Anayasa Mahkemesi, yayımladığı 119 kararda bu başlıkta 126 şikâyet inceledi ve 1 şikâyette ihlal buldu. Aşağıda sonuçların dağılımı, Mahkemenin bu konuda en çok dayandığı ilke paragrafları, ret nedenleri ve ihlal kararlarındaki giderimler yer alıyor. Sayılar yalnızca yayımlanan kararlara aittir; Mahkemenin sonuçlandırdığı bütün başvurular içinde ihlal oranı çok daha düşüktür.
Anayasa Mahkemesi bu şikâyetlerde nasıl karar verdi?
Tablo, yayımlanan kararlardaki şikâyetlerin Anayasa Mahkemesinin verdiği sonuca göre dağılımını gösteriyor.
| Sonuç | Şikâyet | Oran |
|---|---|---|
| Açıkça dayanaktan yoksunluk | 96 | %76 |
| Süre aşımı | 14 | %11 |
| Konu bakımından yetkisizlik | 7 | %6 |
| İhlal olmadığı | 3 | %2 |
| Başvurunun reddi | 3 | %2 |
| Düşme | 1 | %1 |
| İhlal | 1 | %1 |
| Başvuru yollarının tüketilmemesi | 1 | %1 |
Mahkeme hangi ilkelere dayanıyor?
Bu başlıktaki kararların ilgili inceleme bölümlerinde en çok atıf yapılan paragraflar, Anayasa Mahkemesinin kendi ifadesiyle:
Bunların yanı sıra mahkûmiyete bağlı olarak tutulan kişilerin tutulmalarının dayanağını oluşturan mahkûmiyet hükmüyle ilgili olarak tutulmaya devam edilmeyi hukuka aykırı hâle getirecek yeni bir meselenin (mahkûmiyete konu olan eylemin suç olmaktan çıkarılması, bir cezasızlık hâlinin bulunduğunun anlaşılması, mahkûmiyet hükmünü geçersiz kılan bir kanun değişikliği yapılması gibi) ortaya çıktığını belirterek serbest bırakılmak amacıyla yetkili bir yargı merciine başvurduğunda da Anayasa'nın 19. maddesinin sekizinci fıkrası kapsamındaki güvencelerin tatbiki söz konusu olabilecektir.
Bir mahkûmiyet kararının infazına ilişkin olarak Anayasa'nın 19. maddesi açık bir hüküm içermemektedir. Bununla birlikte Anayasa'nın 19. maddesinin amacı kişileri keyfî bir şekilde hürriyetten yoksun bırakılmaya karşı korumak olup maddede öngörülen istisnai hâllerde kişi hürriyetine getirilecek sınırlamaların da maddenin amacına uygun olması gerekir (Abdullah Ünal, B. No: 2012/1094, 7/3/2014, § 38). Bir kimsenin "mahkemelerce verilmiş hürriyeti kısıtlayıcı cezaların ve güvenlik tedbirlerinin yerine getirilmesi" kapsamında hürriyetinden yoksun bırakıldığının söylenebilmesi için her şeyden önce hürriyeti kısıtlayıcı ceza veya güvenlik tedbirinin bir mahkeme tarafından verilmesi, ikinci olarak yerine getirilecek kararın hürriyeti kısıtlayıcı ceza veya güvenlik tedbirlerine ilişkin olması gerekir. Ceza veya güvenlik tedbiri içermeyen bir karara dayanılarak bir kimsenin hürriyetinden yoksun …
Şikâyetler hangi nedenlerle reddedildi?
Her ret nedeninin yanında şikâyet sayısı ve yakın tarihli örnek kararlar yer alıyor; örneklerdeki metin, Anayasa Mahkemesinin karar özetidir.
Açıkça dayanaktan yoksunluk (96 şikâyet). Bu ret nedeni bütün haklarda
- Nuri Uçan, B. No: 2022/99646, 22/7/2026: Başvuru, karar sonucunu değiştirebilecek nitelikteki esaslı iddiaların karşılanmaması nedeniyle gerekçeli karar hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
- Gökhan Polat, B. No: 2019/42466, 17/6/2026: Başvuru, beyanları belirleyici ölçüde hükme esas alınan tanığın başvurucu tarafından sorgulanmasına imkân verilmemesi nedeniyle tanık sorgulama hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
Süre aşımı (14 şikâyet). Bu ret nedeni bütün haklarda
- Veli Özdemir (2), B. No: 2020/32781, 7/1/2026: Başvuru, Anayasa Mahkemesinin ihlal kararına dayanılarak yeniden yapılan yargılamada önceki hükmün onaylanması nedeniyle adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
- Ali Çevik ve diğerleri, B. No: 2022/18746, 24/12/2025: Başvuru, ceza davasında bir kısım başvurucunun hazır bulunma talepleri reddedilerek duruşmaya Ses ve Görüntü Bilişim Sistemi (SEGBİS) aracılığıyla uzaktan katılımlarının sağlanması, bir kısım başvurucunun ise esaslı işlemlerin yapıldığı duruşmalarda SEGBİS aracılığıyla dahi hazır edilmemesi nedeniyle adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
Başvuru yollarının tüketilmemesi (1 şikâyet). Bu ret nedeni bütün haklarda
- Hazim Sesli, B. No: 2023/18937, 7/1/2025: Başvuru, yargılamayı yapan mahkemelerin bağımsız ve tarafsız olmaması nedeniyle bağımsız ve tarafsız mahkemede yargılanma hakkının, tutukluluğun kanunda öngörülen azami süreyi ve makul süreyi aşması, mahkûmiyete bağlı tutuklamanın hukuki olmaması nedeniyle de kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.
Konu bakımından yetkisizlik (7 şikâyet). Bu ret nedeni bütün haklarda
- Ahmet Oluç, B. No: 2023/80054, 9/12/2025: Başvuru, hukuka aykırı olarak düzenlendiği iddia edilen müddetnameye itirazın reddi nedeniyle suçta ve cezada kanunilik ilkesinin ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
- S.C., B. No: 2022/27707, 19/11/2025: Başvuru, örgütten ayrılmaya dair samimiyetin tasdik edilmemesi sonucu denetimli serbestliğe ayrılamama nedeniyle ifade özgürlüğü ile kişi özgürlüğü ve güvenliği hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.
İhlal bulunan şikâyetlerde ne oldu?
Anayasa Mahkemesinin ihlal bulduğu 1 şikâyette hükmettiği giderimler: serbest bırakılma 1, manevi tazminat 1. Bir şikâyette birden fazla giderime hükmedilebilir.
Son ihlal kararları
- Şerafettin Can Atalay (2) [GK], B. No: 2023/53898, 25/10/2023: Başvuru, milletvekili seçilerek yasama dokunulmazlığı kazanan başvurucunun yargılamada durma kararı verilmesi talebinin reddedilerek yargılamaya devam edilmesi nedeniyle seçilme ve siyasi faaliyette bulunma hakkının, tahliye talebinin reddedilmesi nedeniyle de kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.
Yıllara göre şikâyetler
Karar yılına göre bu başlıkta incelenen şikâyetler ve ihlal bulunanlar:
| Yıl | Şikâyet | İhlal | İhlal oranı |
|---|---|---|---|
| 2014 | 9 | 0 | %0 |
| 2015 | 6 | 0 | %0 |
| 2016 | 8 | 0 | %0 |
| 2017 | 3 | 0 | %0 |
| 2018 | 4 | 0 | %0 |
| 2019 | 1 | 0 | %0 |
| 2020 | 2 | 0 | %0 |
| 2021 | 5 | 0 | %0 |
| 2022 | 5 | 0 | %0 |
| 2023 | 13 | 1 | %8 |
| 2024 | 13 | 0 | %0 |
| 2025 | 39 | 0 | %0 |
| 2026 | 18 | 0 | %0 |
Kişi hürriyeti ve güvenliği hakkı: bütün şikâyet türleri · AYM İçtihat Atlası