Anayasa Mahkemesi, yayımladığı 116 kararda bu başlıkta 123 şikâyet inceledi ve 3 şikâyette ihlal buldu. Aşağıda sonuçların dağılımı, Mahkemenin bu konuda en çok dayandığı ilke paragrafları, ret nedenleri ve ihlal kararlarındaki giderimler yer alıyor. Sayılar yalnızca yayımlanan kararlara aittir; Mahkemenin sonuçlandırdığı bütün başvurular içinde ihlal oranı çok daha düşüktür.
Anayasa Mahkemesi bu şikâyetlerde nasıl karar verdi?
Tablo, yayımlanan kararlardaki şikâyetlerin Anayasa Mahkemesinin verdiği sonuca göre dağılımını gösteriyor.
| Sonuç | Şikâyet | Oran |
|---|---|---|
| Açıkça dayanaktan yoksunluk | 70 | %57 |
| Başvuru yollarının tüketilmemesi | 30 | %24 |
| Süre aşımı | 9 | %7 |
| İncelenmesine yer olmadığı | 4 | %3 |
| İhlal olmadığı | 3 | %2 |
| Başvurunun reddi | 3 | %2 |
| İhlal | 3 | %2 |
| Düşme | 1 | %1 |
Mahkeme hangi ilkelere dayanıyor?
Bu başlıktaki kararların ilgili inceleme bölümlerinde en çok atıf yapılan paragraflar, Anayasa Mahkemesinin kendi ifadesiyle:
AİHM konut kavramını genellikle özel yaşamın ve aile yaşamının geliştiği, maddi olarak belirlenmiş yer olarak tanımlamıştır (Giacomelli/İtalya, B. No: 59909/00, 2/11/2006, § 76). Öte yandan AİHM, konut kavramını iş yerlerini de kapsayacak şekilde genişletmiş; bu bağlamda bir kişinin mesleğini sürdürdüğü bürosunun, özel bir kişinin işlettiği şirketin faaliyetlerinin yürütüldüğü kayıtlı merkezin, tüzel kişilerin kayıtlı merkezlerinin, şubelerinin ve diğer iş yerlerinin bu kapsamda olduğunu ifade etmiştir (Niemietz/Almanya, B. No: 13710/88, 16/12/1992, § 30; Petri Sallinen/Finlandiya, B. No: 50882/99, 27/12/2005, § 70).
Öte yandan arama tedbirinin hukuka uygunluğu, dolayısıyla konut dokunulmazlığı ve özel hayata saygı hakkı ya da ifade özgürlüğü gibi hakları ihlal edip etmediğinin tespiti ile anılan tedbir sonucu elde edilen delillerin hukuka uygun olup olmadığı değerlendirmesinin birbirinden farklı olduğu gözden kaçırılmamalıdır. Herhangi bir delilin kabul edilebilir olup olmadığı davanın esasına ilişkin yargılamayı yapan derece mahkemelerine aittir. Bu nedenle arama tedbirinin hukuka uygunluğunu denetleyen bir kanun yolunda anılan tedbirle elde edilen delillerin hukuka aykırılığının tespit edilmesi beklenmemelidir.
Arama, suçu önlemek amacıyla suç işlenmeden önce veya suç işlendikten sonra delillerin elde edilmesi ve/veya sanığın veya şüphelinin yakalanabilmesi için bireylerin bazı temel haklarının sınırlandırılmasına sebep olacak şekilde yürütülen bir koruma tedbiridir. Arama ile başlıca konut dokunulmazlığı ve özel hayata saygı gibi temel haklara müdahalede bulunulmuş olur (AYM, E.2005/43, K.2008/143, 18/9/2008).
Şikâyetler hangi nedenlerle reddedildi?
Her ret nedeninin yanında şikâyet sayısı ve yakın tarihli örnek kararlar yer alıyor; örneklerdeki metin, Anayasa Mahkemesinin karar özetidir.
Açıkça dayanaktan yoksunluk (70 şikâyet). Bu ret nedeni bütün haklarda
- Fatma Nur Uğur, B. No: 2024/38780, 17/2/2026: Başvuru; tutuklama tedbirinin hukuki olmaması ile tutuklama tedbirine yönelik kararları veren yargı mercilerinin bağımsız ve tarafsız olmaması nedenleriyle kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının, gösteri yürüyüşüne katılma şeklindeki eylemin tutuklamaya konu edilmesi nedeniyle de toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.
- Hamza Kalkan, B. No: 2021/27084, 15/10/2025: Başvuru, silahlı terör örgütü üyesi olmamakla birlikte örgüte bilerek ve isteyerek yardım etme suçundan verilen mahkûmiyet hükmü nedeniyle hakkaniyete uygun yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
Süre aşımı (9 şikâyet). Bu ret nedeni bütün haklarda
- Turkcell İletişim Hizmetleri A.Ş. (8), B. No: 2019/27820, 20/5/2026: Başvuru; işyerinde incelemenin kanuna aykırı olması nedeniyle konut dokunulmazlığı hakkının, hukuka aykırı delile dayalı olarak rekabeti kısıtlayıcı davranışlarda bulunulduğu gerekçesiyle idari para cezası uygulanması nedeniyle adil yargılanma hakkının, kabahatin işlendiği sırada yürürlükte olmayan yönetmelikte bulunan kanuna aykırı düzenlemelere göre idari para cezası miktarının belirlenmesi…
- Ramazan Aydoğdu, B. No: 2022/4860, 15/10/2025: Başvuru; tutuklamanın hukuki olmaması nedeniyle kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının, yargılamadaki hukuka aykırılıklar nedeniyle de adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.
Başvuru yollarının tüketilmemesi (30 şikâyet). Bu ret nedeni bütün haklarda
- Okan Günel, B. No: 2022/39704, 7/1/2025: Başvuru, gözaltı tedbiri dolayısıyla ödenen tazminatın yetersiz olması nedeniyle kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının, adli kontrol tedbirine dayalı tazminat talebinin reddedilmesi nedeniyle adil yargılanma hakkının, haksız arama nedeniyle özel hayata saygı ve konut dokunulmazlığı haklarının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.
- Erdem Semih Yıldız, B. No: 2019/24814, 19/1/2023: Başvuru; gözaltı sürecinde fiziksel ve psikolojik şiddet nedeniyle kötü muamele yasağının, ceza soruşturması sürecindeki tutukluluk, elkoyma işlemleri nedeniyle özel hayata saygı, kişi özgürlüğü ve güvenliği haklarının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.
İhlal bulunan şikâyetlerde ne oldu?
Anayasa Mahkemesinin ihlal bulduğu 3 şikâyette hükmettiği giderimler: yeniden yargılama 2, ihlalin tespiti 1, tbmm'ye çağrı 1, manevi tazminat 1. Bir şikâyette birden fazla giderime hükmedilebilir.
Son ihlal kararları
- Ali Kaya, B. No: 2021/6080, 13/5/2025: Başvuru, konuttaki aramanın ölçüsüz şekilde gerçekleştirilmesinden kaynaklanan zararın tazmin edilmemesi nedeniyle konut dokunulmazlığı hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
- Mehmet Cengiz ve Rıdvan Cengiz, B. No: 2019/21704, 20/9/2023: Başvuru, konutta yapılan arama işleminin hukuki olmaması nedeniyle özel hayata saygı ve konut dokunulmazlığı haklarının, bu işlem sonucunda hukuka aykırı olarak elde edilen delillere dayanılarak mahkûmiyet kararı verilmesi nedeniyle de adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.
- Ford Otomotiv Sanayi A.Ş. [GK], B. No: 2019/40991, 23/3/2023: Başvuru, işyerinde incelemenin kanuna aykırı olması nedeniyle konut dokunulmazlığı hakkının, rekabeti kısıtlayıcı davranışlarda bulunulduğu gerekçesiyle idari para cezası uygulanması nedeniyle mülkiyet hakkının, cezanın miktarının tayininde diğer müteşebbislerin ihracat ciroları dikkate alınmadığı hâlde başvurucunun ihracat cirolarının da hesaba katılması nedeniyle mülkiyet hakkıyla bağlantılı…
Yıllara göre şikâyetler
Karar yılına göre bu başlıkta incelenen şikâyetler ve ihlal bulunanlar:
| Yıl | Şikâyet | İhlal | İhlal oranı |
|---|---|---|---|
| 2013 | 1 | 0 | %0 |
| 2014 | 1 | 0 | %0 |
| 2015 | 5 | 0 | %0 |
| 2016 | 5 | 0 | %0 |
| 2017 | 2 | 0 | %0 |
| 2018 | 13 | 0 | %0 |
| 2019 | 38 | 0 | %0 |
| 2020 | 26 | 0 | %0 |
| 2021 | 3 | 0 | %0 |
| 2022 | 2 | 0 | %0 |
| 2023 | 5 | 2 | %40 |
| 2024 | 4 | 0 | %0 |
| 2025 | 15 | 1 | %7 |
| 2026 | 3 | 0 | %0 |
Özel hayata ve aile hayatına saygı hakkı: bütün şikâyet türleri · AYM İçtihat Atlası