Anayasa Mahkemesi, yayımladığı 74 kararda bu başlıkta 76 şikâyet inceledi ve 9 şikâyette ihlal buldu. Aşağıda sonuçların dağılımı, ret nedenleri ve ihlal kararlarındaki giderimler yer alıyor. Sayılar yalnızca yayımlanan kararlara aittir; Mahkemenin sonuçlandırdığı bütün başvurular içinde ihlal oranı çok daha düşüktür.
Anayasa Mahkemesi bu şikâyetlerde nasıl karar verdi?
Tablo, yayımlanan kararlardaki şikâyetlerin Anayasa Mahkemesinin verdiği sonuca göre dağılımını gösteriyor.
| Sonuç | Şikâyet | Oran |
|---|---|---|
| Başvuru yollarının tüketilmemesi | 57 | %75 |
| İhlal | 9 | %12 |
| Düşme | 5 | %7 |
| Süre aşımı | 3 | %4 |
| Açıkça dayanaktan yoksunluk | 1 | %1 |
| Başvurunun reddi | 1 | %1 |
Şikâyetler hangi nedenlerle reddedildi?
Her ret nedeninin yanında şikâyet sayısı ve yakın tarihli örnek kararlar yer alıyor; örneklerdeki metin, Anayasa Mahkemesinin karar özetidir.
Açıkça dayanaktan yoksunluk (1 şikâyet). Bu ret nedeni bütün haklarda
- Abdulkadir Yapuquan [GK], B. No: 2016/35009, 2/5/2019: Başvuru, idari gözetim altında tutmanın hukuki olmaması nedeniyle kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının; tutulma koşulları ve tutulma sırasında sağlık olanaklarına erişimin kısıtlı olması nedeniyle de insan haysiyetiyle bağdaşmayan muamele yasağının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.
Süre aşımı (3 şikâyet). Bu ret nedeni bütün haklarda
- A.S. ve diğerleri, B. No: 2015/18814, 10/1/2024: Başvuru, idari gözetim altında tutulmanın hukuki olmaması ve idari gözetim merkezindeki tutulma şartları nedeniyle kötü muamele yasağının, bu yasakla bağlantılı olarak etkili başvuru hakkının, özel hayata ve aile hayatına saygı hakkının, kişi hürriyeti ve güvenliği hakkı ile haberleşme hürriyetinin ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.
- A.S., B. No: 2016/5688, 26/10/2017: Başvuru, öldürülme veya kötü muameleye maruz kalma riski bulunan ülkeye sınır dışı edilme kararı verilmesi nedeniyle kötü muamele yasağının, geri gönderme merkezinin fiziki koşullarının gayriinsani ve onur kırıcı olması nedeniyle insan haysiyetiyle bağdaşmayan muamele yasağının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.
Başvuru yollarının tüketilmemesi (57 şikâyet). Bu ret nedeni bütün haklarda
- Samıra Naımı, B. No: 2020/36382, 11/7/2024: Başvuru, sınır dışı etme kararı verilmesi nedeniyle kötü muamele yasağı ile aile hayatına saygı hakkının, geri gönderme merkezindeki tutulma koşulları nedeniyle kötü muamele yasağının, idari gözetim altında tutmanın hukuki olmaması nedeniyle de kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.
- Seyedmohsen Hosseını ve diğerleri, B. No: 2020/11421, 19/3/2024: Başvuru, sınır dışı etme kararı verilmesi nedeniyle kötü muamele yasağı ile aile hayatına saygı hakkının, geri gönderme merkezindeki tutulma şartları nedeniyle kötü muamele yasağının, idari gözetim altında tutmanın hukuki olmaması nedeniyle de kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.
İhlal bulunan şikâyetlerde ne oldu?
Anayasa Mahkemesinin ihlal bulduğu 9 şikâyette hükmettiği giderimler: manevi tazminat 8, yeniden soruşturma 1, yeniden yargılama 1. Bir şikâyette birden fazla giderime hükmedilebilir.
Son ihlal kararları
- Krıstına Lutstsatto, B. No: 2021/60583, 22/4/2026: Başvuru; hukuka aykırılığı kesin yargı kararıyla tespit edilen sınır dışı etme işlemine bağlı olarak idari gözetim altında tutulma dolayısıyla tazminata hükmedilmemesi nedeniyle kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının, uygun olmayan koşullarda tutulma sebebiyle tazminata hükmedilmemesi nedeniyle de kötü muamele yasağının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.
- Y.K., B. No: 2016/14347, 2/6/2020: Başvuru, geri gönderme merkezindeki bir odada el ve ayakları kelepçeli ve zincirli bir şekilde tutulma nedeniyle eziyet yasağının; herhangi bir karar olmaksızın idari gözetim altında bulundurulma nedeniyle kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ve bu hak ihlallerinin giderilmesi için başvurulabilecek etkili bir hukuk yolunun bulunmaması nedeniyle etkili başvuru hakkının ihlal edildiği iddialarına…
- I.S. ve diğerleri, B. No: 2014/15824, 22/9/2016: Başvuru, idari gözetim altında tutma koşullarının gayriinsani ve onur kırıcı olması nedeniyle Anayasa nın 17. maddesinin, anılan koşullara ve idari gözetim sürecine karşı etkili bir iç hukuk yolu bulunmaması nedeniyle Anayasa nın 17. maddesi ile bağlantılı olarak 40. maddesinin, özgürlükten mahrum bırakılmanın yasal dayanaktan yoksun olması, yargısal denetiminin bulunmaması ve bu çerçevede iç…
- A.S., B. No: 2014/2841, 9/6/2016: Başvuru, İstanbul Kumkapı Geri Gönderme Merkezinde GGM) idari gözetim altında tutma koşullarının gayriinsani ve onur kırıcı olması nedeniyle Anayasa nın 17. maddesinin ihlal edildiği, anılan koşullara ve idari gözetim sürecine karşı etkili bir iç hukuk yolu bulunmaması nedeniyle Anayasa nın 17. maddesi ile bağlantılı olarak 40. maddesinin ihlal edildiği, özgürlükten mahrum bırakılmanın yasal…
Yıllara göre şikâyetler
Karar yılına göre bu başlıkta incelenen şikâyetler ve ihlal bulunanlar:
| Yıl | Şikâyet | İhlal | İhlal oranı |
|---|---|---|---|
| 2015 | 1 | 1 | %100 |
| 2016 | 7 | 6 | %86 |
| 2017 | 8 | 0 | %0 |
| 2018 | 12 | 0 | %0 |
| 2019 | 16 | 0 | %0 |
| 2020 | 13 | 1 | %8 |
| 2021 | 12 | 0 | %0 |
| 2022 | 1 | 0 | %0 |
| 2023 | 1 | 0 | %0 |
| 2024 | 3 | 0 | %0 |
| 2026 | 2 | 1 | %50 |
Kötü muamele yasağı: bütün şikâyet türleri · AYM İçtihat Atlası