Optisyenlik müessesesi, il sağlık müdürlüğünden ruhsat alınarak ve başında optisyen unvanlı bir mesul müdür bulundurularak açılır. Optisyen reçetesiz numaralı gözlük camı satamaz, göz muayenesi yapamaz, kontakt lens uygulayamaz; 21 Temmuz 2025'ten beri bu yasaklara aykırılığın Kanundaki cezası 100 bin TL'den 1 milyon TL'ye kadardır ve üçüncü aykırılıkta bir yıl meslekten men gelir.
3 Temmuz 2026'dan beri kontakt lens internetten yalnız optisyenlik müessesesinin Kurumca izin verilen sitesinden ve reçeteyle satılabiliyor. 2025'te ayrıca oda üyeliği zorunlu hâle geldi. Bu yazı ruhsat adımlarını, yasakları, internet satışını ve cezaları anlatır.
Kim açabilir, ruhsat nasıl alınır?
- Kim açar: Optisyen veya gözlükçülük ruhsatnameli kişi ile göz hastalıkları uzmanı bizzat mesul müdür olarak; diğer gerçek kişiler ve şirketler ise optisyenlik yapmaya yetkili birini mesul müdür olarak çalıştırarak açabilir (Optisyenlik Müesseseleri Hakkında Yönetmelik m. 6; 5193 sayılı Optisyenlik Hakkında Kanun m. 5, 7). Göz hastalıkları uzmanı optisyenlik yaptığı sürece hekimlik yapamaz (Kanun m. 5).
- Optisyen: Optisyenlik alanında en az önlisans eğitimi veren yüksekokul mezunudur (Kanun m. 3, 4).
- Ruhsat: Müessesenin açılacağı ilin il sağlık müdürlüğünden alınır (Kanun m. 7). Dosyada diploma, kimlik ve ticaret sicil bilgileri, sahip ile mesul müdür arasındaki hizmet sözleşmesi, mesul müdürün fotoğrafı ve sağlık beyanı (65 yaş üzerinde sağlık raporu), 1/100 ölçekli onaylı plan, zorunlu araç-gereç listesi ve yangın tedbiri belgesi yer alır (Yönetmelik m. 7).
- Mesul müdür: Her müessesede bir mesul müdür bulunur ve yalnız bir müessesede görev yapar; her şube için ayrı ruhsat gerekir (Kanun m. 8). Optisyenin müessesede bizzat bulunması esastır (m. 9).
- Oda kaydı: 2025 değişikliğiyle odaya üye olmayan optisyen-gözlükçüler mesleki faaliyette bulunamaz; müessese otuz gün içinde ticaret veya esnaf siciline tescil edilir (Kanun ek m. 1, 7557 sayılı Kanunla değişik).
Yasaklar
| Yasak | Dayanak |
|---|---|
| Reçetesiz numaralı gözlük camı satmak, vermek veya tavsiye etmek | Kanun m. 6; Yönetmelik m. 25/1-a |
| Otorefraktometre, keratometre gibi cihazlarla her türlü göz ve görme muayenesi yapmak ya da bu cihazları bulundurmak | Kanun m. 6 |
| Kontakt lens uygulamak, reçetesiz kontakt lens satmak, lens uygulama aleti bulundurmak | Kanun m. 6; Yönetmelik m. 25/1-b |
| Müessesede başka iş yapmak veya müesseseyi muayenehane gibi kullandırmak | Kanun m. 6 |
| Göz hastalıkları uzmanıyla aynı mekânda veya iç bağlantılı yerde ya da sağlık kuruluşu binasında müessese açmak | Kanun m. 9; Yönetmelik m. 11 |
| Optisyen dışında unvan kullanmak, gerçeğe aykırı reklam yapmak, tabelada ruhsattaki isim dışında isim kullanmak | Kanun m. 11; Yönetmelik m. 12, 24 |
İnternetten satış ve reklam
- Kontakt lens: Tüketiciye internetten yalnız optisyenlik müessesesinin Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumunca izin verilen internet sitesi üzerinden ve reçeteli olarak satılabilir; Kurum izin yetkisini il sağlık müdürlüğüne devredebilir (Tıbbi Cihaz Satış, Reklam ve Tanıtım Yönetmeliği m. 26/5; RG 03.07.2026, 33299).
- Diğer optik cihazlar: Yalnız optisyenlik müesseselerinde satışı, uyarlaması veya uygulaması yapılan cihazların tüketiciye internetten satışı yasaktır (m. 26/5-a). Tıbbi cihazların gazete, radyo, televizyon, telefonla veya doğrudan satış yoluyla tüketiciye satışı da yasaktır (m. 26/4).
- Yaptırım: Aykırı internet satışı tespit edilirse satış merkezi uyarılır; üç iş günü içinde giderilmezse satış faaliyeti 15 gün geçici olarak durdurulur (m. 26/6). İnternet satışı ve reklama ilişkin aykırılıklarda bu Yönetmeliğin müeyyideleri optisyenlik müessesesine ve mesul müdürüne de uygulanır (Optisyenlik Müesseseleri Hakkında Yönetmelik m. 24/3, 27).
- Reklam: Müessese gerçeğe aykırı reklam yapamaz; vitrinde faaliyetine ilişkin bilgiler, ürünler, fiyatları ve anlaşmalı kurumlar belirtilebilir (Yönetmelik m. 24).
Cezalar
| Aykırılık | Kanundaki tutar |
|---|---|
| Optisyen unvanı olmadan optisyenlik yapmak veya optisyen olduğunu ilan etmek | 35.000 TL ve müessesenin kapatılması (m. 14) |
| Reçetesiz cam, göz muayenesi, lens uygulaması gibi 6. madde yasakları | 100.000-1.000.000 TL (m. 15/2, 7557 sayılı Kanunla 2025) |
| Unvan ve reklam yasağı | 20.000 TL (m. 15/1) |
| Ruhsat ve bizzat bulunma kuralına iki denetimde üst üste uymamak; mesul müdür, kayıt ve denetim kuralları | 6.000 TL (m. 15/3) |
| Beş yıl içinde tekrar | İki kat; 6. maddeye üçüncü kez aykırılıkta bir yıl meslekten men (m. 15/4) |
Cezaları mahallî mülkî amir verir (m. 15). Kanunda yazılı tutarlar Kabahatler Kanununun 17/7 maddesi uyarınca her takvim yılı başında yeniden değerleme oranıyla artırılarak uygulanır. Sağlık meslek mensuplarının diğer kuralları için: sağlık meslek hizmet birimi.
Sık sorulan sorular
Optisyen dükkanı açmak için gerekli belgeler nelerdir?
Başvuru, müessesenin adresi ve adının yazıldığı dilekçeyle il sağlık müdürlüğüne yapılır. Dosyada optisyenlik diploması (veya gözlükçülük ruhsatnamesi), sahip ve mesul müdürün kimlik bilgileri, şirketse ticaret sicil bilgileri, sahip ile mesul müdür arasındaki hizmet sözleşmesi, mesul müdürün fotoğrafı ve sağlık beyanı, 1/100 ölçekli onaylı plan, zorunlu araç-gereç listesi ve yangın tedbirlerine ilişkin belge bulunur (Optisyenlik Müesseseleri Hakkında Yönetmelik m. 7).
Optisyen olmayan optik dükkanı açabilir mi?
Açabilir; gerçek kişiler ve şirketler optisyenlik müessesesini, optisyenlik mesleğini icra etmeye yetkili bir kişiyi mesul müdür olarak çalıştırmak kaydıyla açabilir (Yönetmelik m. 6; 5193 sayılı Kanun m. 7, 8). Her müessese için ayrı ruhsat ve ayrı mesul müdür gerekir; bir mesul müdür yalnız bir müessesede görev yapabilir (Kanun m. 8).
Optisyen reçetesiz gözlük satabilir mi?
Numaralı gözlük camı satamaz. Optisyen yalnız koruyucu gözlükleri, güneş gözlüklerini, çerçeveleri ve göz hastalıkları uzmanının reçetesindeki numaralı camları ve lensleri satabilir; reçetesiz numaralı cam satması, vermesi veya tavsiye etmesi ve otorefraktometre gibi cihazlarla göz muayenesi yapması yasaktır (5193 sayılı Kanun m. 6). Aykırılığın Kanundaki cezası 2025'ten beri 100.000 TL ile 1.000.000 TL arasıdır ve her yıl yeniden değerleme oranıyla artırılarak uygulanır (m. 15/2; 5326 sayılı Kanun m. 17/7).
İnternetten lens satışı yasak mı?
Kontakt lens tüketiciye internetten yalnız optisyenlik müessesesinin Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumunca izin verilen internet sitesi üzerinden ve reçeteli olarak satılabilir (Tıbbi Cihaz Satış, Reklam ve Tanıtım Yönetmeliği m. 26/5, RG 03.07.2026). Yalnız optisyenlik müesseselerinde satışı veya uyarlaması yapılan diğer cihazların tüketiciye internetten satışı yasaktır (m. 26/5-a).
Optisyende kontakt lens takılır mı?
Takılmaz. Optisyenlik müessesesinde her türlü kontakt lens uygulaması yasaktır; reçetesiz kontakt lens satılamaz ve lens uygulamasına yarayan alet bulundurulamaz (5193 sayılı Kanun m. 6; Optisyenlik Müesseseleri Hakkında Yönetmelik m. 25/1-b).
Optisyen cezaları ne kadar 2026?
Optisyen unvanı olmadan optisyenlik yapana 35.000 TL ceza verilir ve müessese kapatılır (5193 sayılı Kanun m. 14). Reçetesiz cam, göz muayenesi, lens uygulaması gibi 6. madde yasaklarına aykırılıkta 100.000-1.000.000 TL; unvan ve reklam yasağına aykırılıkta 20.000 TL; mesul müdür, kayıt ve denetim kurallarına aykırılıkta 6.000 TL ceza verilir. Beş yıl içinde tekrarda ceza iki kat uygulanır, 6. maddeye üçüncü kez aykırılıkta optisyen bir yıl meslekten men edilir (m. 15). Kanundaki sabit tutarlar Kabahatler Kanunu uyarınca her yıl yeniden değerleme oranıyla güncellenir.
Optisyen dükkanı nerede açılamaz?
Göz hastalıkları uzmanının muayenehanesiyle aynı mekânda veya iç bağlantılı yerde, sağlık kurum ve kuruluşlarının bünyesinde veya binasının içinde optisyenlik müessesesi açılamaz (5193 sayılı Kanun m. 9; Yönetmelik m. 11). Optisyen müessesesinde başka iş yapamaz ve orayı muayenehane gibi kullandıramaz (Kanun m. 6).
Muhammet Zeyd Targal
Balıkesir Üniversitesi Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Bölümü mezunudur ve aynı üniversitenin Hukuk Fakültesinde öğrenimini sürdürmektedir. Targal Avukatlık Bürosunun hukukî yayın çalışmalarında yer almaktadır.
Başlıca hukukî kaynaklar
- 5193 sayılı Optisyenlik Hakkında Kanun m. 3-11, 14, 15, ek m. 1 (7557 sayılı Kanunla 21.07.2025 değişiklikleri)
- Optisyenlik Müesseseleri Hakkında Yönetmelik (RG 2014; değişiklikler RG 03.06.2021, 18.08.2023) m. 6, 7, 11, 12, 24, 25
- Tıbbi Cihaz Satış, Reklam ve Tanıtım Yönetmeliği (RG 15.05.2014, 29001) m. 26/4-6 (RG 03.07.2026, 33299 değişikliği)
- 5326 sayılı Kabahatler Kanunu m. 17/7