Anayasa Mahkemesinde Düşme Kararı ve Başvurudan Feragat

Mahkeme en sık, incelemeyi sürdürmeyi haklı kılan neden kalmadığı için düşme kararı veriyor

İçtüzük dört düşme sebebi sayar: başvurucunun davadan açıkça feragat etmesi, davasını takipsiz bıraktığının anlaşılması, ihlalin ve sonuçlarının ortadan kalkması ve Bölüm veya Komisyonca saptanan başka bir gerekçeyle başvurunun incelenmesini sürdürmeyi haklı kılan bir neden görülmemesi (m. 80/1-a–ç). Bölüm veya Komisyon, Anayasanın uygulanması ve yorumlanması, temel hakların kapsamının ve sınırlarının belirlenmesi ya da insan haklarına saygı gerektiriyorsa böyle bir başvuruyu incelemeye devam edebilir (m. 80/2).

Aşağıdaki tablo, 2022'den bu yana yayımlanan Bölüm ve Genel Kurul kararlarında başvurunun ya da bir şikâyetin düşmesine hükmeden 254 hüküm bendini, hüküm fıkrasında yazan gerekçeye göre dağıtıyor. Komisyonların düşme kararları yayımlanmadığı için sayıma girmedi.

Feragat açık olmalıdır; dilekçeyle bildirilir

Kanun, davadan feragat hâlinde düşme kararı verileceğini öngörür (6216 sayılı Kanun m. 50/5); İçtüzük, feragatin açık olmasını arar (m. 80/1-a). Murat Bingül kararında başvurucu, Adalet Bakanlığının görüşüne karşı beyanı istendiğinde sunduğu 26 Haziran 2026 tarihli dilekçeyle, mahkûmiyetinin kaldırılıp yeniden yargılamada beraat ettiğini belirterek başvurusundan feragat etti. Mahkeme incelemeyi sürdürmeyi haklı kılan bir neden kalmadığını belirterek başvurunun düşmesine karar verdi (§§ 7, 9–10).

Başvurucu ölürse mirasçılar başvuruyu sürdürebilir

Mahkeme başvurucunun ölümünü öğrendiğinde mirasçılara bildirim yapıyor. Mustafa Genç kararında başvurucu, başvurudan sonra 1 Ağustos 2022'de öldü; mirasçılar bildirime rağmen devam talebinde bulunmadı ve Mahkeme incelemeyi sürdürmeyi haklı kılan neden kalmadığı için başvurunun düşmesine karar verdi (§§ 1–2).

Mirasçılar devam ederse inceleme sürer ve mirasçılar başvurunun tarafı olur. Fulya Taş ve diğerleri kararında başvurucunun ölümünden sonra mirasçılar başvuruya devam etmek istediklerini dilekçeyle bildirdi, Mahkeme onları başvurucu olarak kabul etti (§ 3) ve ihlal kararı verdi.

İhlal iç hukukta giderilmişse başvuru düşer

Başvuru sürerken iç hukuktaki bir yol ihlali ve sonuçlarını ortadan kaldırırsa Mahkeme başvurunun düşmesine karar verebilir (İçtüzük m. 80/1-c). Veysi Ekin kararında başvurucuya verilen idari para cezaları, başvurucunun talebiyle Adalet Bakanlığının başvurduğu kanun yararına bozma sonucunda Yargıtayca kaldırılmıştı; Mahkeme ihlalin ve sonuçlarının ortadan kalktığını belirterek başvurunun düşmesine karar verdi (§§ 8–9, 15–16).

Aynı sonuç idari işlemin iptaliyle de doğabilir. Y.T. (2) kararında başvurucu hakkındaki sınır dışı etme kararı idare mahkemesince iptal edilmiş ve kararın uygulanma ihtimali ortadan kalkmıştı; Mahkeme bu yöndeki şikâyetler için başvurunun düşmesine karar verdi (§§ 21–22).

Mahkeme başvurucuya ulaşamazsa başvuru takipsiz sayılabilir

Yasin Almuhammed Almusa dosyasında Mahkeme, sınır dışı etme kararının akıbetini öğrenmek için başvuruyu yapan avukata ulaşmak istedi; UYAP'ta avukatın mesleği bıraktığı kaydı vardı ve başvurucunun MERNİS adresine çıkarılan ihtaratlı tebligatın sonucu dosyaya yansımadı (§ 9). Mahkeme, esas hakkında değerlendirme için zorunlu bilgilere ulaşılamadığını ve başvurucunun başvuruya devam iradesi göstermediğini belirterek başvurunun takipsiz bırakıldığı gerekçesiyle düşmesine karar verdi (§ 19).

Gerekçesi en sık görülen düşme sebebi, incelemeyi sürdürmeyi haklı kılan bir neden kalmamasıdır. Beyen El Muhammed kararında sınır dışı etme kararına karşı başvuran Suriye vatandaşı, resmî formla kendi rızasıyla ülkesine dönmüştü; sınır dışı etme kararı artık uygulanmayacağı için Mahkeme başvurunun düşmesine karar verdi (3.3.2026, §§ 9–12). Mahkemenin hangi gerekçeyle hangi şikâyetleri reddettiği AYM İçtihat Atlası'nın ret nedenleri sayfasında gösteriliyor.