İzinsiz Eğitim Faaliyeti Cezası 2026: 660.600 TL Ceza ve Kapatma, Kütüphane Kafe Denetimleri, Tutanak ve İptal Davası

Ceza, kapatma ve ödeme

5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu'na göre bir kurumda öğretime başlamak için kurum açma izni almak zorunludur. Kanun faaliyetin adına bakmaz: "Her ne ad altında olursa olsun", eğitim ve öğretim sunmak amacıyla yürütülen faaliyetler Bakanlığın izin ve denetimine tabidir. İzin ve Bakanlığın verdiği iş yeri açma ve çalışma ruhsatı olmadan bu faaliyeti yürüten yeri kuran veya işleten kişi para cezası öder, valilik de yeri kapatır (m. 3).

Aşağıdaki tablo, izinsiz eğitim tespitinde uygulanan yaptırımları ve 2026 tutarlarını gösterir; tebligatı alan kişi ödeme ve dava kararını bu rakamlarla verir.

2026'da işçinin günlük asgari ücreti 1.101 TL, aylık brüt asgari ücret 33.030 TL'dir (Asgari Ücret Tespit Komisyonu Kararı, RG 26.12.2025); ceza bunun 20 katıdır. Hesapta fiilin işlendiği gün yürürlükte olan brüt asgari ücret esas alınır (Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği m. 67/A). Danıştay kararlarında 58.860 TL'den 268.290 TL'ye uzanan farklı tutarların nedeni budur.

Cezayı ve kapatmayı valilik verir. Dayanak, mülki idare amirinin görevlendirdiği yetkililerin yaptığı tespittir (Yönetmelik m. 5/4); kararlarda bu ekip valilik bünyesindeki İzleme ve Koordinasyon Komisyonu olarak geçer. Bakanlık, illere gönderdiği yazılarda hedefteki adları da saydı: 2017'de "eğitim merkezi, eğitim danışmanlığı, kariyer rehberliği, eğitim koçluğu, ödev merkezi, eğitim rehberliği" (MEB duyurusu, 20.01.2017), Eylül 2026'da "kütüphane, kütüphane istasyonu, kafe, kütüphane kafe, deneme kulübü" (MEB duyurusu, 26.09.2026).

Belediyeden alınmış iş yeri açma ve çalışma ruhsatı ya da vergi levhası bu izni karşılamaz: Kanun, belediye ve il özel idaresi ruhsatlarının özel öğretim kurumlarını kapsamadığını, bu kurumların ruhsatını Bakanlığın verdiğini açıkça söyler (m. 3).

Ödeme. Ceza tebliğden itibaren bir ay içinde ödenir; bu sürede ödenirse %25 indirim yapılır ve ödeme dava hakkını ortadan kaldırmaz (Kabahatler Kanunu m. 17/6). Ekonomik durumu elvermeyen kişi için idare, ilk taksit peşin ödenmek şartıyla cezanın bir yıl içinde dört eşit taksitte ödenmesine karar verebilir (m. 17/3).

Suç mu? İzinsiz kurs açmak bugün suç değildir; Türk Ceza Kanunu'nun "kanuna aykırı eğitim kurumu" suçunu düzenleyen 263. maddesi 2013'te 6460 sayılı Kanunla kaldırıldı. Kapatılan yerde mühür sökülerek çalışmaya devam edilirse mühür bozma suçu oluşur (TCK m. 203). Ergoterapi, dil ve konuşma terapisi gibi sağlık hizmeti sunan merkezlerde ayrıca ruhsatsız sağlık hizmeti suçu gündeme gelir; bu ayrım ergoterapi merkezi yazısında anlatılıyor.

Faaliyete izinle devam etmek isteyen kişi il veya ilçe millî eğitim müdürlüğüne kurum açma izni için başvurur. Daha önce ceza verilmişse başvuru, cezanın ödendiği ya da tecil veya taksitlendirildiği belgelendikten sonra işleme alınır (Yönetmelik m. 5/4).

Danıştay hangi faaliyeti eğitim saydı?

Kanun "eğitim faaliyeti"ni tanımlamıyor; sınırı Danıştay 8. Dairesinin ve İdari Dava Daireleri Kurulunun somut olaylardaki kararları çiziyor. Aşağıdaki iki liste, tam metnini okuduğumuz kararlarda idarenin hangi olgularla kazandığını ve hangi eksiklik yüzünden kaybettiğini gösterir. Okur kendi işyerindeki durumu bu olaylarla karşılaştırarak tutanaktaki zayıf noktayı bulabilir.

Eğitim faaliyetini ispatlayan olgular

• Büroda ücretli ders. Antalya'da bir büroda ortaokul öğretmeni ve üç öğrenci bulundu; panoda "4+4 toplam 8 saat 600 TL" yazılı ücret levhası asılıydı. İşletmecinin "veli ile öğretmen arasında yalnız aracılık yapıyorum" savunmasını destekleyen belge sunulmadığından Danıştay cezayı hukuka uygun buldu ve iptal kararını bozdu (8. D, E.2023/2981, K.2024/2611, 07.05.2024, oybirliği).
• Müzik ve sanat evi. İzmir'de sınıf düzeni, gitar, girişte resim, gitar, piyano ve keman yönlendirme tabelaları ile duvarda asılı öğrenci koçluğu sertifikaları eğitim faaliyetini ispatlamaya yetti (8. D, E.2025/3302, K.2025/7046, 22.09.2025, oyçokluğu).
• Dernek adı altında eğitim. Bir derneğin özel gereksinimli çocuklara spor ve destek eğitimi verdiği fotoğraflar, internet sitesi ve Facebook sayfasıyla gösterildi; ceza ve mühür onandı (8. D, E.2023/4445, K.2024/2616, 07.05.2024, oyçokluğu).
• Tabeladaki hizmetler. Edirne'de bir merkezin tabelalarında okuma güçlüğü, öğrenme güçlüğü ve konuşma bozukluğu çalışmaları duyuruluyor, hafta içi her gün Kur'an-ı Kerim ve değerler eğitimi dersi veriliyordu; kapatma onandı (8. D, E.2021/4563, K.2024/2804, 14.05.2024, oyçokluğu).
• Reklamdaki ifadeler. İstanbul'da reklam fotoğraflarında "özel ders", "koçluk" ve "YGS ve LYS eğitimleri" ifadeleri yer alan, belediye ruhsatını da sunamayan işyerinde izinsiz eğitim yürütüldüğü kabul edildi; Danıştay iptal kararını bozdu (8. D, E.2018/6335, K.2022/2821, 19.04.2022, oybirliği).
• Üniversite protokolü. Yalova'da bir şirket internet sitesinde 32 sertifika eğitimi duyuruyor, üniversite onaylı sertifika gösteriyordu. Danıştay, üniversitelerin sürekli eğitim merkezleriyle yapılan "eğitimde işbirliği protokolü" gibi sözleşmelerin şirketin sunduğu eğitimi izinli hâle getirmediğini belirtti (8. D, E.2023/4217, K.2024/3228, 28.05.2024, oybirliği).

İdarenin ispat edemediği olaylar

• Çocuk atölyeli kafe. Sivas'ta denetim raporunda, kurum sahibinin beyanına dayanılarak çocukların atölyelerde saatliği 100 TL karşılığında "bakıcı ablalar eşliğinde eğitim aldığı" yazıyordu; atölyelerin fotoğrafları da dosyadaydı. Ancak hiçbir velinin ifadesi alınmamış, çalışanların eğitim personeli olup olmadığı tespit edilmemişti. İdari Dava Daireleri Kurulu kapatmayı eksik incelemeye dayalı buldu ve bölge idare mahkemesinin ısrar kararını bozdu (E.2025/2703, K.2025/2003, 20.10.2025, oyçokluğu).
• Tutanakta genel bir cümle. Çerkezköy'deki tutanakta yalnız "görsellerden eğitim faaliyeti yapıldığı" ve bir çalışan bulunduğu yazıyordu. Danıştay, 268.290 TL ceza ve kapatmayı eksik incelemeye dayalı buldu (8. D, E.2025/4878, K.2025/8385, 07.11.2025, oyçokluğu).
• Sınıf benzeri görüntü. Rize ve Tokat'ta bir sınav hazırlık şirketinin bürolarında sıralı masa, sandalye ve bilgisayarlar vardı. Danıştay, yüz yüze ya da uzaktan eğitim verildiğine dair belge, öğrenci ifadesi ve personel tespiti olmadan bu görüntüyü yeterli saymadı (8. D, E.2024/4189, K.2025/3960 ve E.2024/6206, K.2025/3959, 24.04.2025, oyçokluğu).
• Raporda iddia, dosyada delil yok. Ankara'da inceleme raporu altı derslikte ders verildiğini söylüyordu; fotoğraf, öğrenci, öğretmen ya da tanık ifadesi yoktu. Bölge idare mahkemesi kapatmayı iptal etti, Danıştay bu kararı onadı (8. D, E.2023/233, K.2024/2614, 07.05.2024).
• Yalnız pazarlama yapan şirket. Maltepe'de kursları üniversitenin eğitim merkezi veriyor, sınav ve sertifikayı da o merkez düzenliyordu; şirket satış ve pazarlama yapıyordu. Mahkeme 100.080 TL ceza ile kapatmayı iptal etti ve ödenmiş 75.060 TL'nin yasal faiziyle iadesine hükmetti; Danıştay onadı (8. D, E.2023/5691, K.2024/2618, 07.05.2024, oyçokluğu).

Yalova ve Maltepe olaylarında iki şirket de üniversiteyle sözleşmeye dayanıyordu; Antalya'daki işletmeci de "aracılık" savunması yaptı. Sonucu belge belirledi: Maltepe'de sözleşme eğitimi üniversite merkezinin verdiğini gösteriyordu, Antalya'da savunmayı destekleyen belge yoktu. Aracılık veya pazarlama yaptığını söyleyen işletmeci bunu sözleşme, fatura ve yazışmayla dava dilekçesine ekler.

Kütüphane kafe denetimleri

Bakanlığın Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğü Eylül 2026'da illere gönderdiği yazıyla il ve ilçe millî eğitim müdürlüklerinden alan, cadde ve sokakları taramalarını, kütüphane, kütüphane istasyonu, kafe, kütüphane kafe ve deneme kulübü gibi adlar altında izinsiz eğitim faaliyeti yürüten yerleri tutanakla tespit etmelerini istedi. Tutanaklar izleme ve koordinasyon komisyonuna gönderilecek, valilik bu yerleri kapatıp para cezası verecek; iller yaptıkları işlemleri 1 Kasım 2026'ya kadar Bakanlığa bildirecek (MEB duyurusu, 26.09.2026). Denetim ekibi, Bakanlığın 03.06.2026 tarihli yazısıyla illere gönderilen "İzinsiz Eğitim Öğretim ve Barınma Faaliyeti Durum Tespit Raporu"ndaki soruları kullanır (MEB yazısı, 03.06.2026).

Kütüphane kafe, Yönetmelikte sayılan özel öğretim kurumu türleri arasında yer almaz. Kapatmanın konusu o yerde eğitim verilip verilmediğidir ve Danıştay'ın iki kararı sınırı gösteriyor:

• Kırşehir. "Kütüphane" olarak işletilen kafede 20-25 öğrenci bölmeli masalarda TYT ve AYT soru bankalarıyla çalışıyordu; katta özel öğretim kurumu ibareli tabela vardı; bir öğrenci, çözemediği sorularda matematik ve fizik öğretmenlerinin yardım ettiğini söyledi. 268.290 TL ceza ve kapatma hukuka uygun bulundu (8. D, E.2024/4555, K.2025/281, 30.01.2025, oybirliği).
• Keçiören. Kafe adıyla çalışan yerin internet sitesi kendini "butik dershane, etüt merkezi, kurs, kütüphane, ders çalışma salonu" diye tanıtıyor, paylaşımlarda yaz kursu, yüz yüze eğitim ve deneme sınavı duyuruluyordu. Çalışma odaları sınıf düzenindeydi; çay ocağı küçüktü, garson yoktu; panoda "YKS, LGS, DGS" yazıyordu. Öğrenciler öğretmenlerin orada ders anlattığını ve velilerinin kendilerini kaydettirdiğini söyledi. Kapatma onandı (8. D, E.2022/4528, K.2023/3082, 14.06.2023, oyçokluğu).

Bu iki olayda belirleyici olan öğretmen desteği, ders ve sınav duyurusu, kayıt ve sınıf düzeniydi. Yalnız masa, sessiz ortam ve içecek sunulan yerde idare eğitim faaliyetini ayrıca göstermek zorundadır; Sivas'taki çocuk atölyeli kafede bu yapılmadığı için kapatma bozuldu (yukarıda). Öğretmenle ders desteği, deneme sınavı ya da ödev desteği vermek isteyen işletmeci izinli bir kurum türü seçer: ortaöğretim seviyesinde bir bilim grubunda eğitim veren özel öğretim kursu, ortaokul öğrencileri için sosyal etkinlik ve gelişim merkezi, ilkokul öğrencilerine ödev ve proje desteği için öğrenci etkinlik merkezi (Yönetmelik m. 4). Eski "öğrenci etüt eğitim merkezi" kurum türü 2017'de kaldırıldı (5580 sayılı Kanun m. 2/j, 7076 sayılı Kanunla kabul edilen 687 sayılı KHK).

Denetim tutanağında neye bakılır?

Danıştay, izinsiz eğitim tespitinin nasıl yapılacağını aynı cümlelerle tekrarlıyor ve İdari Dava Daireleri Kurulu da bu ölçüyü 2025'te benimsedi (E.2025/2703, K.2025/2003). Denetim ekibi şunları yapmalıdır:

1. İşyerinde bulunan öğrencilerin veya çocukların velilerinin ifadesine başvurmak,
2. Çalışanların eğitim personeli olup olmadığını belirlemek,
3. İşyerindeki araç ve gereçlerin eğitim faaliyetine ilişkin olup olmadığını ortaya koymak,
4. Tabelayı, varsa el ilanı ve afişleri, sosyal medya hesaplarındaki fotoğraf ve yazıları araştırmak.

Bu olgular birlikte, izinsiz eğitim faaliyetini "somut ve kesin deliller ile hiçbir şüpheye yer bırakmayacak şekilde" göstermelidir (8. D, E.2025/4878, K.2025/8385). Kabahatler Kanunu da idari yaptırım tutanağına fiilin işlendiğini ispata yarayacak bütün delillerin açıkça yazılmasını ister (m. 25). Bakanlığın 03.06.2026 tarihli yazısı ise Durum Tespit Raporunun eksiksiz doldurulmasını ve bütün komisyon üyelerince imzalanmasını istiyor; eksik doldurulmuş ya da imzası tamamlanmamış rapor dava dilekçesinde bu yazıya dayanılarak eleştirilir.

Tebligatı alan kişi tutanağın, fotoğrafların ve komisyon raporunun örneğini alır ve şu soruları sorar: Denetim anında orada bulunan öğrenci veya velinin ifadesi alındı mı, ne söyledi? Çalışanların kim olduğu ve öğretmen olup olmadıkları yazıyor mu? Fotoğraflar ders kitabı, tahta ve sıra gibi eğitim araçlarını mı, oyun veya terapi malzemesini mi gösteriyor? Tabela, ilan ve sosyal medya hesabı ne vaat ediyor?

Ceza kime verildi? Ceza, yeri kuran veya işletene verilir. Tutanakta işletmeci diye gösterilen kişi o yerle bağlantısı olmadığını ileri sürüyorsa mahkeme bu iddiayı cevaplamak zorundadır. Anayasa Mahkemesi, tutanakta yalnız "muhatabın başvurucu olduğu sözlü olarak bildirildi" yazan bir olayda, kursla bağlantısı olmadığı itirazını karşılamadan cezayı onaylayan sulh ceza hâkimliği kararında gerekçeli karar hakkının ihlal edildiğine karar verdi ve yeniden yargılama istedi (Cuma Çiçen, B. No: 2022/8923, 02.07.2025, § 17-18, oybirliği).

Denetimde işletmecinin söyledikleri de tutanağa geçer ve davada delil olarak okunur; Sivas'taki raporda kurum sahibinin beyanına dayanan cümle bu yüzden önemliydi. İşletmeci, faaliyetin niteliğini gösteren sözleşme, fiyat listesi, meslek belgesi ve vergi kaydını denetim sırasında ve dava dilekçesinde sunar. Tutanakta dört ölçüden biri eksikse dava dilekçesinde eksik inceleme açıkça ileri sürülür; mahkeme davaya ilişkin incelemeyi kendiliğinden yapar ve gerekli gördüğü belgeleri idareden ister (İdari Yargılama Usulü Kanunu m. 20).

Dava, yürütmenin durdurulması ve geri ödeme

Dava, valiliğin kapatma kararına ve para cezası kararına karşı açılır; mahkeme tutanağı ve komisyon raporunu bu kararların dayanağı olarak inceler.

• Ceza ve kapatma birlikte: idare mahkemesi, 60 gün. Kapatma idari işlemdir. Aynı işlem kapsamında para cezası da verildiyse idare mahkemesi cezaya ilişkin itirazları kapatmanın iptali talebiyle birlikte inceler (Kabahatler Kanunu m. 27/8). Dava, yazılı bildirimi izleyen günden itibaren 60 gün içinde açılır (İYUK m. 7).
• Yalnız cezaya itiraz: sulh ceza, 15 gün. Kapatmayı dava etmeyip yalnız cezaya itiraz eden kişinin görevli yeri sulh ceza hâkimliğidir (m. 27/1). Sakarya'da 268.290 TL ceza ve kapatma Ekim 2023'te verilmişti; kişi yalnız cezaya itiraz etti, dosya sulh ceza hâkimliği ile idare mahkemesi arasında gidip geldi ve görevli yargı yerini Uyuşmazlık Mahkemesi Mart 2025'te belirledi: adli yargı (E.2025/75, K.2025/166, 03.03.2025, oybirliği). Zaman kaybetmemek için ceza ve kapatma aynı dilekçeyle idare mahkemesinde dava edilir.
• Yürütmenin durdurulması. Dava açmak kapatmayı durdurmaz (İYUK m. 27/1). Mahkeme, işlemin açıkça hukuka aykırı olduğunu ve uygulanırsa telafisi güç veya imkânsız zarar doğacağını birlikte görürse, idarenin savunmasını aldıktan sonra yürütmenin durdurulmasına karar verir (m. 27/2). Talepte kapalı kalan işletmenin gelir kaybı, kira ve personel giderleri, kayıtlı öğrencilere karşı yükümlülükleri belgeleriyle anlatılır. Ret kararına tebliği izleyen günden itibaren yedi gün içinde bölge idare mahkemesine bir defa itiraz edilir (m. 27/7).
• Ödenen cezanın iadesi. Bir ay içinde %25 indirimle ödeme yapmak davayı etkilemez (Kabahatler Kanunu m. 17/6). İşlem iptal edilirse ödenen tutar geri istenir; Maltepe kararında mahkeme ödenmiş 75.060 TL'nin dava tarihinden itibaren yasal faiziyle iadesine hükmetti (8. D, E.2023/5691, K.2024/2618).
• Zarar. Kapalı kalınan dönemin zararı için iptal davasıyla birlikte tam yargı davası açılabilir ya da iptal kararının tebliğinden sonra dava süresi içinde ayrı dava açılır (İYUK m. 12).
• Anayasa Mahkemesi. Yargı yolu tükendikten sonra mahkeme esaslı itirazı cevaplamadıysa kişi Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yapabilir; Cuma Çiçen kararı bu yolla alındı ve dosya yeniden yargılamaya gönderildi.

Dava sürerken mühür yerinde kalır. İşletmeci mührü sökmez, faaliyeti başka bir adreste ya da aynı adreste başka bir adla sürdürmez; yeniden tespit hem yeni ceza hem de mühür bozma soruşturması doğurur. Belediye ruhsatına ilişkin kapatma ve ceza ayrı bir rejimdir; o konu ruhsatsız işyeri cezası yazısında.

İzinli kurs ve merkezler: 7. madde

Kurum açma izni olan kurs ve merkezler 3. maddeye göre değil, 7. maddeye göre yaptırım görür. İzinli kurum, kurum türüne uygun olmayan program uygular ya da izni amacı dışında kullanırsa kurum açma izni ve iş yeri açma ve çalışma ruhsatı iptal edilir (5580 sayılı Kanun m. 7/1). Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, yalnız lise ve mezunlar için matematik bilim grubunda izni olan kursun 7. ve 8. sınıf öğrencilerine matematik, mezunlara Türkçe, tarih ve kimya dersi vermesini izni amacı dışında kullanma saydı ve işlemin iptalini onaylayan bölge idare mahkemesi ısrar kararını bozdu (E.2025/92, K.2025/2268, 30.10.2025, oyçokluğu).

Daha hafif aykırılıklarda para cezası uygulanır. Aşağıdaki tablo, 7. maddenin ikinci fıkrasındaki başlıca fiilleri ve 2026 tutarlarını gösterir; izinli kurum sahibi tebliğ edilen cezanın doğru bende dayanıp dayanmadığını buradan kontrol eder.

Fiil tekrarlanırsa ceza beş katı uygulanır; üçüncü kez işlenirse kurum açma izni ve ruhsat iptal edilir. 7590 sayılı Kanunla 2026'da eklenen hükme göre ilk dört bentteki fiiller için cezanın tebliğinden itibaren dört, diğerleri için beş yıl geçince eski fiil tekrar sayılmaz. Cezayı kurum açma iznini vermeye yetkili makam kurum bazında verir (m. 7/2).