki ikinci el piyasa değeri arasındaki fark esas alınır (E.2023/6051, K.2023/9990, 28.09.2023). Daire, bu farkı hesaplamadan genel bir nitelemeyle değer kaybı belirleyen bilirkişi raporuna dayanılarak hüküm kurulamayacağını söyledi (E.2022/175, K.2023/11502, 30.10.2023). Sigorta şirketinin ödemesini Genel Şartlara uygun bulup bilirkişi incelemesi yaptırmadan talebi reddeden hakem heyeti kararını da makine mühendisi bilirkişiden ayrıntılı rapor alınmadığı için bozdu (E.2022/14527, K.2022/17059, 14.12.2022).

Kim öder, sınır ne kadar?

• Kusurlu aracın trafik sigortası: Değer kaybını sigortalı sürücünün kusuru oranında öder. 2026 poliçelerinde maddi zarar sınırı araç başına 400.000 TL, kaza başına 800.000 TL'dir; araç hasarı ve değer kaybı bu sınırın içindedir (SEDDK 2026 teminat limitleri).
• Sınır yetmezse kasko: Kusurlu aracın kasko poliçesinde ihtiyari mali sorumluluk teminatı varsa trafik sigortasını aşan değer kaybı bu teminattan istenir. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, trafik sigortası sınırı ödenerek tükendikten sonra bakiye değer kaybının bu teminattan ödenmesine ilişkin hakem kararını onadı (E.2023/2959, K.2025/8819, 29.05.2025).
• İşleten ve sürücü: Sigortaların karşılamadığı zarardan aracın işleteni ve kusurlu sürücü sorumludur (Karayolları Trafik Kanunu m. 85).
• Sigortasız araç: Sigortacılık Kanunu sigortasız araçların neden olduğu zararlardan bedensel zararları Güvence Hesabına bağlar (m. 14/2-b). Araç hasarı ve değer kaybı için kural olarak işleten ve sürücüye başvurulur. Sigortasız aracın cezası için sigortasız araç cezası 2026 yazısına bakabilirsiniz.
• Trafik sigortasının ödemediği kalemler: Hasar nedeniyle trafikten çekilen veya hurdaya çıkarılan aracın değer kaybı, kira, kazanç ve iş kaybı gibi dolaylı zararlar ve kendi kusurunuza denk gelen kısım (m. 92/g, k, l). Ağır hasarlı araçta tazminat, "trafikten çekilmiştir" kaşeli tescil belgesi sunulmadan ödenmez (Genel Şartlar B.2).

Başvuru adım adım

1. Tutanak: Kaza tespit tutanağını karşı sürücüyle birlikte doldurun ya da kolluğa tutanak tutturun. Can güvenliği veya yaralıyı hastaneye götürme gibi zorunlu hâller dışında olay yerini terk eden ya da tutanak düzenlenmesine katılmayan sigortalıya sigorta şirketi ödediğini rücu edebilir (Genel Şartlar B.4/f).
2. Başvuru yeri: Karşı aracın kaza tarihindeki trafik sigortası şirketine başvurun. 1 Eylül 2026'dan beri başvuru Ortak Hasar İhbar Merkezine de yapılabilir: Alo 193, Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezinin internet sitesi veya mobil uygulaması. Merkeze ulaşan başvuru o anda ilgili şirkete yapılmış sayılır; şirket izleyen iş günü içinde sizi arar (Genelge 2026/22 m. 4-6).
3. Belgeler: Kaza tespit tutanağı, aracın ruhsatı, varsa hasarlı araç ve kaza yeri fotoğrafları, banka ve IBAN bilgisi, ekspertiz yapıldıysa eksper raporu, kimlik fotokopisi ve imza beyanı, varsa doğrulanmış cep telefonu numarası (Genel Şartlar Ek-6). Telefon doğrulaması için e-Devlet'teki Mobil Hat Sorgulama çıktısı veya operatörden alınan hat sahipliği belgesi sunulur (Genelge 2026/13).
4. Eksper: Belgeler tamamlanınca şirket bir iş günü içinde EKSİST üzerinden eksper atar. Şirket süresinde atama yapmazsa Genelge, sigortalıya ve sigorta sözleşmesinden menfaat sağlayan kişiye de eksper atama yolunu açar. Eksper aracı aynı ilde izleyen iş günü, başka ilde iki iş günü içinde inceler ve dosya tamamlandıktan sonra raporu trafik sigortasında üç iş günü içinde bitirir (Genelge 2026/7 m. 6, 9).
5. Bildirim ve ödeme: Şirket değer kaybı tutarını nihai raporu aldığı günü izleyen iş günü bildirir. Kanuna göre sigortacı, belgelerin kendisine ulaştığı tarihten itibaren sekiz iş günü içinde ödemek zorundadır (Karayolları Trafik Kanunu m. 99).
6. Takip: e-Devlet'teki Özel Sigortalarım sayfasında hasar dosyasının eksper raporu, kaza tespit tutanağı ve kusur oranları görünür (SEDDK basın duyurusu, 05.10.2026).

Tutar düşükse: itiraz, hakem eksper, tahkim, dava

Yönetmelik eksper raporuna itiraz hakkını sigortacıya, sigortalıya, sigorta ettirene ve sigorta sözleşmesinden menfaat sağlayan kişilere tanır. Eksper itirazı ve hakem eksper Sigorta Eksperleri Atama Yönetmeliğinin 8. maddesinde, tahkim Sigortacılık Kanununun 30. maddesinde, dava yolu Karayolları Trafik Kanununun 97 ve 110. maddelerinde düzenlenir. Tahkimdeki parasal sınırlar her yıl başında Yİ-ÜFE oranında artırılır; itiraz ve temyiz sınırında başvurunun yapıldığı tarihteki tutar esas alınır. Tahkimde talebi kısmen veya tamamen reddedilen taraf aleyhine hükmedilen vekâlet ücreti, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesindeki ücretin beşte biridir (m. 30/17). Kaza bedensel zarar da doğurduysa tazminat kalemleri için trafik kazası tazminatı yazısına, Anayasa Mahkemesinin trafik sigortası hesap kurallarını iptal eden kararları için trafik sigortasında değer kaybı ve AYM kararları yazısına bakabilirsiniz.

Değer kaybı takip şirketleri

Sigorta tazminatı alacağı hiç kimseye devredilemez ve yalnız hak sahibine ya da avukatına ödenir. Alacağı sigorta şirketi nezdinde hak sahibi bizzat, kanuni temsilcisi, eşi, çocukları, anne ve babası, kardeşleri veya avukatı takip eder (Sigortacılık Kanunu ek m. 6). Ortak Hasar İhbar Merkezine başvurana şirket, tazminat alacağının bu kişiler dışında yetkisiz kişilerce takip ve tahsil edilemeyeceğini de bildirir (Genelge 2026/22 m. 6/2). SEDDK 21 Eylül 2026'da, hasar süreçlerini istismar eden yapılara ilişkin tespitlerini adli mercilere ilettiğini ve yürütülen soruşturmada işlemler yapıldığını duyurdu.