Seyyar Satıcı Cezası 2026: 1.764 TL İşgal Cezası, Mallara El Konulması, İtiraz ve Seyyar Satış İzni

2026 ceza tutarları

Kabahatler Kanununun 38. maddesinde 50 TL olarak yazılı ceza, her takvim yılı başında yeniden değerleme oranında artırılır (m. 17/7). Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının yayımladığı tabloya göre tutar 2025'te 1.406 TL, 2026'da 1.764 TL'dir (2026 tablosu).

Ceza için kaldırım, cadde, sokak veya meydan gibi herkese açık bir yerde satış yapılması ve yetkili makamın açık ve yazılı izninin bulunmaması gerekir. Yazılı izni olan satıcıya bu madde uygulanmaz; izinsiz satıcı için ise satılan malın türü ve miktarı cezayı değiştirmez.

Emanete alınan mallar

Belediye Kanunu belediyeye, izinsiz satış yapan seyyar satıcıları faaliyetten men etme yetkisi verir (m. 15/1-m). Belediye Zabıta Yönetmeliği bu yetkinin uygulamasını şöyle düzenler (m. 10/1-c-3):

• Zabıta, mevzuata ve sağlık şartlarına aykırı satış yapan seyyar satıcıyı men eder ve satışa sunulan malları emanete alır.
• Emanete alınan bozulabilir gıda maddeleri, ceza ödenmeyip iki gün içinde geri alınmazsa gıda bankasına, gıda bankası olmayan yerde devlete ait sosyal hizmet ve yardım kuruluşlarına teslim edilir.
• Gıda dışındaki mallar, ceza ödenmeyip otuz gün içinde teslim alınmazsa Kanunda belirtilen yerlere tutanakla verilir; Belediye Kanunu bu malların yoksullara verileceğini söyler.

Kabahatler Kanununun 38. maddesi, dilencilik veya kumar maddelerinden farklı olarak, satışa sunulan malların mülkiyetinin kamuya geçirilmesini öngörmez. Kanun ve Yönetmelik malların "emanete" alındığını söyler ve yalnız cezası ödenmeyip süresinde geri alınmayan malların bağışlanmasını düzenler; ceza ödenip süresi içinde istenen mallar sahibine geri verilir. Bu nedenle malların tutanağa eksiksiz geçirilmesi ve iki günlük, otuz günlük sürelerin takip edilmesi önem taşır.

Seyyar araçta ekmek satışına Tarım ve Orman Bakanlığı talimatıyla izin verilmez; evde üretilen gıdanın satış kuralları evde yemek yapıp satmak yazısında.

Ödeme, indirim ve itiraz

• Ödeme süresi ve indirim. Kanununda ayrı süre olmayan idari para cezaları tebliğden itibaren bir ay içinde ödenir; bu süre içinde ödenirse %25 indirim yapılır. 1.764 TL'lik ceza için bu 1.323 TL eder. Ödeme yapmak itiraz hakkını etkilemez (KK m. 17/6).
• Taksit. Ekonomik durumu müsait olmayan kişi için ilk taksit peşin ödenmek şartıyla bir yıl içinde dört eşit taksit kararı verilebilir (m. 17/3).
• İtiraz süresi. Karar tebliğ veya tefhim edildiği tarihten itibaren en geç 15 gün içinde sulh ceza hâkimliğine başvurulur; süre geçerse karar kesinleşir. Mücbir sebeple süre kaçırıldıysa sebebin kalktığı tarihten itibaren yedi gün içinde başvuru yapılır (m. 27/1-2).
• Dilekçe. Başvuru bizzat, kanuni temsilci veya avukat aracılığıyla, iki nüsha dilekçeyle yapılır; dilekçede karar bilgileri ve deliller açıkça gösterilir (m. 27/3-4).

İtirazda en sık ileri sürülen noktalar şunlardır: satış için alınmış yazılı izin, satışın kamuya açık alan yerine özel mülkte yapılması, tutanakta yer, saat ve malın belirsiz bırakılması, aynı fiil için hem zabıta hem encümen cezası verilmesi. Son durumda Kabahatler Kanununun 15. maddesine göre bir fiille birden fazla kabahat işlenmişse yalnız en ağır idari para cezası verilir. Yalnız tutanağa dayanan cezaya itirazda duruşma ve tanık dinletme hakkı için idari para cezasına itirazda duruşma ve tanık yazısına bakılabilir.

Seyyar satış izni

Ülke genelinde tek tip bir seyyar satıcı ruhsatı yoktur. Belediye Kanunu belediyeye yönetmelik çıkarma ve belediye yasakları koyma, gerçek kişilerin faaliyetleriyle ilgili izin verme ve izinsiz seyyar satıcıyı men etme yetkilerini birlikte verir (m. 15/1-b, c, m). Satış izni bu nedenle satış yapılacak yerin belediyesinden istenir.

İzmir Büyükşehir Belediyesinin "Geçici Süreli İşgal Noktalarındaki Faaliyetlerin Düzenlenmesine İlişkin Yönetmeliği" bu yetkinin örneğidir. Yönetmeliğin seyyar satıcıları meşrulaştırdığı iddiasıyla açılan davada idare mahkemesi, belirli noktalarda satışa izin vermenin Belediye Kanununun 15. maddesindeki yetkiler içinde kaldığını, satıcıların sayısının belirlenip kayıt altına alındığını ve vergi muafiyeti yaratılmadığını belirterek davayı reddetti. Bölge idare mahkemesi istinaf başvurusunu reddetti, Danıştay 8. Dairesi de kararı oybirliğiyle onadı (E.2025/2942, K.2025/5002, 26.05.2025).

Araçla yemek satışı ise ruhsat rejimine bağlıdır. İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik, gezici piliç ve köfte satıcılarından ürünleri saklamak için merkez depo ve özel ızgara kasalı satış aracı; su ürünleri seyyar satış araçlarından kapalı kasa, soğutucu dolap, su deposu ve lavabo gibi şartlar arar.

Vergi muafiyeti

Motorlu nakil aracı kullanmadan gezici olarak veya işyeri açmadan perakende satış yapan kişi gelir vergisinden muaftır (GVK m. 9/1). Muafiyet şu satıcıları kapsamaz:

• Giyim eşyası, kişisel takı ve süs eşyası, değeri yüksek ev eşyası satanlar;
• Gıda, bakkaliye ve temizlik maddelerini pazar pazar dolaşarak satanlar;
• Sabit bir işyerinin önünde sergi açıp o işyerinde satılan türden mal satanlar.

Şartları taşıyan satıcı, vergi dairesinden Esnaf Vergi Muafiyeti Belgesi alabilir. Vergi muafiyeti belediyenin satış iznini karşılamaz; izinsiz satış muaf satıcı için de Kabahatler Kanununun 38. maddesine göre cezalandırılır.

Belediyenin denetim sorumluluğu

Seyyar satıcıyı denetlemek belediyenin görevidir; bu görevin yapılmaması tazminat sorumluluğu doğurabilir. İstanbul Kasımpaşa sahilinde izinsiz kurulmuş havalı tüfekle balon vurma tezgâhında bir çocuğun ateşlediği saçma, yakında oturan bir kişinin gözüne isabet etmiş ve gözde tam görme kaybı oluşmuştu. Danıştay 8. Dairesi, Büyükşehir Belediyesinin gerekli denetimleri yapmadığı ve işportacıların faaliyetine engel olmadığı için hizmet kusurundan sorumlu olduğunu belirtti; 125.000 TL manevi tazminatı onadı, maddi tazminatın belediyenin kusur oranına göre yeniden hesaplanması için kararı bozdu (E.2025/3593, K.2026/983, 23.02.2026).

Belediyeye karşı tam yargı davasından önce zarara yol açan eylemi öğrenme tarihinden itibaren bir yıl ve her hâlde eylemden itibaren beş yıl içinde idareye başvurulur (İYUK m. 13). Satıcının kendisine karşı tazminat davası ise adli yargıda ayrıca açılır.