Anayasa Mahkemesi ve AİHM Bireysel Başvuru

Başvuru süreleri

Anayasa Mahkemesi’ne bireysel başvuru, başvuru yollarının tüketildiği tarihten, başvuru yolu öngörülmemişse ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içinde yapılır (6216 sayılı Kanun m. 47/5). Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ne başvuru süresi, iç hukuktaki kesin karardan itibaren dört aydır (Sözleşme m. 35/1).

Sürenin son gününü hesaplayın →

İç hukuk yollarının tüketilmesi

Anayasa Mahkemesi’ne başvurulmadan önce kanunda öngörülen idari ve yargısal başvuru yollarının tüketilmesi gerekir. AİHM, Anayasa Mahkemesi’ne bireysel başvuruyu kural olarak etkili bir iç hukuk yolu kabul eder; bu nedenle AİHM’ye başvurudan önce çoğu durumda Anayasa Mahkemesi’ne başvurulmuş olması gerekir.

Başvurunun aşamaları

Anayasa Mahkemesi’ne başvuru doğrudan ya da mahkemeler veya yurt dışı temsilcilikleri aracılığıyla yapılır. Başvuru önce Komisyonlarca kabul edilebilirlik yönünden, ardından Bölümlerce esastan incelenir. İhlal kararı verilmesi hâlinde yeniden yargılama veya tazminat gibi giderim yollarına hükmedilebilir. AİHM’de başvuru, eksiksiz doldurulmuş başvuru formu ve ekleriyle yapılır. Başvuru tek hâkim, komite veya daire tarafından incelenir; hükümete bildirilen başvurularda taraf görüşleri alınır. Kararların uygulanmasını Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi denetler.

Başvuru dili

AİHM’ye başvuru Türkçe yapılabilir. Başvurunun hükümete bildirilmesinden sonraki yazışmalar kural olarak Mahkeme’nin resmi dilleri olan İngilizce veya Fransızca yürütülür. Büro bu aşamada İngilizce ve Fransızca çalışabilir.

Tedbir talepleri

Yaşam veya beden bütünlüğüne yönelik ciddi ve telafisi güç bir tehlike bulunduğunda, Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü m. 73 ve AİHM İç Tüzüğü Kural 39 uyarınca tedbir istenebilir.