Trafik kazasında yaralanan veya yakınını kaybeden kişi, önce kusurlu aracın zorunlu trafik sigortacısına yazılı başvurur; sigortacı 15 gün içinde cevap vermez ya da teklif yetmezse dava açar veya Sigorta Tahkim Komisyonuna başvurur (KTK m. 97). Sigorta, maluliyet, geçici iş göremezlik, bakıcı gideri ve destekten yoksun kalma tazminatını poliçe limiti içinde öder; manevi tazminatı ödemez. Maddi tazminat talebi iki yıl, her hâlde on yıl içinde zamanaşımına uğrar; kaza suç oluşturuyorsa daha uzun ceza zamanaşımı uygulanır (KTK m. 109).
Bu yazı kimden ne istenebileceğini, sigortaya başvuru şartını, maluliyet raporunu, hatır taşıması ve kask indirimlerini ve zamanaşımını Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin 2026 kararlarıyla anlatır.
Kim kimden ne ister?
| Sorumlu | Neden sorumlu? | Dayanak |
|---|---|---|
| Zorunlu trafik sigortacısı | Ölüm ve yaralanmadan doğan maddi zararlar, araç hasarı; poliçe limiti ve sigortalı sürücünün kusuru oranında. Manevi tazminat ve dolaylı zararlar (gelir, kira kaybı) kapsam dışı. | KTK m. 91, 92 |
| İşleten (araç sahibi) ve sürücü | Sigorta limitini aşan maddi zarar ve manevi tazminat. İşleten, mücbir sebep veya zarar görenin ya da üçüncü kişinin ağır kusurunu ispat etmedikçe kusursuz sorumludur. | KTK m. 85, 86 |
| Güvence Hesabı | Sigortasız veya tespit edilemeyen aracın verdiği bedensel zararlar. | Sigortacılık Kanunu m. 14 |
Sigortacı, gerekli belgeler kendisine ulaştıktan sonra sekiz iş günü içinde limit içindeki tazminatı ödemek zorundadır (KTK m. 99). Elektrikli bisiklet, scooter ve motorlu bisiklet kazalarındaki özel kurallar motorlu bisiklet trafik sigortası yazısında anlatılmıştır.
Sigortaya başvuru, tahkim, dava
- Başvuru şartı: Dava veya tahkimden önce sigortacıya yazılı başvuru zorunludur; sigortacı 15 gün içinde cevap vermezse veya cevap talebi karşılamazsa yol açılır (KTK m. 97). Başvurmadan doğrudan tahkime gidilen dosyada başvuru usulden reddedildi (4. HD, E.2026/1003 K.2026/2037, 23.02.2026); sigortacıyla yapılan arabuluculuk görüşmesinin anlaşmama tutanağı ise başvuru yerine geçebilir (E.2026/3130 K.2026/4439, 20.04.2026).
- Başvuruda belgeler: Kaza tespit tutanağı veya ceza dosyası, sağlık kurulu raporu, tedavi belgeleri, ölümde ölüm belgesi ve mirasçılık belgesi, gelir belgeleri ve kimlik bilgileri.
- Tahkim mi mahkeme mi? Zarar gören, sigortacıya karşı ya Sigorta Tahkim Komisyonuna ya da mahkemeye başvurur. Tahkim daha hızlıdır; ancak tanık, keşif gibi geniş araştırma gereken uyuşmazlıklarda hakem heyeti dosyadan el çeker (4. HD, E.2024/10515 K.2026/1830). Sürücü ve işletene karşı manevi tazminat davası asliye hukuk mahkemesinde açılır.
- Kusur raporu: Tazminatın oranı kusura bağlıdır. Ceza dosyasındaki ve tazminat dosyalarındaki kusur raporları çelişiyorsa çelişki giderilmeden karar verilemez (4. HD, E.2026/3635 K.2026/3963, 09.04.2026).
Tazminat kalemleri ve hesap
- Sürekli iş göremezlik (maluliyet): Kazanın bıraktığı kalıcı arıza oranına göre hesaplanır. Oran, kaza tarihinde yürürlükte olan Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik ve ekindeki cetvele göre bizzat muayeneyle belirlenir; raporlar çelişkiliyse yeni rapor alınır (4. HD, E.2026/4371 K.2026/4043, 13.04.2026).
- Geçici iş göremezlik ve bakıcı gideri: İyileşme süresince çalışılamayan dönemin kaybı ve bakıma muhtaç kalınan dönemin gideri.
- Destekten yoksun kalma: Ölenin geçimine katkı sağladığı eş, çocuk, anne ve baba gibi kişilerin bu destekten yoksun kalmasından doğan zarar. Hesap aktüerya bilirkişisince yapılır; Yargıtay 4. Hukuk Dairesi progresif rant yöntemiyle hesaplamayı içtihat gereği kabul eder (E.2024/14663 K.2026/4962, 29.04.2026). Sigorta, desteğin kendi kusuruna denk gelen kısmı ödemez (KTK m. 92/j).
- Tedavi giderleri: Trafik kazalarına bağlı sağlık hizmet bedelleri Sosyal Güvenlik Kurumunca karşılanır; sigorta şirketleri ve Güvence Hesabı bunun karşılığını Kuruma aktarır (KTK m. 98).
- Manevi tazminat: Yaralanan kişi ve ölüm hâlinde yakınları, sürücü ve işletenden manevi tazminat ister (TBK m. 56); sigorta ödemez.
- Faiz (2026 değişikliği): 31 Temmuz 2026'dan sonra olan kazalarda, çalışma gücü kaybı ve destekten yoksun kalma tazminatının, zarar görenin veya desteğin kazancının bilindiği döneme ait kısmına kaza tarihinden, bilinmeyen döneme ait kısmına karar tarihinden itibaren kanuni faiz işler. Tahkikat başlamadan önce ifa amacıyla yapılan ödemeler, ödeme tarihine göre hesaplanan tazminattan oranlı olarak düşülür (TBK m. 55; 7589 sayılı Kanun m. 18 ve geçici m. 1/9). Bu tarihten önceki kazalarda eski kurallar uygulanır (12. Yargı Paketi).
İndirimler: kusur, kask, hatır taşıması
- Kusur indirimi: Zarar görenin kazada kusuru varsa tazminat bu oranda azalır (KTK m. 86/2; TBK m. 52).
- Kask ve emniyet kemeri: Koruma başlığı veya emniyet kemeri takılmaması zararı artırmışsa müterafik kusur indirimi yapılır; Yargıtay kasksız elektrikli bisiklet sürücüsü için %20 indirim öngördü (4. HD, E.2026/2776 K.2026/5916).
- Hatır taşıması: Yolcunun karşılıksız, yalnız iyilik için taşınmasında tazminattan uygun bir indirim yapılır. Taşımada sürücünün veya işletenin menfaati varsa, yolcu eş veya yakın akrabaysa hatır taşıması yoktur (4. HD, E.2025/14259 K.2026/3779, 07.04.2026). Hesap sırası: önce kusur durumuna göre tazminat belirlenir, sonra hatır indirimi yapılır, en son davadan önce sigortanın ödediği tutar güncellenerek düşülür (aynı karar).
Zamanaşımı
Motorlu araç kazalarından doğan maddi tazminat talepleri, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten başlayarak iki yıl, her hâlde kaza gününden başlayarak on yıl içinde zamanaşımına uğrar. Talep cezayı gerektiren bir fiilden doğuyorsa ve ceza kanunu daha uzun bir zamanaşımı öngörüyorsa, bu süre maddi tazminat için de uygulanır. Sürücüye karşı kesilen zamanaşımı sigortacıya karşı, sigortacıya karşı kesilen zamanaşımı da sürücüye karşı kesilmiş sayılır (KTK m. 109). Kazanın ceza boyutu trafik kazası ceza davası, ceza davasından sonra açılacak tazminat davası ceza davası sonrası tazminat yazılarındadır.
Sık sorulan sorular
Trafik kazasında tazminat için önce sigortaya başvurmak zorunlu mu?
Evet. Zarar gören, zorunlu trafik sigortası limitleri içindeki talebi için dava açmadan önce sigorta şirketine yazılı başvurmak zorundadır; sigortacı 15 gün içinde cevap vermezse veya cevap talebi karşılamazsa dava açılabilir ya da Sigorta Tahkim Komisyonuna gidilebilir (KTK m. 97). Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, sigortacıya başvurmadan doğrudan tahkime gidilen dosyada başvurunun usulden reddini yerinde buldu (E.2026/1003 K.2026/2037); arabuluculuk görüşmesinde düzenlenen anlaşmama tutanağı ise sigortacıya başvuru sayılabilir (E.2026/3130 K.2026/4439).
Trafik kazası tazminatı zamanaşımı ne kadar?
Maddi zararların tazminine ilişkin talepler, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten itibaren iki yıl, her hâlde kazadan itibaren on yıl içinde zamanaşımına uğrar. Kaza ölüm veya yaralanma gibi bir suç oluşturuyorsa ve ceza kanunu daha uzun zamanaşımı öngörüyorsa bu uzun süre uygulanır (KTK m. 109). Sigortacıya karşı kesilen zamanaşımı sürücü ve işleten için de kesilmiş sayılır.
Trafik sigortası manevi tazminat öder mi?
Hayır. Manevi tazminat talepleri zorunlu trafik sigortası kapsamı dışındadır (KTK m. 92/f). Manevi tazminat, kusurlu sürücüden ve aracın işleteninden (genellikle ruhsat sahibi) istenir; işleten, kazada kusuru olmasa bile kural olarak sorumludur (KTK m. 85, 86).
Maluliyet oranı nasıl belirlenir?
Sürekli iş göremezlik oranı, kaza tarihinde yürürlükte olan Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik ve eki cetvele göre düzenlenen sağlık kurulu raporuyla belirlenir. Raporlar çelişkiliyse veya süreliyse kişi yeniden muayene edilerek yeni rapor alınır (Yargıtay 4. HD, E.2026/4371 K.2026/4043).
Hatır taşıması nedir, tazminattan indirim yapılır mı?
Sürücünün yolcuyu karşılıksız, yalnız iyilik olsun diye taşıması hâlinde tazminattan uygun bir indirim yapılır. Taşımada işletenin veya sürücünün bir menfaati varsa hatır taşıması yoktur; Yargıtay'a göre eşin ve yakın akrabaların taşınmasında da hatır taşımasından söz edilemez (4. HD, E.2025/14259 K.2026/3779; E.2023/2133 K.2026/1415).
Kask veya emniyet kemeri takmayana tazminat indirilir mi?
Evet. Zarar görenin kask veya emniyet kemeri takmaması zararın doğmasına veya artmasına katkı sağlamışsa müterafik kusur indirimi yapılır (TBK m. 52). Yargıtay, kasksız elektrikli bisiklet sürücüsünün kafa travmasıyla öldüğü dosyada %20 indirim yapılmasını istedi (4. HD, E.2026/2776 K.2026/5916).
Sigortası olmayan veya kaçan aracın çarptığı kişi ne yapar?
Sigortası yapılmamış veya plakası tespit edilemeyen aracın neden olduğu bedensel zararlar için Güvence Hesabına başvurulur (Sigortacılık Kanunu m. 14). Plakası tespit edilemeyen aracın kazaya sebep olduğunu zarar gören ispat eder; uyuşmazlık geniş araştırma gerektiriyorsa tahkim yerine mahkemede görülür (4. HD, E.2024/10515 K.2026/1830).
Muhammet Zeyd Targal
Balıkesir Üniversitesi Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Bölümü mezunudur ve aynı üniversitenin Hukuk Fakültesinde öğrenimini sürdürmektedir. Targal Avukatlık Bürosunun hukukî yayın çalışmalarında yer almaktadır.
Başlıca hukukî kaynaklar
- 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m. 85, 86, 91, 92, 97, 99, 109; 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu m. 14; 6098 sayılı TBK m. 52, 55, 56; 7589 sayılı Kanun m. 18 ve geçici m. 1
- Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E.2023/2133 K.2026/1415 (11.02.2026); E.2026/1003 K.2026/2037 (23.02.2026); E.2025/14259 K.2026/3779 (07.04.2026); E.2026/3635 K.2026/3963 (09.04.2026); E.2026/4371 K.2026/4043 (13.04.2026); E.2026/3130 K.2026/4439 (20.04.2026); E.2024/14663 K.2026/4962 (29.04.2026); E.2024/10515 K.2026/1830 (18.02.2026); E.2026/2776 K.2026/5916 (14.05.2026)